Dù cơ chế quản lý ngân sách hiện hành giao quyền tự chủ cao cho thủ trưởng các đơn vị trong việc phân bổ kinh phí xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, việc điều chỉnh định mức chi tiết không thể diễn ra tùy tiện. Pháp luật thiết lập các rào cản và giới hạn khắt khe nhằm đảm bảo kỷ luật tài chính công, chống thất thoát và phòng ngừa sai phạm khi thanh tra, kiểm toán. Dưới góc nhìn phân tích chuyên sâu về các ranh giới pháp lý điều tiết ngân sách lập quy, Công ty Luật ACC xin làm rõ các giới hạn điều chỉnh định mức chi theo quy định tại Thông tư 25/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng.
1. Giới hạn trần tổng mức kinh phí được phê duyệt cho từng nhiệm vụ
Rào cản tài chính đầu tiên và quan trọng nhất đối với người đứng đầu đơn vị chủ trì khi thực hiện quyền điều chỉnh định mức chi là tổng dự toán đã được giao:
- Tuyệt đối không vượt tổng mức kinh phí: Căn cứ Điều 5 Thông tư 25/2026/TT-BXD, việc tự quyết định điều chỉnh định mức chi tiết giữa các hoạt động soạn thảo, khảo sát, lấy ý kiến chuyên gia hay hội thảo chỉ được thực hiện trong phạm vi tổng mức kinh phí đã được phê duyệt cho nhiệm vụ đó.
- Cơ chế điều hòa nội bộ: Sự gia tăng định mức chi cho một khâu công việc phát sinh phức tạp bắt buộc phải đi kèm với việc giảm tương ứng ở các khâu khác, đảm bảo cân bằng ngân sách tổng thể của dự thảo văn bản.
2. Giới hạn bởi mức trần định mức khung tại các văn bản pháp lý cấp trên
Mọi quyết định tăng định mức chi cho từng hạng mục cụ thể đều phải chịu sự khống chế của các khung định mức tối đa do Quốc hội và Chính phủ ban hành:
- Trần định mức theo Nghị định 289/2025/NĐ-CP: Mức chi cho từng hoạt động sau khi điều chỉnh tuyệt đối không được vượt quá định mức chi tối đa quy định tại Phụ lục khung định mức chi xây dựng văn bản quy phạm pháp luật ban hành kèm theo Nghị định 289/2025/NĐ-CP.
- Hạn mức theo Nghị quyết 197/2025/QH15: Dự toán chi tiết sau điều chỉnh phải bảo đảm tuân thủ đúng mức trần ngân sách quy định tại Phụ lục Nghị quyết 197/2025/QH15 của Quốc hội.
- Tính tuân thủ Phụ lục Thông tư 25/2026/TT-BXD: Việc linh hoạt điều chỉnh không được làm phá vỡ cấu trúc khung định mức chi khoán áp dụng cho các dòng văn bản thuộc thẩm quyền ban hành của Bộ Xây dựng.
>>> Xem thêm bài viết: Luật sư tư vấn thuê tổ chức tư vấn xây dựng văn bản pháp luật tại đây.
3. Giới hạn loại trừ trùng lặp đối với các nguồn vốn chuyên ngành
Một giới hạn đặc thù nhằm ngăn chặn hành vi chi trùng lắp từ ngân sách nhà nước được áp dụng triệt để khi điều chỉnh định mức:
- Giới hạn khi lồng ghép vốn sự nghiệp/KHCN: Căn cứ Khoản 4 Điều 4 Thông tư 25/2026/TT-BXD, trường hợp nội dung Thông tư (nhất là quy chuẩn kỹ thuật, định mức kinh tế – kỹ thuật) đã được bố trí kinh phí từ nguồn sự nghiệp kinh tế hoặc nguồn vốn khoa học và công nghệ, giới hạn điều chỉnh kinh phí khoán chi chỉ được áp dụng đối với khâu thẩm định và hoạt động hỗ trợ.
- Cấm điều chỉnh tăng chi cho nội dung đã cấp vốn: Thủ trưởng đơn vị không được phép điều chỉnh bổ sung kinh phí xây dựng văn bản cho các phần việc đã được thanh toán từ nguồn vốn chuyên ngành khác.
>>> Xem thêm bài viết: Luật sư tư vấn tiêu chí lựa chọn chuyên gia, tổ chức tư vấn tại đây.
4. Giới hạn về thẩm quyền và trách nhiệm pháp lý cá nhân
Quyền tự chủ tài chính luôn gắn liền với ranh giới trách nhiệm pháp lý của người ban hành quyết định điều chỉnh:
- Ranh giới thẩm quyền cá nhân: Quyền điều chỉnh thuộc về Thủ trưởng đơn vị chủ trì soạn thảo hoặc đơn vị được giao chủ trì kinh phí; các cấp phó hoặc các đơn vị phối hợp không có thẩm quyền tự ý thay đổi định mức chi khi chưa có văn bản phê duyệt của người đứng đầu.
- Trách nhiệm giải trình trước thanh tra, kiểm toán: Người đứng đầu đơn vị chịu trách nhiệm cá nhân trước Bộ trưởng Bộ Xây dựng và trước pháp luật về tính hợp lý, tính hợp pháp của các quyết định điều chỉnh. Mọi trường hợp điều chỉnh vượt trần đều dẫn đến hậu quả bị xuất toán và xử lý trách nhiệm tài chính.
Nắm rõ các giới hạn điều chỉnh định mức chi giúp các nhà quản lý đơn vị thực thi đúng thẩm quyền, vừa phát huy tính chủ động trong công tác lập quy, vừa đảm bảo an toàn tuyệt đối về mặt pháp lý tài chính.
Công ty Luật ACC là đơn vị uy tín hàng đầu trong lĩnh vực tư vấn pháp lý tài chính công. Chúng tôi hỗ trợ các cơ quan, đơn vị rà soát giới hạn dự toán, xây dựng quy chế quản lý chi tiêu nội bộ, rà soát hợp đồng thuê khoán chuyên gia và kiểm soát hồ sơ thanh quyết toán ngân sách theo đúng quy định của Thông tư 25/2026/TT-BXD.
Quý khách hàng và các đơn vị cần tư vấn chuyên sâu về giới hạn điều chỉnh định mức chi xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, xin vui lòng liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để được phục vụ tận tình và chính xác.
Để lại một bình luận