Giao kết hợp đồng bằng lời nói là một hình thức pháp lý phổ biến trong đời sống, tuy nhiên không phải trường hợp nào cũng được phép áp dụng. Việc hiểu rõ các quy định về hình thức hợp đồng sẽ giúp bạn bảo vệ quyền lợi và tránh những rủi ro pháp lý không đáng có. Hãy cùng Công ty Luật ACC tìm hiểu chi tiết về vấn đề này trong bài viết dưới đây.
1. Trường hợp nào được giao kết hợp đồng bằng lời nói? Tìm hiểu thêm
Theo quy định của pháp luật hiện hành, giao kết hợp đồng bằng lời nói là một trong ba hình thức giao kết hợp đồng (bằng lời nói, bằng văn bản, hoặc bằng hành vi cụ thể). Tuy nhiên, việc lựa chọn hình thức nào phụ thuộc rất lớn vào tính chất của từng loại hợp đồng và quy định cụ thể của pháp luật chuyên ngành.
Về nguyên tắc chung, pháp luật tôn trọng sự thỏa thuận của các bên và cho phép giao kết hợp đồng bằng lời nói trong nhiều trường hợp. Tuy nhiên, đối với những hợp đồng mà pháp luật yêu cầu bắt buộc phải được lập thành văn bản hoặc phải được công chứng, chứng thực, đăng ký thì việc giao kết bằng lời nói sẽ không có giá trị pháp lý. Điều này có nghĩa là, nếu luật chuyên ngành quy định hợp đồng phải bằng văn bản, các bên không thể dùng lời nói để thay thế.
Cụ thể, trong lĩnh vực lao động, Bộ luật Lao động 2019 đã có những quy định rất rõ ràng về vấn đề này. Theo đó, hợp đồng lao động phải được giao kết bằng văn bản, trừ một số trường hợp đặc biệt được phép giao kết bằng lời nói. Việc xác định đúng trường hợp nào được phép sẽ giúp người lao động và người sử dụng lao động tuân thủ đúng pháp luật, tránh phát sinh tranh chấp.
2. Các trường hợp cụ thể được phép giao kết hợp đồng bằng lời nói
Dựa trên các quy định pháp luật, đặc biệt là Bộ luật Lao động 2019, chúng ta có thể xác định các trường hợp cụ thể được phép giao kết hợp đồng bằng lời nói như sau:
2.1. Trong lĩnh vực lao động
Theo Điều 14 của Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động phải được giao kết bằng văn bản. Tuy nhiên, có một ngoại lệ quan trọng: hai bên có thể giao kết hợp đồng lao động bằng lời nói đối với hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng. Điều này có nghĩa là, nếu công việc chỉ kéo dài dưới một tháng, người sử dụng lao động và người lao động có thể thỏa thuận miệng mà không cần lập văn bản.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, việc giao kết bằng lời nói trong trường hợp này vẫn phải đảm bảo các nguyên tắc cơ bản của hợp đồng lao động như: tự nguyện, bình đẳng, thiện chí, hợp tác và trung thực. Mặc dù không có văn bản, nhưng các bên vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật lao động.
2.2. Trong các giao dịch dân sự thông thường
Đối với các hợp đồng dân sự thông thường, pháp luật cho phép các bên tự do lựa chọn hình thức giao kết, trừ khi pháp luật có quy định khác. Điều này có nghĩa là, đối với các giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ có giá trị nhỏ, không phức tạp, các bên hoàn toàn có thể giao kết hợp đồng bằng lời nói. Ví dụ như mua bán rau củ quả tại chợ, gọi điện đặt đồ ăn, sửa chữa xe máy… đều có thể được thực hiện bằng lời nói.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ với các hợp đồng mà pháp luật yêu cầu phải bằng văn bản như: hợp đồng mua bán nhà đất, hợp đồng vay tài sản có giá trị lớn, hợp đồng tặng cho bất động sản… Trong những trường hợp này, việc giao kết bằng lời nói sẽ không có giá trị pháp lý và không được pháp luật công nhận.
3. Điều kiện để hợp đồng bằng lời nói có giá trị pháp lý
Để một hợp đồng được giao kết bằng lời nói có giá trị pháp lý, cần phải đáp ứng các điều kiện cơ bản sau đây. Việc đáp ứng các điều kiện này là vô cùng quan trọng, bởi nó quyết định tính hiệu lực của hợp đồng khi có tranh chấp xảy ra.
3.1. Điều kiện về chủ thể
Các bên tham gia giao kết hợp đồng phải có năng lực pháp luật dân sự và năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch được xác lập. Điều này có nghĩa là các bên phải đủ tuổi theo quy định, không bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự. Ví dụ, người chưa thành niên không thể tự mình giao kết hợp đồng lao động, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
3.2. Điều kiện về mục đích và nội dung
Mục đích và nội dung của hợp đồng phải hợp pháp, không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội. Hợp đồng không được nhằm mục đích trốn tránh nghĩa vụ với Nhà nước hoặc vi phạm pháp luật. Ví dụ, một thỏa thuận miệng về việc buôn bán ma túy sẽ không có giá trị pháp lý vì vi phạm điều cấm của luật.
3.3. Điều kiện về sự tự nguyện
Việc giao kết hợp đồng phải hoàn toàn tự nguyện, không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép. Nếu một bên bị ép buộc hoặc bị lừa dối khi giao kết hợp đồng bằng lời nói, hợp đồng đó có thể bị tuyên bố vô hiệu theo quy định của pháp luật. Sự tự nguyện là yếu tố then chốt để đảm bảo tính công bằng và hợp pháp của hợp đồng.
4. Rủi ro khi giao kết hợp đồng bằng lời nói
Mặc dù pháp luật cho phép giao kết hợp đồng bằng lời nói trong một số trường hợp, nhưng hình thức này tiềm ẩn nhiều rủi ro mà các bên cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi quyết định áp dụng.
4.1. Khó khăn trong việc chứng minh
Rủi ro lớn nhất của hợp đồng bằng lời nói là rất khó để chứng minh sự tồn tại và nội dung của hợp đồng khi xảy ra tranh chấp. Khi một bên không thực hiện đúng cam kết, bên còn lại sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc cung cấp bằng chứng cho cơ quan có thẩm quyền. Điều này có thể dẫn đến việc bên bị vi phạm không thể bảo vệ được quyền lợi hợp pháp của mình.
4.2. Khó xác định trách nhiệm của các bên
Do không có văn bản ghi nhận cụ thể các điều khoản, việc xác định trách nhiệm của mỗi bên khi có sự cố xảy ra là rất phức tạp. Các điều khoản về thời hạn, giá cả, chất lượng, phương thức thanh toán… đều có thể bị hiểu theo nhiều cách khác nhau, dẫn đến mâu thuẫn và tranh chấp không đáng có.
4.3. Không áp dụng được các biện pháp bảo đảm
Đối với các hợp đồng có giá trị lớn hoặc có tính chất phức tạp, việc giao kết bằng lời nói sẽ không thể áp dụng các biện pháp bảo đảm như thế chấp, cầm cố, đặt cọc… Điều này làm tăng rủi ro cho các bên, đặc biệt là bên có nghĩa vụ thanh toán trước hoặc bên giao tài sản trước.
5. Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng lao động bằng lời nói có được pháp luật công nhận không?
Theo Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động bằng lời nói chỉ được công nhận trong trường hợp hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng. Đối với các hợp đồng lao động có thời hạn từ 01 tháng trở lên, bắt buộc phải giao kết bằng văn bản. Nếu vi phạm quy định này, người sử dụng lao động có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định.
Làm thế nào để chứng minh hợp đồng bằng lời nói khi xảy ra tranh chấp?
Khi xảy ra tranh chấp, việc chứng minh hợp đồng bằng lời nói là rất khó khăn. Tuy nhiên, các bên có thể sử dụng các bằng chứng gián tiếp như: tin nhắn điện thoại, email, ghi âm cuộc gọi, lời khai của nhân chứng, hoặc các hành vi thực hiện hợp đồng của các bên để chứng minh. Tòa án sẽ xem xét tổng thể các chứng cứ này để xác định sự tồn tại và nội dung của hợp đồng.
Có nên giao kết hợp đồng bằng lời nói cho các giao dịch có giá trị lớn không?
Tuyệt đối không nên. Đối với các giao dịch có giá trị lớn hoặc có tính chất phức tạp, việc giao kết bằng văn bản là vô cùng cần thiết để bảo vệ quyền lợi của các bên. Hợp đồng bằng văn bản sẽ ghi nhận rõ ràng các điều khoản, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên, giúp giảm thiểu rủi ro tranh chấp và là căn cứ pháp lý vững chắc khi cần thiết.
Giao kết hợp đồng bằng lời nói là một hình thức linh hoạt và tiện lợi, nhưng chỉ nên áp dụng cho các giao dịch đơn giản, giá trị nhỏ và thời gian thực hiện ngắn. Đối với các hợp đồng quan trọng, việc lập văn bản là vô cùng cần thiết để bảo vệ quyền lợi của bạn. Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hơn về các quy định pháp luật liên quan, hãy liên hệ Công ty Luật ACC để được hỗ trợ tốt nhất.
Để lại một bình luận