Giám sát hoạt động cung ứng dịch vụ thanh toán

Sự bùng nổ của các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) đã mang lại sự tiện lợi vượt bậc cho người tiêu dùng và doanh nghiệp. Tuy nhiên, đi kèm với quy mô giao dịch ngày càng tăng là yêu cầu cấp thiết về công tác quản lý, giám sát nhằm bảo đảm an toàn hệ thống tài chính quốc gia và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia. Ngày 15/05/2024, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 52/2024/NĐ-CP quy định về thanh toán không dùng tiền mặt (có hiệu lực từ ngày 01/07/2024), trong đó dành riêng một chương quy định chặt chẽ về công tác giám sát.

Nhằm hỗ trợ các ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán và doanh nghiệp nắm vững các quy định mới để chủ động tuân thủ, Công ty Luật ACC – đơn vị uy tín trong lĩnh vực tư vấn pháp luật – xin phân tích chi tiết về Giám sát hoạt động cung ứng dịch vụ thanh toán theo khuôn khổ pháp lý mới nhất.

1. Căn cứ pháp lý và đối tượng chịu sự giám sát

1.1 Căn cứ pháp lý

• Nghị định số 52/2024/NĐ-CP ban hành ngày 15/05/2024 của Chính phủ quy định về thanh toán không dùng tiền mặt.
• Thời điểm áp dụng: Chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2024.

1.2 Đối tượng chịu sự giám sát

Căn cứ Điều 2 và Chương V Nghị định 52/2024/NĐ-CP, hoạt động giám sát được thực hiện bởi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đối với các chủ thể sau:

• Tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán (TCCUDVTT): Ngân hàng thương mại, ngân hàng chính sách, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vĩ mô, doanh nghiệp cung ứng dịch vụ bưu chính công ích.
• Tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán (TCCUDVTGTT): Các đơn vị cung ứng dịch vụ ví điện tử, cổng thanh toán, hỗ trợ thu hộ – chi hộ, chuyển mạch tài chính, bù trừ điện tử.
• Tổ chức vận hành các hệ thống thanh toán: Các hệ thống thanh toán quan trọng, hệ thống thanh toán tiền tệ quốc gia.

2. Nội dung và phương thức giám sát hoạt động thanh toán

Hoạt động giám sát không chỉ nhằm phát hiện vi phạm mà còn đóng vai trò cảnh báo sớm rủi ro, bảo đảm toàn bộ hệ thống vận hành thông suốt và an toàn.

2.1 Nội dung giám sát trọng tâm

Theo quy định tại Điều 33 Nghị định 52/2024/NĐ-CP, Ngân hàng Nhà nước thực hiện giám sát các nội dung chính bao gồm:

• Tính tuân thủ pháp luật: Kiểm tra việc đáp ứng các điều kiện cấp phép, quy định về tỷ lệ đảm bảo an toàn, hạn mức giao dịch và quản trị rủi ro.
• An toàn hệ thống công nghệ thông tin: Đánh giá mức độ bảo mật, khả năng vận hành liên tục và khắc phục sự cố của hạ tầng kỹ thuật.
• Tính ổn định và thanh khoản: Giám sát việc quản lý tài khoản đảm bảo thanh toán của các tổ chức trung gian thanh toán, tránh mất khả năng chi trả.
• Phòng, chống gian lận và rửa tiền: Mức độ hiệu quả của bộ lọc tự động phát hiện giao dịch đáng ngờ và hành vi lừa đảo trực tuyến.

2.2 Phương thức thực hiện giám sát

• Giám sát từ xa: NHNN thu thập, tổng hợp và phân tích thông tin từ các báo cáo định kỳ/đột xuất, dữ liệu giao dịch kết nối trực tiếp và các thông tin phản ánh từ thị trường.
• Kiểm tra tại chỗ: Tiến hành thanh tra, kiểm tra trực tiếp tại trụ sở hoặc chi nhánh của tổ chức cung ứng dịch vụ khi phát hiện dấu hiệu rủi ro cao hoặc vi phạm pháp luật.
• Cảnh báo và khuyến nghị: Phát hành văn bản cảnh báo rủi ro, yêu cầu tổ chức khắc phục vi phạm hoặc điều chỉnh quy trình vận hành.

>>> Xem thêm tại đây: Doanh nghiệp phải làm gì khi bị thu hồi Giấy phép hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán? 

3. Trách nhiệm của các tổ chức trong hoạt động giám sát

Để công tác giám sát đạt hiệu quả, Nghị định 52/2024/NĐ-CP quy định rõ trách nhiệm báo cáo và giải trình của các tổ chức cung ứng dịch vụ tại Điều 34.

>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn điều kiện vốn điều lệ để được cấp Giấy phép hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán

4. Giải pháp giúp doanh nghiệp tuân thủ tốt quy định giám sát

Để tránh các rủi ro pháp lý và đảm bảo hoạt động kinh doanh diễn ra liên tục, các tổ chức cần lưu ý:

• Chuẩn hóa hạ tầng công nghệ: Đảm bảo hệ thống Core Banking hoặc core ví điện tử có khả năng trích xuất dữ liệu báo cáo chuẩn xác theo thời gian thực.
• Cập nhật quy chế nội bộ: Định kỳ rà soát quy trình quản trị rủi ro, phương án dự phòng thảm họa (BCP) để sẵn sàng trình báo khi có yêu cầu kiểm tra tại chỗ.
• Đào tạo nhân sự chuyên trách: Nâng cao năng lực chuyên môn cho bộ phận tuân thủ (Compliance) và bộ phận công nghệ thông tin.

Hoạt động giám sát của Ngân hàng Nhà nước theo Nghị định số 52/2024/NĐ-CP là "lá chắn" quan trọng giúp thị trường thanh toán không dùng tiền mặt vận hành minh bạch, an toàn và bền vững. Việc chủ động hiểu rõ và đáp ứng các tiêu chuẩn giám sát không chỉ giúp các tổ chức tài chính tránh được các chế tài phạt vi phạm mà còn nâng cao uy tín đối với khách hàng. Liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để được tư vấn chi tiết nhất.