Anh chị ơi, giấy chứng nhận an toàn thực phẩm có cần cho cơ sở kinh doanh thực phẩm online không?

Dưới đây là bài viết trả lời câu hỏi của quý khách hàng, được soạn thảo bởi Công ty Luật ACC, dựa trên các quy định pháp luật hiện hành và mới nhất về an toàn thực phẩm.

Kính gửi quý khách hàng,

Trong bối cảnh kinh doanh trực tuyến ngày càng phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là trong lĩnh vực thực phẩm, câu hỏi về việc liệu cơ sở kinh doanh thực phẩm online có cần Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm (sau đây gọi tắt là Giấy chứng nhận ATTP) hay không là một vấn đề được rất nhiều cá nhân, tổ chức quan tâm. Việc nắm rõ quy định pháp luật về vấn đề này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định, tránh rủi ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng niềm tin của người tiêu dùng.

1. Quy định chung về Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm

Giấy chứng nhận ATTP là một trong những điều kiện tiên quyết đối với phần lớn các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm tại Việt Nam. Mục đích của giấy chứng nhận này là để đảm bảo rằng các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm đáp ứng các yêu cầu về cơ sở vật chất, trang thiết bị, con người và quy trình sản xuất, kinh doanh nhằm đảm bảo an toàn cho sản phẩm thực phẩm.

1.1. Cơ sở pháp lý

Quy định về Giấy chứng nhận ATTP được thể hiện chủ yếu trong Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12, Nghị định số 15/2018/NĐ-CP ngày 02 tháng 02 năm 2018 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm (sau đây gọi tắt là Nghị định 15/2018/NĐ-CP), và một số văn bản pháp luật chuyên ngành khác. Các văn bản này quy định rõ về điều kiện cấp, thẩm quyền cấp, trình tự thủ tục cấp Giấy chứng nhận ATTP.

1.2. Các trường hợp phải có Giấy chứng nhận ATTP

Theo Điều 11 Luật An toàn thực phẩm và Điều 4 Nghị định 15/2018/NĐ-CP, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải có Giấy chứng nhận ATTP, trừ một số trường hợp được miễn. Các trường hợp phải có Giấy chứng nhận ATTP bao gồm:

• Cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm có nguy cơ cao về an toàn thực phẩm.
• Cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải thực hiện đăng ký công bố sản phẩm theo quy định.
• Cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm kinh doanh dịch vụ ăn uống.

Việc xác định cơ sở nào thuộc diện “có nguy cơ cao về an toàn thực phẩm” thường dựa trên loại hình thực phẩm sản xuất, kinh doanh, quy mô hoạt động, và mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

2. Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm đối với cơ sở kinh doanh thực phẩm online

Đối với cơ sở kinh doanh thực phẩm online, việc xác định có cần Giấy chứng nhận ATTP hay không phụ thuộc vào bản chất hoạt động kinh doanh và loại hình sản phẩm mà cơ sở đó cung cấp.

2.1. Phân loại hình thức kinh doanh thực phẩm online

Kinh doanh thực phẩm online có thể được chia thành nhiều hình thức khác nhau:

• Hình thức 1: Kinh doanh thực phẩm đã qua chế biến, đóng gói sẵn: Đây là các sản phẩm thực phẩm đã được sản xuất, đóng gói bởi một đơn vị khác và có đầy đủ giấy tờ pháp lý (ví dụ: bánh kẹo, đồ uống đóng chai, thực phẩm khô…). Cơ sở kinh doanh online chỉ đóng vai trò phân phối, bán lẻ lại các sản phẩm này.
• Hình thức 2: Kinh doanh thực phẩm tươi sống, nông sản, thủy sản: Các sản phẩm này thường được bán nguyên trạng, chưa qua chế biến sâu (ví dụ: rau củ quả, thịt, cá…).
• Hình thức 3: Kinh doanh thực phẩm tự chế biến, sản xuất: Đây là trường hợp cơ sở kinh doanh online tự chế biến, sản xuất thực phẩm rồi bán trực tiếp cho người tiêu dùng thông qua kênh online (ví dụ: đồ ăn vặt tự làm, bánh ngọt handmade, thực phẩm chế biến sẵn đóng hộp…).

2.2. Các trường hợp được miễn Giấy chứng nhận ATTP

Theo Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP, một số trường hợp được miễn Giấy chứng nhận ATTP bao gồm:

• Cơ sở sản xuất ban đầu nhỏ lẻ.
• Cơ sở kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ.
• Cơ sở kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn.
• Cơ sở kinh doanh thực phẩm tươi sống không qua sơ chế lại.
• Cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố.
• Cơ sở kinh doanh thực phẩm chỉ dùng để sản xuất, chế biến ra các sản phẩm thực phẩm khác (kinh doanh nguyên liệu).
• Cơ sở đã được cấp một trong các Giấy chứng nhận: GMP, HACCP, ISO 22000, IFS, BRC, FSSC 22000 hoặc các chứng nhận tương đương có hiệu lực.

Việc xác định “kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ” là một điểm quan trọng, thường được hiểu là các cơ sở kinh doanh không thường xuyên, không có địa điểm cố định hoặc có địa điểm cố định nhưng quy mô nhỏ, chủ yếu phục vụ nhu cầu cá nhân hoặc quy mô gia đình.

2.3. Sự cần thiết của Giấy chứng nhận ATTP đối với cơ sở kinh doanh thực phẩm online

Dựa trên các quy định đã nêu, việc cơ sở kinh doanh thực phẩm online có cần Giấy chứng nhận ATTP hay không sẽ được xem xét cụ thể như sau:

• Trường hợp phải có Giấy chứng nhận ATTP: Nếu cơ sở kinh doanh thực phẩm online thuộc một trong các trường hợp sau đây thì phải có Giấy chứng nhận ATTP:
  • Tự sản xuất, chế biến thực phẩm: Nếu cơ sở kinh doanh online tự thực hiện các hoạt động sản xuất, chế biến, đóng gói thực phẩm (ví dụ: làm bánh, nấu các món ăn chế biến sẵn để bán, sản xuất đồ uống…) thì phải có Giấy chứng nhận ATTP, trừ trường hợp được xác định là cơ sở nhỏ lẻ theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, việc xác định “nhỏ lẻ” trong trường hợp tự sản xuất, chế biến để kinh doanh online với số lượng lớn hoặc thường xuyên cần được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét cụ thể.
  • Kinh doanh thực phẩm có nguy cơ cao: Nếu sản phẩm thực phẩm kinh doanh online được xếp vào danh mục thực phẩm có nguy cơ cao (ví dụ: sữa, các sản phẩm từ sữa, thịt, trứng, thủy sản tươi sống nếu có sơ chế lại, các sản phẩm dinh dưỡng đặc biệt…) thì dù chỉ là phân phối, cơ sở vẫn có thể phải có Giấy chứng nhận ATTP nếu không thuộc các trường hợp miễn trừ.
  • Thực hiện đăng ký công bố sản phẩm: Nếu sản phẩm thực phẩm kinh doanh online thuộc diện phải thực hiện đăng ký bản công bố sản phẩm (đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, phụ gia thực phẩm hỗn hợp có công dụng mới, thực phẩm đã qua chế biến áp dụng công nghệ mới…) thì cơ sở sản xuất, kinh doanh phải có Giấy chứng nhận ATTP.
• Trường hợp được miễn Giấy chứng nhận ATTP: Cơ sở kinh doanh thực phẩm online sẽ được miễn Giấy chứng nhận ATTP nếu thuộc các trường hợp sau:
  • Chỉ kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn: Nếu cơ sở chỉ nhập các sản phẩm thực phẩm đã được nhà sản xuất đóng gói sẵn, có nhãn mác đầy đủ, có nguồn gốc rõ ràng và đã được cấp Giấy chứng nhận ATTP (đối với nhà sản xuất) hoặc đã được công bố hợp quy/phù hợp quy định an toàn thực phẩm thì cơ sở kinh doanh online chỉ đóng vai trò phân phối sẽ được miễn Giấy chứng nhận ATTP.
  • Kinh doanh thực phẩm tươi sống không qua sơ chế lại: Đối với các loại rau củ, quả, thịt tươi, hải sản tươi sống được bán online mà không qua bất kỳ khâu sơ chế nào khác ngoài việc đóng gói đơn giản thì cơ sở sẽ được miễn Giấy chứng nhận ATTP.
  • Cơ sở kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ: Đây là trường hợp thường gặp đối với các cá nhân kinh doanh online với quy mô nhỏ, không thường xuyên, chủ yếu bán các sản phẩm tự làm tại nhà với số lượng hạn chế. Tuy nhiên, việc xác định “nhỏ lẻ” cần phải được cơ quan quản lý nhà nước xác nhận hoặc có hướng dẫn cụ thể để tránh trường hợp lợi dụng quy định này để trốn tránh trách nhiệm.

3. Lời khuyên của Công ty Luật ACC

Để đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật và tránh các rủi ro không đáng có, Công ty Luật ACC khuyến nghị quý khách hàng đang hoặc có ý định kinh doanh thực phẩm online cần:

• Xác định rõ loại hình sản phẩm và hoạt động kinh doanh: Quý khách cần phân loại rõ sản phẩm mình kinh doanh là thực phẩm tươi sống, thực phẩm đã qua chế biến đóng gói sẵn, hay tự chế biến. Đồng thời, cần xác định rõ quy mô hoạt động kinh doanh của mình.
• Nắm vững các trường hợp được miễn trừ: Đối chiếu hoạt động kinh doanh của mình với các trường hợp được miễn Giấy chứng nhận ATTP theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP để xác định xem mình có thuộc diện phải có Giấy chứng nhận hay không.
• Liên hệ cơ quan có thẩm quyền để được tư vấn cụ thể: Trong trường hợp không chắc chắn, quý khách nên liên hệ với cơ quan quản lý an toàn thực phẩm tại địa phương (Ban Quản lý An toàn thực phẩm, Sở Y tế…) để được tư vấn và hướng dẫn cụ thể dựa trên tình hình kinh doanh thực tế.
• Đảm bảo chất lượng và nguồn gốc sản phẩm: Dù có thuộc diện phải có Giấy chứng nhận ATTP hay không, việc đảm bảo chất lượng, nguồn gốc xuất xứ của sản phẩm, cũng như các điều kiện về vệ sinh an toàn trong quá trình bảo quản, vận chuyển là vô cùng quan trọng để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và uy tín của cơ sở kinh doanh.

Hy vọng những thông tin trên đây đã giải đáp được thắc mắc của quý khách hàng. Công ty Luật ACC luôn sẵn sàng hỗ trợ và đồng hành cùng quý khách trong việc tuân thủ các quy định pháp luật, đảm bảo hoạt động kinh doanh diễn ra thuận lợi và bền vững.