Tôi bị gọi điện đe dọa đòi nợ trong khi không vay tiền, chỉ đứng tên tham chiếu cho người khác, hành vi này có vi phạm pháp luật không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Hành vi gọi điện đe dọa đòi nợ đối với người chỉ đứng tên tham chiếu có vi phạm pháp luật không?

Hành vi gọi điện đe dọa đòi nợ đối với cá nhân chỉ đứng tên tham chiếu (không phải người vay nợ thực tế) là hành vi vi phạm pháp luật, vì nó xâm phạm quyền riêng tư, danh dự và nhân phẩm của người bị đe dọa. Theo quy định, các tổ chức tín dụng hoặc đơn vị thu hồi nợ chỉ được liên hệ với người vay chính hoặc người bảo lãnh hợp pháp, không được quấy rối hoặc đe dọa bên thứ ba không có nghĩa vụ nợ. Hành vi này có thể bị coi là lạm dụng quyền thu nợ, gây hoang mang và ảnh hưởng đến cuộc sống cá nhân, dẫn đến trách nhiệm dân sự hoặc hình sự tùy mức độ nghiêm trọng.

Căn cứ pháp lý liên quan

• Luật Các tổ chức tín dụng 2024: Tại Điều 126, quy định các tổ chức tín dụng phải thực hiện thu hồi nợ theo đúng quy trình pháp lý, không được sử dụng biện pháp đe dọa, quấy rối hoặc tiết lộ thông tin nợ cho bên thứ ba không liên quan, nhằm bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia giao dịch tín dụng.
• Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023: Điều 10 và Điều 25 cấm các hành vi xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng, bao gồm quấy rối qua điện thoại hoặc đe dọa tinh thần, đặc biệt khi người bị ảnh hưởng không phải là bên vay nợ trực tiếp. Hành vi này vi phạm nguyên tắc bảo vệ thông tin cá nhân và quyền được tôn trọng danh dự.
• Nghị định 15/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP): Tại Điều 102, quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi sử dụng dịch vụ viễn thông để quấy rối, đe dọa người khác, với mức phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với cá nhân, và cao hơn đối với tổ chức. Nếu hành vi nghiêm trọng hơn, có thể chuyển sang truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) tại Điều 133 về tội đe dọa giết người hoặc Điều 155 về tội làm nhục người khác.

Để bảo vệ quyền lợi, Anh/Chị cần thực hiện các bước sau một cách kịp thời, thu thập chứng cứ như ghi âm cuộc gọi, lưu tin nhắn hoặc nhật ký liên lạc để làm cơ sở khiếu nại.

Bước 1: Gửi khiếu nại trực tiếp đến tổ chức tín dụng hoặc đơn vị thu nợ

Liên hệ ngay với tổ chức tín dụng liên quan (qua hotline hoặc văn bản chính thức) để yêu cầu chấm dứt hành vi quấy rối, đồng thời cung cấp thông tin chứng minh Anh/Chị chỉ là người tham chiếu. Tổ chức phải phản hồi trong vòng 15 ngày theo Luật Các tổ chức tín dụng 2024. Nếu không phản hồi, Anh/Chị có quyền khiếu nại lên Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Bước 2: Báo cáo cơ quan chức năng để xử lý vi phạm

Nộp đơn khiếu nại hoặc tố cáo đến Công an cấp quận/huyện nơi cư trú, kèm chứng cứ về hành vi đe dọa. Cơ quan công an sẽ điều tra và xử lý theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP(được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP) hoặc chuyển hồ sơ hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Thời hạn xử lý vi phạm hành chính là 7 ngày kể từ khi nhận đơn.

Bước 3: Khởi kiện dân sự nếu cần bồi thường thiệt hại

Nếu hành vi gây thiệt hại về tinh thần hoặc danh dự, Anh/Chị có thể khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp khu vực theo Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015. Hồ sơ cần chuẩn bị bao gồm:

• Đơn khởi kiện (mẫu theo quy định).
• Chứng cứ về hành vi vi phạm (ghi âm, tin nhắn).
• Giấy tờ chứng minh thiệt hại (giấy khám sức khỏe nếu bị ảnh hưởng tâm lý).

Mức bồi thường có thể từ 10.000.000 đồng trở lên tùy mức độ, theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015.

Việc tuân thủ các quy định pháp luật giúp bảo vệ quyền lợi cá nhân, tránh các rủi ro pháp lý và tinh thần không đáng có, đồng thời góp phần duy trì trật tự xã hội. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công ty Luật ACC.