Tôi từng đứng tên giùm một người quen để mua trả góp điện thoại, sau đó người này không trả tiền đúng hạn khiến tôi bị nợ xấu, ảnh hưởng đến uy tín tín dụng cá nhân, vậy tôi có thể yêu cầu người mượn tên bồi thường thiệt hại không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Cơ sở pháp lý cho việc yêu cầu bồi thường

Việc đứng tên giùm mua trả góp điện thoại có thể được xem là hành vi ủy quyền hoặc hỗ trợ thực hiện giao dịch dân sự, dựa trên Bộ luật Dân sự 2015. Cụ thể, theo Điều 561, hợp đồng ủy quyền là sự thỏa thuận giữa các bên, trong đó bên được ủy quyền (người đứng tên) thực hiện công việc thay cho bên ủy quyền (người quen).

Nếu người quen không thực hiện nghĩa vụ trả góp, dẫn đến thiệt hại cho Anh/Chị như nợ xấu ảnh hưởng uy tín tín dụng, Anh/Chị có quyền yêu cầu bồi thường dựa trên Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015, quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ. Thiệt hại phải được chứng minh cụ thể, bao gồm chi phí phát sinh, mất cơ hội tín dụng hoặc tổn hại danh dự, và phải có mối quan hệ nhân quả trực tiếp từ hành vi vi phạm của người kia.

Điều kiện để yêu cầu bồi thường thành công

Để yêu cầu bồi thường được chấp nhận, Anh/Chị cần đáp ứng các điều kiện sau theo quy định tại Điều 584 và Điều 360 Bộ luật Dân sự 2015:

• Có thỏa thuận bằng văn bản hoặc chứng cứ chứng minh mối quan hệ ủy quyền (như tin nhắn, giấy tờ mua hàng, hợp đồng trả góp ghi nhận người quen là bên sử dụng thực tế).
• Chứng minh thiệt hại thực tế xảy ra, chẳng hạn báo cáo nợ xấu từ Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC), ảnh hưởng đến việc vay vốn hoặc giao dịch sau này.
• Hành vi vi phạm của người quen là cố ý hoặc vô ý, dẫn đến thiệt hại không thể tránh khỏi.

Nếu không có thỏa thuận rõ ràng, tòa án có thể xem xét dựa trên nguyên tắc công bằng và thiện chí (Điều 3 Bộ luật Dân sự 2015), nhưng khả năng thành công sẽ thấp hơn nếu thiếu chứng cứ.

Quy trình yêu cầu bồi thường

Anh/Chị có thể thực hiện theo các bước sau để bảo vệ quyền lợi, dựa trên Bộ luật Dân sự 2015 và Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015:

Bước 1: Thương lượng trực tiếp

Gửi văn bản yêu cầu bằng chứng nhận đến người quen, nêu rõ thiệt hại và mức bồi thường đề xuất (ví dụ: chi phí trả nợ cộng lãi phạt, từ 500.000 đồng trở lên tùy hợp đồng). Thời hạn yêu cầu thường là 2 năm kể từ ngày phát hiện thiệt hại (Điều 588 Bộ luật Dân sự 2015). Nếu đồng ý, lập biên bản thỏa thuận để tránh tranh chấp sau.

Bước 2: Hòa giải tại cơ sở

Nếu thương lượng thất bại, yêu cầu hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã/phường nơi người quen cư trú theo Điều 202 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015. Quy trình này miễn phí, giúp hai bên tự nguyện giải quyết, và biên bản hòa giải có giá trị thi hành như bản án.

Bước 3: Khởi kiện tại tòa án

Nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp quận/huyện nơi người quen cư trú hoặc nơi xảy ra giao dịch (Điều 35 và 39 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015). Hồ sơ cần chuẩn bị bao gồm:

• Đơn khởi kiện (mẫu theo Phụ lục Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015).
• Chứng cứ ủy quyền và thiệt hại (hợp đồng trả góp, báo cáo CIC, biên lai chi phí).
• Giấy tờ cá nhân (CMND/CCCD, hộ khẩu).

Án phí dân sự sơ thẩm khoảng 200.000 đồng đến 4% giá trị tranh chấp, nhưng có thể được miễn nếu chứng minh khó khăn kinh tế. Tòa án sẽ xét xử trong vòng 4-6 tháng, và nếu thắng kiện, người quen phải bồi thường toàn bộ thiệt hại cộng lãi chậm trả (Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015).

Việc yêu cầu bồi thường kịp thời giúp bảo vệ uy tín tín dụng và tránh thiệt hại lan rộng, đồng thời khẳng định trách nhiệm pháp lý giữa các bên trong giao dịch dân sự. Tuân thủ quy trình này đảm bảo quyền lợi được thực thi hiệu quả theo pháp luật Việt Nam. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.