Cho mình hỏi khi người khác đưa tiền nhờ “chạy việc” nhưng không thành, em chỉ là người giới thiệu trung gian, giờ họ đòi tiền thì em có bị liên đới không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Trách nhiệm pháp lý của người trung gian trong hành vi "chạy việc"

Trong trường hợp Anh/Chị chỉ đóng vai trò giới thiệu trung gian để nhận tiền từ người khác nhằm "chạy việc" (thường liên quan đến việc dàn xếp hối lộ cho các thủ tục hành chính hoặc quan hệ công việc), Anh/Chị có thể bị liên đới trách nhiệm hình sự nếu hành vi này đáp ứng các yếu tố cấu thành tội phạm.

Theo quy định pháp luật Việt Nam, hành vi làm trung gian giữa người đưa hối lộ và người nhận hối lộ được coi là tội môi giới hối lộ, được quy định tại Điều 365 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Cụ thể, tội này áp dụng khi người trung gian thực hiện hành vi dàn xếp, kết nối để các bên đưa và nhận tài sản trái pháp luật nhằm mục đích ảnh hưởng đến việc thực hiện công vụ hoặc chức trách, nhiệm vụ của người có chức vụ, quyền hạn.

Điều kiện bị liên đới trách nhiệm hình sự

Để bị liên đới, hành vi của Anh/Chị phải đáp ứng các yếu tố sau theo Điều 365 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017):

• Hành vi môi giới: Anh/Chị đã nhận tiền hoặc lợi ích từ người đưa hối lộ để làm trung gian giới thiệu, kết nối với người có chức vụ, quyền hạn, dù việc "chạy việc" không thành công. Việc không thành công không loại trừ trách nhiệm, vì tội danh tập trung vào hành vi môi giới chứ không phải kết quả.
• Mức độ liên quan: Nếu Anh/Chị chỉ giới thiệu đơn thuần mà không tham gia trực tiếp vào việc đưa nhận hối lộ, trách nhiệm có thể được xem xét nhẹ hơn, nhưng vẫn có nguy cơ bị truy cứu nếu cơ quan chức năng chứng minh được Anh/Chị biết rõ mục đích hối lộ và nhận lợi ích từ đó. Hình phạt có thể từ phạt tiền 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cải tạo không giam giữ đến 03 năm, hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm, tùy theo giá trị tài sản môi giới (ví dụ: nếu giá trị từ 2.000.000 đồng trở lên, mức phạt tăng).
• Yếu tố chủ quan: Anh/Chị phải có nhận thức về tính chất trái pháp luật của hành vi; nếu chứng minh được Anh/Chị không biết hoặc bị lừa dối, trách nhiệm có thể được miễn hoặc giảm.

Cách miễn hoặc giảm trách nhiệm

Theo khoản 4 Điều 365 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), nếu Anh/Chị chủ động khai báo toàn bộ hành vi với cơ quan có thẩm quyền (như Công an hoặc Viện kiểm sát) trước khi bị phát giác hoặc trước khi vụ việc được điều tra, Anh/Chị có thể được miễn trách nhiệm hình sự. Ngoài ra:

• Nên thu thập chứng cứ chứng minh vai trò chỉ là giới thiệu trung gian, như tin nhắn, ghi âm hoặc chứng từ giao dịch, để bảo vệ quyền lợi khi bị đòi tiền hoặc điều tra.
• Trong trường hợp bị đòi tiền, Anh/Chị có quyền từ chối trả lại nếu chứng minh được không có thỏa thuận hoàn tiền, nhưng cần tránh tranh chấp dân sự dẫn đến hình sự hóa; tốt nhất là tham khảo ý kiến luật sư để hòa giải hoặc khiếu nại.

Việc tuân thủ pháp luật giúp tránh rủi ro hình sự và bảo vệ quyền lợi cá nhân, đồng thời góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.