Phân biệt hành vi giết người chưa đạt và cố ý gây thương tích

Giết người chưa đạt và cố ý gây thương tích là hai hành vi phạm tội thường bị nhầm lẫn trong thực tiễn xét xử, đòi hỏi sự phân tích kỹ lưỡng để áp dụng đúng quy định pháp luật. Việc nhận diện đúng bản chất hành vi giúp cơ quan tiến hành tố tụng đưa ra quyết định chính xác, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ những điểm khác biệt cốt lõi giữa hai hành vi này cùng Công ty Luật ACC.

1. Khái niệm giết người chưa đạt theo Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2025

Giết người chưa đạt là trường hợp người phạm tội đã thực hiện hành vi nhằm tước đoạt tính mạng của nạn nhân nhưng không đạt được mục đích do nguyên nhân khách quan. Hành vi này được điều chỉnh bởi Điều 123 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2025 về tội giết người, kết hợp với quy định về tội phạm chưa đạt tại Điều 15.

Người thực hiện phải có ý thức mong muốn nạn nhân chết, thể hiện qua các hành động như dùng hung khí nguy hiểm tấn công vào vùng trọng yếu, hoặc thực hiện nhiều lần với quyết tâm cao. Mặc dù kết quả mong muốn không xảy ra, hành vi vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự với khung hình phạt tương ứng tội giết người đã hoàn thành.

2. Phân biệt hành vi giết người chưa đạt và cố ý gây thương tích

Giết người chưa đạt và cố ý gây thương tích khác nhau căn bản ở yếu tố ý thức chủ quan và mục đích của người phạm tội. Ở giết người chưa đạt, người thực hiện mong muốn nạn nhân chết, thể hiện qua việc lựa chọn công cụ, phương thức và vị trí tấn công nhằm gây tử vong.

Ngược lại, cố ý gây thương tích theo Điều 134 chỉ nhằm gây tổn hại về sức khỏe mà không có ý định tước đoạt mạng sống. Sự khác biệt còn nằm ở hậu quả thực tế: giết người chưa đạt thường để lại thương tích nặng nhưng nạn nhân sống sót nhờ can thiệp kịp thời, trong khi cố ý gây thương tích có thể chỉ gây tổn thương nhẹ hoặc trung bình.

Xem thêm: Gây thương tích bao nhiêu phần trăm thì đi tù?

3. Hình phạt và mức độ nghiêm trọng của từng hành vi

Hình phạt đối với giết người chưa đạt được áp dụng theo khung hình phạt của Điều 123, có thể từ mười hai năm tù đến tù chung thân hoặc tử hình tùy thuộc vào tính chất đặc biệt nghiêm trọng. Vì hành vi chưa hoàn thành, tòa án có thể xem xét giảm nhẹ một phần nhưng vẫn giữ mức phạt cao do tính nguy hiểm lớn.

Còn cố ý gây thương tích theo Điều 134 có khung hình phạt nhẹ hơn, từ sáu tháng tù đến mười năm tù tùy tỷ lệ thương tật và yếu tố tăng nặng. Khi giết người chưa đạt và cố ý gây thương tích được phân biệt đúng, mức án sẽ phản ánh chính xác mức độ nguy hiểm của hành vi, tránh oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm.

Xem thêm: Thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng

4. Các yếu tố cần xem xét khi xác định hành vi trong thực tiễn

Khi xử lý vụ việc, cơ quan điều tra cần đánh giá công cụ gây án, vị trí thương tích, lời khai của người bị hại và nhân chứng, cũng như mối quan hệ giữa các bên trước khi xảy ra sự việc. Nếu hung khí là dao nhọn hoặc súng, tấn công vào cổ, ngực, bụng thì thiên về giết người chưa đạt.

Ngược lại, nếu chỉ dùng tay chân hoặc vật dụng thông thường gây thương tích ở tay chân thì thường thuộc tội cố ý gây thương tích. Việc thu thập chứng cứ đầy đủ giúp phân định chính xác, đồng thời giết người chưa đạt và cố ý gây thương tích cần được phân tích trong mối liên hệ với các tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng quy định tại Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2025.

5. Câu hỏi thường gặp

Giết người chưa đạt có bị xử lý hình sự không?

Có. Theo Điều 15 và Điều 123 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2025, hành vi giết người chưa đạt vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự với khung hình phạt tương ứng tội giết người đã hoàn thành, có thể được xem xét giảm nhẹ tùy trường hợp cụ thể.

Làm thế nào để phân biệt hai hành vi này tại tòa án?

Tòa án căn cứ vào ý thức chủ quan, công cụ gây án, vị trí tấn công và hậu quả thực tế. Nếu có ý định tước đoạt mạng sống thì thuộc giết người chưa đạt; nếu chỉ nhằm gây thương tích thì thuộc Điều 134.

Người bị hại có quyền yêu cầu bồi thường trong cả hai trường hợp không?

Có. Trong cả hai trường hợp, người bị hại đều có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại về sức khỏe, tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự và Bộ luật Tố tụng hình sự.

Giết người chưa đạt và cố ý gây thương tích cần được nhận diện chính xác để đảm bảo công lý được thực thi đúng đắn. Nếu bạn đang gặp vướng mắc liên quan đến vấn đề này, hãy liên hệ Công ty Luật ACC để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ kịp thời.