Giá công suất phát điện tránh được tính theo đơn vị nào?

Trong bối cảnh thị trường năng lượng tái tạo tại Việt Nam đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, việc cập nhật kịp thời các hành lang pháp lý mới nhất là yếu tố cốt lõi giúp các chủ đầu tư nhà máy điện, doanh nghiệp và nhà quản lý nắm bắt chính xác quyền lợi, nghĩa vụ tài chính. Đặc biệt, các quy định mới ban hành theo Thông tư 20/2026/TT-BCT Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT ngày 01 tháng 02 năm 2025 quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện đã mang đến những chuẩn hóa quan trọng về phương pháp tính toán giá điện, trong đó có đơn vị tính của giá công suất phát điện tránh được. Bài viết này do Công ty Luật ACC tổng hợp và phân tích sẽ giúp quý độc giả làm rõ vấn đề này một cách chi tiết và dễ hiểu nhất.

1. Tổng quan về Thông tư 20/2026/TT-BCT và phạm vi áp dụng

Được ban hành nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho các dự án năng lượng tái tạo quy mô nhỏ, Thông tư 20/2026/TT-BCT (sửa đổi, bổ sung cho Thông tư số 10/2025/TT-BCT) quy định trực tiếp về phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được, cũng như các nội dung cốt lõi trong hợp đồng mua bán điện giữa đơn vị phát điện và bên mua điện.

1.1. Đối tượng áp dụng theo quy định mới

• Các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ (bao gồm điện mặt trời, điện gió, điện sinh khối, điện rác và các loại hình năng lượng tái tạo khác theo quy định pháp luật) đấu nối vào hệ thống điện quốc gia.
• Các đơn vị điện lực, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các đơn vị mua bán điện liên quan.
• Các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức và cá nhân có liên quan đến hoạt động lập, thẩm định, phê duyệt và áp dụng biểu giá chi phí tránh được.

1.2. Điều kiện hưởng biểu giá chi phí tránh được

Để được áp dụng biểu giá chi phí tránh được theo văn bản mới, nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ cần đáp ứng các điều kiện tiên quyết sau:

• Phù hợp với quy hoạch phát triển điện lực quốc gia hoặc quy hoạch tỉnh đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.
• Có giấy phép hoạt động điện lực hoặc được miễn giấy phép hoạt động điện lực theo quy định của Luật Điện lực.
• Đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật về đấu nối, đo đếm điện năng và vận hành hệ thống điện an toàn, ổn định.

2. Giá công suất phát điện tránh được tính theo đơn vị nào?

Một trong những thắc mắc phổ biến nhất của các chủ đầu tư khi nghiên cứu các quy định về chi phí tránh được chính là đơn vị tính của giá công suất phát điện tránh được. Căn cứ theo các điều khoản được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư 20/2026/TT-BCT (đối chiếu cùng Thông tư số 10/2025/TT-BCT), giá công suất phát điện tránh được được quy định cụ thể như sau:

• Đơn vị tính chính thức: Giá công suất phát điện tránh được được tính bằng Đồng trên kilô-wát-tháng (đồng/kW-tháng) hoặc quy đổi theo các kỳ hạn thanh toán tương ứng theo thỏa thuận trong hợp đồng mua bán điện nhưng phải tuân thủ nghiêm ngặt khung hướng dẫn pháp lý của Bộ Công Thương.
• Bản chất của giá công suất: Khác với giá điện năng (tính theo kWh dựa trên sản lượng điện thực tế phát lên lưới), giá công suất phản ánh giá trị kinh tế của công suất khả dụng mà nhà máy điện đóng góp vào hệ thống điện, giúp hệ thống bù đắp chi phí đầu tư công suất đỉnh hoặc chi phí dự phòng công suất.

So sánh nhanh các thành phần giá chi phí tránh được

Để dễ hình dung, các thành phần giá trong cơ chế chi phí tránh được thường được phân định rõ qua bảng sau:

>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn trách nhiệm của bên bán điện khi xảy ra sự cố bất khả kháng

3. Nguyên tắc xác định và ví dụ minh họa cách tính toán

Theo tinh thần của Thông tư 20/2026/TT-BCT, việc xác định biểu giá chi phí tránh được phải đảm bảo tính minh bạch, công khai, phản ánh đúng chi phí tiết kiệm được của hệ thống điện quốc gia khi nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ phát điện lên lưới, đồng thời đảm bảo hài hòa lợi ích giữa nhà đầu tư và bên mua điện.

3.1. Công thức tính toán chung

Chi phí thanh toán tiền điện cho nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ trong một kỳ thanh toán (tháng t) được cấu thành từ tổng giá trị thanh toán điện năng và giá trị thanh toán công suất (nếu thuộc đối tượng áp dụng):

T_t = M_p + C_p

Trong đó:

• T_t: Tổng tiền thanh toán trong tháng t (đồng).
• M_p: Giá trị thanh toán điện năng trong tháng t = Sản lượng điện phát giao (kWh) x Giá điện năng tránh được (đồng/kWh).
• C_p: Giá trị thanh toán công suất trong tháng t = Công suất tính toán (kW) x Giá công suất phát điện tránh được (đồng/kW-tháng).

3.2. Ví dụ minh họa thực tế bằng số liệu cụ thể

Giả định Nhà máy Điện sinh khối ABC có công suất tính toán phân bổ trong tháng là 5.000 kW. Theo biểu giá chi phí tránh được được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt áp dụng theo Thông tư 20/2026/TT-BCT, mức giá công suất phát điện tránh được là 45.000 đồng/kW-tháng.

Cách tính giá trị thanh toán công suất (C_p) trong tháng cho nhà máy như sau:

• Công suất tính toán: 5.000 kW
• Giá công suất phát điện tránh được: 45.000 đồng/kW-tháng
• Giá trị thanh toán công suất (C_p) = 5.000 kW x 45.000 đồng/kW-tháng = 225.000.000 đồng (Hai trăm hai mươi lăm triệu đồng).

Khoản chi phí này sẽ được bên mua điện cộng vào tổng hóa đơn thanh toán tiền điện hàng tháng cùng với sản lượng điện năng thực tế phát lên lưới, giúp chủ đầu tư đảm bảo dòng tiền ổn định khi vận hành dự án.

>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn phương pháp tính tổn thất truyền tải tránh được

4. Những điểm lưu ý trọng tâm về nội dung chính của hợp đồng mua bán điện

Bên cạnh việc làm rõ đơn vị tính và phương pháp xác định giá công suất, Thông tư 20/2026/TT-BCT còn chuẩn hóa các nội dung cốt lõi bắt buộc phải có trong hợp đồng mua bán điện (PPA) áp dụng cho các nhà máy năng lượng tái tạo nhỏ, bao gồm:

• Chủ thể hợp đồng: Xác định rõ ràng tư cách pháp lý của đơn vị phát điện và bên mua điện (thường là Tập đoàn Điện lực Việt Nam hoặc đơn vị được ủy quyền).
• Điểm giao nhận điện và hệ thống đo đếm: Quy định chi tiết vị trí đặt thiết bị đo đếm, phương thức kiểm định, hiệu chuẩn, quản lý tổn thất điện năng trên đường dây truyền tải riêng (nếu có).
• Giá điện và phương thức thanh toán: Áp dụng chính xác biểu giá chi phí tránh được gồm cả giá điện năng và giá công suất phát điện tránh được tính theo đúng đơn vị quy định; kỳ hạn thanh toán, đồng tiền thanh toán và thủ tục xuất hóa đơn.
• Quyền và nghĩa vụ của các bên: Quy định rõ trách nhiệm vận hành, bảo dưỡng, xử lý sự cố, tuân thủ lệnh điều độ hệ thống điện quốc gia và cơ chế giải quyết tranh chấp phát sinh.

Việc nắm vững các quy định mới tại Thông tư 20/2026/TT-BCT Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT ngày 01 tháng 02 năm 2025 quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện là chìa khóa giúp các chủ đầu tư tối ưu hóa quyền lợi tài chính và tuân thủ đúng hành lang pháp lý. Nếu quý doanh nghiệp và bạn đọc còn bất kỳ vướng mắc nào liên quan đến thủ tục pháp lý năng lượng, soạn thảo hợp đồng mua bán điện hay tính toán chi phí tránh được, xin vui lòng liên hệ trực tiếp với Công ty Luật ACC để được đội ngũ chuyên gia pháp lý hỗ trợ và tư vấn chuyên sâu một cách nhanh chóng, hiệu quả.