Cách hạch toán nhập khẩu tài sản cố định

Hạch toán nhập khẩu tài sản cố định đóng vai trò then chốt giúp doanh nghiệp ghi nhận chính xác giá trị tài sản, tuân thủ quy định kế toán và hải quan hiện hành. Quy trình này ảnh hưởng trực tiếp đến báo cáo tài chính, khấu hao và nghĩa vụ thuế của đơn vị. Việc thực hiện đúng cách còn giảm thiểu rủi ro bị truy thu thuế hoặc xử phạt. Cùng Công ty Luật ACC tìm hiểu các bước thực hiện cụ thể.

1. Tầm quan trọng của việc hạch toán nhập khẩu tài sản cố định

Hạch toán đúng giá trị tài sản cố định nhập khẩu giúp doanh nghiệp xác định nguyên giá chính xác theo quy định tại Thông tư 99/2025/TT-BTC. Giá trị này bao gồm giá mua trên hợp đồng ngoại thương, chi phí vận chuyển quốc tế, bảo hiểm và các khoản thuế nhập khẩu phải nộp. Khi tài sản được ghi nhận đúng, doanh nghiệp có cơ sở tính khấu hao hợp lý, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí hoạt động và lợi nhuận sau thuế.

Ngoài ra, việc tuân thủ quy trình hải quan theo Thông tư 38/2015/TT-BTC (Thông tư 121/2025/TT-BTC sửa đổi) còn đảm bảo hồ sơ nhập khẩu đầy đủ, tránh tình trạng hàng hóa bị tạm giữ hoặc phát sinh chi phí lưu kho không mong muốn. Doanh nghiệp cần phối hợp giữa bộ phận kế toán và bộ phận xuất nhập khẩu để đồng bộ dữ liệu từ chứng từ hải quan sang sổ kế toán.

2. Cách hạch toán nhập khẩu tài sản cố định

Doanh nghiệp xác định nguyên giá tài sản cố định nhập khẩu bằng cách cộng tất cả chi phí hợp lý liên quan đến việc đưa tài sản vào trạng thái sẵn sàng sử dụng. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, nguyên giá bao gồm giá trị ghi trên hóa đơn thương mại, thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt nếu có, và chi phí lắp đặt tại Việt Nam. Kế toán sử dụng tài khoản 211 để ghi nhận tài sản cố định hữu hình và tài khoản 213 cho tài sản cố định vô hình nếu thuộc trường hợp này.

Đồng thời, các khoản thuế phải nộp được theo dõi trên tài khoản 333. Việc hạch toán cần thực hiện ngay sau khi hoàn tất thủ tục hải quan và nhận được tờ khai hải quan đã thông quan. Doanh nghiệp cũng phải lưu trữ đầy đủ chứng từ gốc để phục vụ kiểm tra sau này.

Xem thêm: Hướng dẫn hạch toán quỹ phòng chống thiên tai chi tiết

3. Các yếu tố cấu thành nguyên giá khi hạch toán nhập khẩu tài sản cố định

Nguyên giá tài sản cố định nhập khẩu được xác định theo nguyên tắc giá gốc quy định tại Thông tư 99/2025/TT-BTC. Các yếu tố chính gồm giá mua trên hợp đồng, chi phí vận chuyển từ nước ngoài về cảng Việt Nam, phí bảo hiểm hàng hóa và các khoản thuế nhập khẩu phải nộp theo Thông tư 38/2015/TT-BTC (Thông tư 121/2025/TT-BTC sửa đổi). Ngoài ra, chi phí bốc xếp, vận chuyển nội địa đến kho doanh nghiệp và chi phí lắp đặt, chạy thử cũng được tính vào nguyên giá. Doanh nghiệp cần phân biệt rõ chi phí nào được vốn hóa và chi phí nào được hạch toán vào chi phí trong kỳ để tránh sai sót. Việc thu thập đầy đủ chứng từ từ hãng tàu, công ty bảo hiểm và cơ quan hải quan là điều kiện bắt buộc để xác định đúng giá trị.

Bước 1: Thu thập chứng từ nhập khẩu

Doanh nghiệp thu thập tờ khai hải quan, hóa đơn thương mại, vận đơn, chứng từ bảo hiểm và các giấy tờ liên quan theo quy định của Thông tư 38/2015/TT-BTC (Thông tư 121/2025/TT-BTC sửa đổi). Các chứng từ này phải được kiểm tra tính hợp lệ trước khi chuyển sang bộ phận kế toán.

Bước 2: Xác định nguyên giá tài sản

Kế toán tổng hợp tất cả chi phí hợp lý theo Thông tư 99/2025/TT-BTC để tính nguyên giá. Giá trị này được ghi nhận vào tài khoản 211 sau khi trừ các khoản giảm giá nếu có.

Bước 3: Ghi nhận bút toán kế toán

Doanh nghiệp thực hiện bút toán ghi nợ tài khoản 211 Tài sản cố định hữu hình, nợ tài khoản 133 Thuế GTGT được khấu trừ, có tài khoản 331 Phải trả người bán hoặc tài khoản 112 Tiền gửi ngân hàng, có tài khoản 333 Thuế và các khoản phải nộp nhà nước. Bút toán này phản ánh đầy đủ nghĩa vụ tài chính phát sinh từ hoạt động nhập khẩu.

Bước 4: Theo dõi khấu hao và kiểm kê

Sau khi ghi nhận, doanh nghiệp bắt đầu trích khấu hao theo phương pháp phù hợp và thực hiện kiểm kê định kỳ để đảm bảo tài sản vẫn còn hiện hữu và giá trị ghi sổ chính xác.

Xem thêm: Chứng từ kế toán là gì? Thông tin chi tiết

4. Lưu ý khi thực hiện hạch toán nhập khẩu tài sản cố định

Doanh nghiệp cần phân biệt rõ thời điểm ghi nhận tài sản là thời điểm hoàn thành thủ tục hải quan theo Thông tư 38/2015/TT-BTC (Thông tư 121/2025/TT-BTC sửa đổi). Mọi chi phí phát sinh sau thời điểm này thường không được tính vào nguyên giá mà hạch toán vào chi phí trong kỳ. Ngoài ra, trường hợp tài sản nhập khẩu theo hình thức tạm nhập tái xuất hoặc nhập khẩu theo dự án thì cần áp dụng quy định riêng về thời hạn và thủ tục. Việc phối hợp với đơn vị tư vấn pháp lý giúp doanh nghiệp cập nhật kịp thời các thay đổi trong quy định kế toán và hải quan.

5. Câu hỏi thường gặp

Nguyên giá tài sản cố định nhập khẩu có bao gồm thuế GTGT không?

Trả lời: Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, thuế GTGT đầu vào được khấu trừ nên không tính vào nguyên giá tài sản cố định. Doanh nghiệp hạch toán thuế GTGT riêng trên tài khoản 133 để thực hiện khấu trừ theo quy định.

Doanh nghiệp có phải nộp thuế nhập khẩu trước khi hạch toán không?

Trả lời: Theo Thông tư 38/2015/TT-BTC (Thông tư 121/2025/TT-BTC sửa đổi), doanh nghiệp phải hoàn thành nghĩa vụ thuế nhập khẩu trước khi được thông quan hàng hóa. Sau khi có tờ khai hải quan đã đóng dấu thông quan, kế toán mới thực hiện bút toán ghi nhận tài sản cố định.

Chi phí lắp đặt sau nhập khẩu có được tính vào nguyên giá không?

Trả lời: Chi phí lắp đặt, chạy thử và các chi phí cần thiết để đưa tài sản vào trạng thái sẵn sàng sử dụng được tính vào nguyên giá theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Doanh nghiệp cần thu thập chứng từ hợp lệ để chứng minh các khoản chi này.

Hạch toán nhập khẩu tài sản cố định đòi hỏi sự chính xác và tuân thủ chặt chẽ các quy định hiện hành. Doanh nghiệp nên chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và thực hiện đúng quy trình để đảm bảo tính hợp pháp của số liệu kế toán. Liên hệ Công ty Luật ACC để được hỗ trợ chi tiết và giải đáp thắc mắc liên quan.