Giám sát hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán

Sự phát triển mạnh mẽ của ví điện tử, cổng thanh toán và các nền tảng hỗ trợ thu hộ – chi hộ đã biến dịch vụ trung gian thanh toán trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống kinh tế số. Để đảm bảo an toàn cho tài sản của khách hàng, ngăn ngừa rủi ro hệ thống và duy trì tính minh bạch thị trường, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 52/2024/NĐ-CP ngày 15/05/2024 quy định về thanh toán không dùng tiền mặt (thay thế Nghị định 101/2012/NĐ-CP và Nghị định 80/2016/NĐ-CP), trong đó thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ đối với các tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán.

Là đơn vị uy tín trong lĩnh vực tư vấn pháp luật tài chính, ngân hàng và doanh nghiệp, Công ty Luật ACC đem đến bài phân tích chi tiết về quy định "Giám sát hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán theo Nghị định 52/2024/NĐ-CP", giúp các doanh nghiệp Fintech, ngân hàng đối tác và người sử dụng dịch vụ hiểu rõ hành lang pháp lý để tuân thủ và bảo vệ quyền lợi của mình.

1. Phạm vi và đối tượng chịu sự giám sát

Nghị định số 52/2024/NĐ-CP xác định rõ cơ quan quản lý, chủ thể chịu sự giám sát và các bên liên quan trong hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán.

1.1. Cơ quan thực hiện giám sát

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) là cơ quan duy nhất có thẩm quyền chủ trì, thực hiện giám sát hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán trên toàn quốc.

1.2. Các tổ chức chịu sự giám sát

• Tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán (TCCU DV TGTT): Các doanh nghiệp đã được NHNN cấp Giấy phép hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán (như dịch vụ ví điện tử, cổng thanh toán điện tử, dịch vụ hỗ trợ thu hộ – chi hộ, dịch vụ chuyển tiền điện tử, dịch vụ chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử).
• Ngân hàng hợp tác / Ngân hàng liên kết: Các ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài mở tài khoản đảm bảo thanh toán hoặc kết nối hạ tầng giao dịch với các TCCU DV TGTT.
• Khách hàng sử dụng dịch vụ: Cá nhân, tổ chức mở ví điện tử hoặc sử dụng các kênh trung gian thanh toán để thực hiện giao dịch tài chính.

2. Mục tiêu và nội dung giám sát đối với dịch vụ trung gian thanh toán

Công tác giám sát của Ngân hàng Nhà nước được thiết kế nhằm bảo vệ toàn diện hệ thống tài chính và người tiêu dùng.

2.1. Mục tiêu giám sát

• Đảm bảo các TCCU DV TGTT tuân thủ nghiêm ngặt điều kiện hoạt động theo Giấy phép đã được cấp.
• Phát hiện, cảnh báo và ngăn chặn kịp thời các rủi ro kỹ thuật, rủi ro thanh khoản, hành vi gian lận, rửa tiền hoặc tài trợ khủng bố.
• Bảo đảm an toàn tài sản của khách hàng, đặc biệt là số tiền gửi trên các ví điện tử và tài khoản đảm bảo thanh toán.

2.2. Các nội dung giám sát trọng tâm

• Giám sát tính pháp lý và điều kiện hoạt động: Kiểm tra sự tuân thủ về vốn điều lệ tối thiểu, tiêu chuẩn nhân sự quản lý, hạ tầng công nghệ thông tin và các quy chế quản trị rủi ro nội bộ.
• Giám sát tài khoản đảm bảo thanh toán: Kiểm tra số dư và việc quản lý tiền gửi của khách hàng tại các ngân hàng hợp tác, đảm bảo tính tách biệt tuyệt đối giữa vốn kinh doanh của doanh nghiệp và tiền của khách hàng.
• Giám sát an toàn hệ thống CNTT: Kiểm tra tính bảo mật của ứng dụng, quy trình xác thực khách hàng (eKYC/Biometric), khả năng chống truy cập trái phép và kế hoạch ứng phó sự cố mạng.
• Giám sát hạn mức giao dịch: Kiểm tra việc tuân thủ các quy định về hạn mức giao dịch qua ví điện tử đối với cá nhân và tổ chức.

>>> Xem thêm tại đây: Doanh nghiệp phải làm gì khi bị thu hồi Giấy phép hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán?

3. Phương thức giám sát và nghĩa vụ tuân thủ của doanh nghiệp

Nghị định 52/2024/NĐ-CP quy định sự kết hợp giữa giám sát thường xuyên từ xa và kiểm tra thực tế tại chỗ.

>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn điều kiện vốn điều lệ để được cấp Giấy phép hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán

4. Các hành vi bị cấm và chế tài xử lý vi phạm

Nhằm giữ vững kỷ cương trong hoạt động trung gian thanh toán, Nghị định 52/2024/NĐ-CP quy định cụ thể các hành vi bị cấm tại Điều 8.

4.1. Các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến giám sát

• Cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán khi chưa được Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy phép hoặc Giấy phép đã hết hiệu lực/bị thu hồi.
• Cung cấp thông tin, báo cáo không trung thực, gian lận, làm giả dữ liệu giao dịch gửi đến cơ quan giám sát.
• Sử dụng tiền trên tài khoản đảm bảo thanh toán sai mục đích; không duy trì đủ số dư đảm bảo thanh toán theo quy định.
• Mở hoặc duy trì các ví điện tử ẩn danh, ví điện tử không được xác thực chính chủ (chưa hoàn tất eKYC).
• Cản trở, chống đối hoặc cố tình kéo dài thời gian cung cấp tài liệu cho đoàn thanh tra, giám sát.

4.2. Chế tài xử lý vi phạm

Các doanh nghiệp vi phạm quy định giám sát sẽ đối mặt với các hình thức xử phạt nghiêm khắc:

• Phạt tiền hành chính: Mức phạt tiền lên đến 200.000.000 đồng đối với các hành vi vi phạm về chế độ báo cáo, quản lý tài khoản đảm bảo thanh toán hoặc không duy trì đủ điều kiện hoạt động.
• Tước quyền sử dụng / Thu hồi Giấy phép: Đối với các vi phạm mang tính chất nghiêm trọng, tái phạm nhiều lần hoặc làm thất thoát tài sản của khách hàng.
• Xử lý hình sự: Trường hợp có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản, gian lận tài chính hoặc rửa tiền quy mô lớn sẽ bị chuyển hồ sơ sang Cơ quan Công an để truy cứu trách nhiệm hình sự.

Giám sát hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán theo Nghị định 52/2024/NĐ-CP đòi hỏi các doanh nghiệp Fintech phải xây dựng hệ thống quản trị rủi ro và quy trình tuân thủ vô cùng khắt khe. Hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để được hỗ trợ chuyên sâu.