Dừng phát điện do sạt lở theo hợp đồng mua bán điện

Trong quá trình vận hành các nhà máy điện năng lượng tái tạo, đặc biệt là các dự án thủy điện nhỏ hoặc điện mặt trời, điện gió tại khu vực đồi núi, sự cố thiên tai như sạt lở đất gây dừng phát điện là rủi ro pháp lý và kỹ thuật lớn đối với chủ đầu tư. Để tháo gỡ khó khăn và chuẩn hóa quy định liên quan đến hợp đồng mua bán điện, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư 20/2026/TT-BCT Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT ngày 01 tháng 02 năm 2025 quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện. Trong bài viết này, Công ty Luật ACC sẽ cùng bạn phân tích chi tiết các quy định mới nhất về vấn đề dừng phát điện do sạt lở theo hợp đồng mua bán điện theo văn bản sắp có hiệu lực này.

1. Tổng quan về Thông tư 20/2026/TT-BCT và quy định chung về dừng phát điện do sạt lở

Thông tư 20/2026/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong hành lang pháp lý điều chỉnh hoạt động mua bán điện giữa các đơn vị phát điện năng lượng tái tạo nhỏ và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (hoặc đơn vị được ủy quyền). Văn bản này sửa đổi, bổ sung trực tiếp các điều khoản cốt lõi của Thông tư 10/2025/TT-BCT, trong đó có cơ chế xử lý khi nhà máy buộc phải tạm dừng phát điện do các sự kiện bất khả kháng hoặc sự cố kỹ thuật khách quan như sạt lở đất, lũ quét.

Theo các quy định pháp luật thương mại và điện lực hiện hành, sạt lở đất đe dọa trực tiếp đến tính an toàn của công trình nhà máy điện, trạm biến áp hoặc đường dây truyền tải thường được xác định là sự kiện bất khả kháng hoặc tình huống khẩn cấp về an toàn kỹ thuật. Việc tạm dừng phát điện trong trường hợp này nhằm đảm bảo tính mạng con người và hạn chế tối đa thiệt hại tài sản, đồng thời đặt ra yêu cầu pháp lý rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng mua bán điện (PPA).

2. Đối tượng áp dụng và điều kiện xác định thời gian dừng phát điện do sạt lở

Theo phạm vi điều chỉnh của Thông tư 20/2026/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện, các quy định về hợp đồng mua bán điện và cơ chế xử lý sự cố áp dụng cho các chủ thể sau:

• Các đơn vị phát điện sở hữu nhà máy điện năng lượng tái tạo có quy mô nhỏ (theo tiêu chuẩn công suất quy định tại văn bản gốc).
• Bên mua điện (Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện / Tập đoàn Điện lực Việt Nam).
• Các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc đàm phán, ký kết và thực hiện hợp đồng mua bán điện.

Điều kiện để được ghi nhận và xử lý việc dừng phát điện do sạt lở:

• Sự kiện khách quan: Hiện tượng sạt lở đất phải xảy ra do thiên tai, mưa lũ hoặc các nguyên nhân khách quan nằm ngoài tầm kiểm soát hợp lý của đơn vị phát điện, không do lỗi chủ quan hay hành vi vi phạm quy chuẩn xây dựng, vận hành của nhà máy.
• Thông báo kịp thời: Đơn vị phát điện có nghĩa vụ thông báo ngay bằng văn bản (hoặc qua các kênh chính thức theo hợp đồng) cho bên mua điện và cấp có thẩm quyền khi xảy ra sự cố sạt lở dẫn đến nguy cơ hoặc bắt buộc phải dừng phát điện.
• Xác nhận sự cố: Cần có biên bản xác nhận hiện trạng thiệt hại, sự cố sạt lở từ cơ quan quản lý nhà nước địa phương hoặc đơn vị có thẩm quyền phối hợp với các bên tham gia hợp đồng mua bán điện.

>>> Xem thêm tại đây: Thời hạn của hợp đồng mua bán điện theo Thông tư 20/2026/TT-BCT

3. Nội dung chính của hợp đồng mua bán điện về quyền lợi và nghĩa vụ khi dừng phát điện

Thông tư 20/2026/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện nhấn mạnh các điều khoản cốt lõi mà các bên bắt buộc phải đưa vào hợp đồng mua bán điện (PPA) để minh bạch hóa trách nhiệm khi xảy ra sự cố sạt lở:

• Miễn trách nhiệm vi phạm hợp đồng: Trong thời gian nhà máy buộc phải dừng phát điện do sạt lở thuộc trường hợp bất khả kháng được xác định đúng quy định, bên phát điện không bị coi là vi phạm nghĩa vụ cung cấp điện theo cam kết sản lượng trong hợp đồng và không phải bồi thường thiệt hại do việc không giao đủ điện năng.
• Trách nhiệm khắc phục: Đơn vị phát điện có nghĩa vụ tập trung mọi nguồn lực để khắc phục sự cố sạt lở, khôi phục lại hệ thống thiết bị và đường dây truyền tải trong thời gian ngắn nhất.
• Cơ chế ghi nhận sản lượng và thanh toán: Hợp đồng phải quy định rõ phương thức xác định điện năng không phát được hoặc cách thức tạm hoãn, điều chỉnh các mốc thời gian giao nhận điện, bảo đảm quyền lợi chính đáng cho nhà đầu tư năng lượng tái tạo trong khuôn khổ pháp luật.

>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn quy định về mùa mưa, mùa khô miền Bắc, Trung, Nam theo Thông tư 20/2026/TT-BCT

4. Ví dụ minh họa thực tế về quy trình xử lý và hệ quả pháp lý

Để giúp bạn đọc dễ dàng hình dung cách áp dụng quy định của Thông tư 20/2026/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện, chúng tôi xin đưa ra ví dụ minh họa cụ thể bằng số liệu giả định:

• Tình huống: Nhà máy thủy điện nhỏ A (công suất lắp đặt 10MW) ký hợp đồng mua bán điện với Bên mua B. Vào tháng 8/2026, khu vực đặt nhà máy xảy ra mưa lớn kéo dài gây sạt lở nghiêm trọng vùi lấp một phần trạm phân phối, buộc nhà máy phải dừng toàn bộ hoạt động phát điện trong thời gian 30 ngày để xử lý đất đá và gia cố taluy.
• Bước 1 – Thông báo và lập biên bản: 

Ngay trong ngày xảy ra sạt lở, Chủ đầu tư nhà máy A gửi thông báo khẩn cho Bên mua B. Sau đó 3 ngày, đoàn kiểm tra gồm đại diện chính quyền địa phương, đơn vị điện lực và chủ đầu tư đã lập biên bản xác nhận nguyên nhân dừng phát điện hoàn toàn do sạt lở thiên tai.

• Bước 2 – Áp dụng điều khoản hợp đồng: 

Căn cứ theo nội dung hợp đồng mua bán điện được chuẩn hóa theo tinh thần của Thông tư 20/2026/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện, thời gian 30 ngày dừng phát điện được ghi nhận là sự kiện bất khả kháng.

• Bước 3 – Hệ quả tài chính và tính toán: 

Giả sử sản lượng điện trung bình tháng của nhà máy A là 2.000.000 kWh, với giá biểu giá chi phí tránh được áp dụng là 1.500 VNĐ/kWh. Do sự cố sạt lở, doanh thu tháng đó bị sụt giảm, tuy nhiên nhà máy A được miễn toàn bộ các khoản phạt vi phạm hợp đồng do không cung cấp đủ sản lượng cam kết. Thu nhập và chi phí phát sinh trong thời gian khắc phục sẽ được giải quyết dựa trên thỏa thuận bảo hiểm tài sản và các điều khoản phụ lục hợp đồng giữa hai bên.

Việc nắm vững các quy định mới tại Thông tư 20/2026/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện và cơ chế xử lý khi dừng phát điện do sạt lở là chìa khóa pháp lý quan trọng giúp các doanh nghiệp năng lượng tái tạo chủ động phòng ngừa rủi ro và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Nếu quý khách hàng có bất kỳ vướng mắc nào về thủ tục pháp lý, đàm phán hợp đồng mua bán điện hoặc cần tư vấn chuyên sâu, xin vui lòng liên hệ với Công ty Luật ACC để được hỗ trợ kịp thời và chuyên nghiệp nhất.