Trong hoạt động tương trợ tư pháp hình sự quốc tế, mức hình phạt là một trong những tiêu chí pháp lý quan trọng nhất để xác định một yêu cầu dẫn độ có được chấp nhận hay không. Nhằm giúp quý khách hàng hiểu rõ các quy định định lượng này để phòng tránh rủi ro, Công ty Luật ACC xin phân tích chi tiết các mốc hình phạt cụ thể quyết định việc dẫn độ theo quy định mới nhất.
1. Mức hình phạt tối thiểu đối với trường hợp truy cứu trách nhiệm hình sự
Mức hình phạt để một người bị dẫn độ không được xác định một cách cảm tính mà được định lượng rất rõ ràng bằng thời gian thụ hình cụ thể. Theo quy định tại Luật Dẫn độ số 100/2025/QH15, thời hạn tù là điều kiện tiên quyết khi nước ngoài đưa ra yêu cầu chuyển giao một người đang có mặt trên lãnh thổ Việt Nam.
Đối với trường hợp bị dẫn độ để truy cứu trách nhiệm hình sự (tức là đối tượng đang trong giai đoạn bị khởi tố, điều tra, truy tố hoặc xét xử nhưng bỏ trốn), hành vi phạm tội phải đáp ứng điều kiện:
- Pháp luật Việt Nam và pháp luật nước ngoài cùng quy định hình phạt tù có thời hạn từ 01 năm trở lên.
- Hoặc hành vi đó bị áp dụng hình phạt tù chung thân hoặc tử hình.
Nếu hành vi phạm tội thuộc nhóm tội ít nghiêm trọng và có khung hình phạt tối đa dưới 01 năm tù theo luật một trong hai nước, yêu cầu dẫn độ sẽ không đủ điều kiện pháp lý để thực hiện.
2. Thời hạn chấp hành hình phạt tù còn lại đối với người bị kết án
Bên cạnh trường hợp chưa bị xét xử, hoạt động dẫn độ còn áp dụng đối với những người đã bị tòa án của nước yêu cầu ra bản án hình sự có hiệu lực pháp luật nhưng đã bỏ trốn trước hoặc trong quá trình thi hành án.
Đối với đối tượng đã bị kết án hình sự, luật quy định điều kiện dẫn độ dựa trên thời gian thụ hình thực tế còn lại của người đó. Cụ thể, thời hạn chấp hành hình phạt tù còn lại đối với người đó phải còn ít nhất là 06 tháng.
Mốc thời gian 06 tháng này là thời hạn tối thiểu để đảm bảo tính hiệu quả và ý nghĩa của công tác áp giải, bàn giao xuyên quốc gia. Nếu thời hạn tù còn lại quá ngắn (dưới 06 tháng), cơ quan tố tụng có thể cân nhắc từ chối yêu cầu để tránh lãng phí nguồn lực công. Trường hợp các quyết định thi hành liên quan đến thời hạn này có dấu hiệu sai sót, người bị yêu cầu cần thực hiện ngay quyền khiếu nại để bảo vệ tự do cá nhân.
>>> Xem thêm bài viết: Thủ tục kháng cáo quyết định dẫn độ của tòa án tại đây.
3. Cách tính thời hạn tù trong trường hợp phạm nhiều tội độc lập
Một thực tế phổ biến là người bị yêu cầu dẫn độ thường thực hiện nhiều hành vi phạm tội khác nhau trước khi bỏ trốn, dẫn đến việc hồ sơ yêu cầu bao gồm nhiều tội danh với các mức hình phạt đan xen.
Trong trường hợp nước ngoài yêu cầu dẫn độ liên quan đến người có nhiều hành vi phạm tội, luật đưa ra nguyên tắc xử lý linh hoạt:
- Mỗi hành vi đều phải cấu thành tội phạm theo pháp luật của cả hai nước.
- Chỉ cần có ít nhất một hành vi phạm tội đáp ứng được điều kiện về mức hình phạt tù có thời hạn từ 01 năm trở lên, tù chung thân hoặc tử hình.
Khi đáp ứng được điều kiện trên, Việt Nam có thể đồng ý dẫn độ người đó cho nước ngoài đối với tất cả các tội danh nêu trong yêu cầu, kể cả các tội có mức hình phạt dưới 01 năm tù. Việc đánh giá sự tương thích của các mức hình phạt này tại phiên họp xét duyệt đòi hỏi sự hỗ trợ pháp lý rất lớn để tránh việc bị dẫn độ oan sai đối với các tội danh không đủ điều kiện.
>>> Xem thêm bài viết: Dịch vụ luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp tại phiên họp xem xét yêu cầu dẫn độ tại đây.
4. Các yếu tố loại trừ dẫn độ bất kể thời hạn tù thỏa mãn
Ngay cả khi hành vi phạm tội hoàn toàn thỏa mãn các mốc hình phạt tù quy định tại mục 1 và mục 2, Tòa án nhân dân có thẩm quyền tại Việt Nam vẫn sẽ quyết định từ chối dẫn độ nếu vụ việc rơi vào các trường hợp loại trừ mang tính nhân đạo và chủ quyền pháp lý.
Các căn cứ loại trừ này bao gồm:
- Người bị yêu cầu dẫn độ là công dân mang quốc tịch Việt Nam.
- Vụ án đã hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc bản án đã hết thời hiệu thi hành theo quy định của pháp luật hình sự Việt Nam.
- Người bị yêu cầu có nguy cơ bị áp dụng hình phạt tra tấn, đối xử tàn bạo hoặc hạ nhục con người tại nước nhận.
- Tội phạm bị nêu trong yêu cầu là tội phạm mang tính chất chính trị hoặc quân sự thuần túy theo các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Việc tính toán và đối chiếu các mốc hình phạt từ 01 năm tù trở lên hay thời hạn thi hành án còn lại 06 tháng đòi hỏi sự thẩm định kỹ lưỡng dựa trên văn bản luật của cả hai quốc gia. Bất kỳ sự nhầm lẫn nào trong việc tính toán thời gian tạm giữ, tạm giam hoặc khấu trừ hình phạt đều có thể dẫn đến rủi ro pháp lý nghiêm trọng cho người bị yêu cầu dẫn độ.
Để loại bỏ các rủi ro này và tìm kiếm giải pháp bảo vệ tối ưu, sự hỗ trợ từ một tổ chức hành nghề luật chuyên sâu là giải pháp an toàn nhất. Công ty Luật ACC là đơn vị tư vấn pháp lý uy tín, chuyên nghiệp và giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực tư pháp quốc tế.
Để lại một bình luận