Dạ em muốn hỏi một việc khá rối là trong năm 2022 em có nhận tiền hỗ trợ từ nhiều người để gây quỹ chữa bệnh cho người nhà, toàn bộ tiền đều chuyển vào tài khoản cá nhân của em rồi sau đó em chi trả viện phí, nhưng gần đây cơ quan thuế gửi giấy yêu cầu giải trình vì tổng tiền vào tài khoản vượt ngưỡng phải rà soát, nếu em không tập hợp đủ bằng chứng từng khoản đóng góp thì có bị quy thành thu nhập chịu thuế của cá nhân không ạ?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Bản chất pháp lý của khoản tiền hỗ trợ từ thiện cá nhân

Trong bối cảnh quản lý dòng tiền nghiêm ngặt năm 2026, các khoản tiền lớn vào tài khoản cá nhân không rõ nguồn gốc thường bị cơ quan thuế chú ý. Tuy nhiên, theo quy định hiện hành:

• Không phải thu nhập chịu thuế: Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, các khoản hỗ trợ mang tính chất từ thiện, cứu trợ nhân đạo để chi trả chi phí y tế không được coi là thu nhập chịu thuế TNCN. Bản chất đây là việc tặng cho tài sản giữa các cá nhân với mục đích nhân đạo cụ thể, không phải là thu nhập từ kinh doanh hay tiền công.
• Quy định về quà tặng: Thông thường, quà tặng là tiền mặt vượt ngưỡng 10 triệu đồng có thể bị xem xét thuế. Nhưng khi chứng minh được đây là khoản "quyên góp hỗ trợ chữa bệnh" và đã được chi trả thực tế cho bệnh viện, cơ quan thuế sẽ loại trừ khỏi đối tượng tính thuế.

 Nghĩa vụ giải trình và rủi ro quản lý dòng tiền năm 2026

Dưới sự giám sát của hệ thống dữ liệu ngân hàng liên thông, việc nhận tiền từ hàng trăm, hàng ngàn cá nhân sẽ kích hoạt cảnh báo giao dịch đáng ngờ theo Luật Phòng, chống rửa tiền 2022.

Xem thêm: Lúc kiểm tra lại sao kê ngân hàng để vay mua nhà, tôi phát hiện có nhiều khoản tiền người thân gửi nhờ giữ hộ trong thời gian dài, giờ bên thuế yêu cầu giải trình nguồn gốc dòng tiền và nghi ngờ là thu nhập chưa kê khai, trong khi các giao dịch đều không có hợp đồng hay giấy tờ, vậy hướng xử lý nào là an toàn nhất?

• Yêu cầu giải trình: Cơ quan thuế yêu cầu giải trình nhằm xác định xem đây có phải là hoạt động kinh doanh trực tuyến không kê khai hay không.
• Thời hạn xử lý: Theo Luật Quản lý thuế 2019, Anh/Chị có nghĩa vụ phản hồi bằng văn bản kèm chứng cứ trong thời hạn ghi trên thông báo (thường là 10 ngày làm việc).

Quy trình tập hợp bằng chứng và giải trình chuyên sâu

Để hồ sơ giải trình có tính thuyết phục tuyệt đối, Anh/Chị cần thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Hệ thống hóa danh mục nguồn tiền và mục đích sử dụng Anh/Chị cần lập một bảng kê chi tiết đối soát giữa dòng tiền vào (sao kê ngân hàng) và dòng tiền ra (biên lai viện phí). Giải thích chi tiết từ 3-5 dòng: Anh/Chị nên in sao kê ngân hàng và đánh dấu các khoản tiền có nội dung như "ủng hộ", "chữa bệnh", "giúp đỡ". Việc đính kèm ảnh chụp các bài đăng kêu gọi trên mạng xã hội hoặc các tin nhắn nhóm là bằng chứng quan trọng để xác lập "mục đích tặng cho" ngay từ đầu. Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, khi mục đích sử dụng tiền là vì lợi ích cộng đồng hoặc hỗ trợ khó khăn đột xuất, tính chất chịu thuế sẽ bị bãi bỏ. Bảng kê này giúp cán bộ thuế thấy rõ tổng số tiền nhận vào xấp xỉ hoặc bằng tổng số tiền đã nộp cho bệnh viện, loại bỏ nghi ngờ về việc trục lợi hoặc kinh doanh không phép.

Bước 2: Thu thập xác nhận từ cơ sở y tế và các bên liên quan Hồ sơ bệnh án và hóa đơn tài chính từ bệnh viện là bằng chứng pháp lý đanh thép nhất để chứng minh dòng tiền đã được sử dụng đúng mục đích. Giải thích chi tiết từ 3-5 dòng: Anh/Chị cần chuẩn bị bản sao có chứng thực Giấy ra viện, Tóm tắt bệnh án và đặc biệt là toàn bộ hóa đơn điện tử/biên lai thu tiền phí, lệ phí của bệnh viện. Nếu số tiền chi trả thực tế thấp hơn số tiền quyên góp, Anh/Chị nên chuẩn bị phương án giải trình cho phần dư (ví dụ: dùng để bồi bổ sau phẫu thuật hoặc dự phòng tái khám). Sự khớp lệnh giữa thời gian nhận tiền và thời gian thanh toán viện phí theo Luật Phòng, chống rửa tiền 2022 sẽ chứng minh tính cấp bách và minh bạch của giao dịch, giúp tài khoản của Anh/Chị không bị đưa vào danh sách đen của hệ thống ngân hàng.

Xem thêm: Một doanh nghiệp xây dựng nhỏ ký hợp đồng thi công công trình dân dụng nhưng chủ nhà thanh toán từng phần bằng tiền mặt, đến khi quyết toán thuế thì cơ quan chức năng cho rằng không đủ căn cứ chứng minh chi phí nhân công và vật liệu do thiếu hóa đơn đầu vào hợp lệ, dẫn tới bị loại chi phí và truy thu thuế thu nhập doanh nghiệp, trong khi thực tế công trình đã hoàn thành đầy đủ, vậy có cách nào hợp thức hóa chi phí trong trường hợp này hay phải chấp nhận nộp bổ sung?

Bước 3: Nộp văn bản giải trình và đề nghị khép hồ sơ Soạn thảo văn bản giải trình gửi cơ quan thuế, khẳng định đây là giao dịch dân sự hỗ trợ phi lợi nhuận. Giải thích chi tiết từ 3-5 dòng: Trong văn bản, Anh/Chị cần khẳng định quyền nhận hỗ trợ của cá nhân theo Bộ luật Dân sự 2015 và đề nghị cơ quan thuế không áp dụng các biện pháp truy thu thuế TNCN. Việc chủ động giải trình chi tiết từng khoản đóng góp nhỏ giúp cơ quan thuế thấy được sự minh bạch, từ đó họ sẽ ban hành thông báo kết thúc kiểm tra và xác nhận không phát sinh nghĩa vụ thuế. Kết quả này không chỉ giúp Anh/Chị bảo vệ được số tiền thiện nguyện mà còn đảm bảo các giao dịch tài chính cá nhân trong tương lai diễn ra suôn sẻ, không bị ảnh hưởng bởi các nghi vấn "thu nhập bất thường" trong hồ sơ thuế năm 2026.

Việc tuân thủ giải trình kịp thời giúp tránh rủi ro truy thu thuế và phạt, đồng thời bảo vệ quyền lợi cá nhân theo pháp luật thuế hiện hành. Tuân thủ không chỉ giảm thiểu chi phí phát sinh mà còn duy trì uy tín tài chính lâu dài. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.