Xin các cao nhân chỉ giáo, các hộ kinh doanh sợ doanh thu đội lên cao nên không chịu lấy hóa đơn VAT thì phải làm sao ạ?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Quy định về hóa đơn đối với hộ kinh doanh

Hộ kinh doanh cá thể tại Việt Nam chủ yếu áp dụng phương pháp tính thuế khoán hoặc trực tiếp trên doanh thu, nên không bắt buộc phải sử dụng hóa đơn giá trị gia tăng (HĐ VAT) cho các giao dịch đầu ra. Theo Nghị định số 123/2020/NĐ-CP quy định về hóa đơn, chứng từ, hộ kinh doanh chỉ cần sử dụng hóa đơn bán hàng thông thường hoặc hóa đơn điện tử do cơ quan thuế cấp hoặc tự in theo quy định, trừ trường hợp đăng ký áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT. Thông tư 32/2025/TT-BTC quy định hộ kinh doanh phải lập hóa đơn điện tử cho mọi giao dịch bán hàng hóa, dịch vụ, nhưng không nhất thiết là HĐ VAT nếu không thuộc đối tượng khấu trừ. Việc không lấy HĐ VAT thường xảy ra ở khâu đầu vào, khi hộ kinh doanh mua hàng từ nhà cung cấp áp dụng phương pháp khấu trừ, dẫn đến không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào.

Trường hợp hộ kinh doanh không lấy HĐ VAT đầu vào

Nếu hộ kinh doanh không lấy HĐ VAT từ nhà cung cấp (ví dụ: chỉ nhận biên nhận hoặc chứng từ không hợp lệ), họ sẽ không được khấu trừ số thuế GTGT đầu vào tương ứng khi kê khai thuế. Theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP, chứng từ hợp lệ để khấu trừ phải là HĐ VAT điện tử hoặc hóa đơn hợp pháp khác theo quy định. Trong trường hợp này, hộ kinh doanh vẫn phải nộp đầy đủ thuế GTGT đầu ra dựa trên doanh thu thực tế, dẫn đến tăng chi phí thuế. Nếu hộ kinh doanh áp dụng phương pháp khoán, việc không lấy HĐ VAT không ảnh hưởng trực tiếp đến khấu trừ, nhưng có thể gặp khó khăn khi chứng minh nguồn gốc hàng hóa trong kiểm tra thuế.

Hậu quả pháp lý và mức xử phạt

Việc không lấy hoặc không sử dụng đúng HĐ VAT có thể bị coi là vi phạm quy định về hóa đơn, chứng từ, dẫn đến xử phạt hành chính theo Nghị định số 125/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn. Cụ thể:

• Không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ: Phạt từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng nếu doanh thu dưới 200.000.000 đồng/năm; mức phạt tăng dần theo doanh thu, tối đa đến 50.000.000 đồng.
• Sử dụng hóa đơn không hợp pháp hoặc không lấy hóa đơn đầu vào: Phạt từ 4.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng, đồng thời truy thu thuế và tính tiền chậm nộp (0,03%/ngày).
• Nếu vi phạm nghiêm trọng, có thể bị thu hồi giấy phép kinh doanh hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 nếu gây thiệt hại lớn cho ngân sách nhà nước.

Quy trình khắc phục và xử lý vi phạm

Để khắc phục tình trạng không lấy HĐ VAT, hộ kinh doanh cần thực hiện các bước sau theo hướng dẫn tại Thông tư 32/2025/TT-BTC:

Bước 1: Kiểm tra và thu thập chứng từ thay thế

Hộ kinh doanh rà soát các giao dịch chưa có HĐ VAT, yêu cầu nhà cung cấp cấp bổ sung hóa đơn điện tử theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP. Nếu không thể, sử dụng biên bản xác nhận giao dịch hoặc chứng từ khác làm cơ sở chứng minh, nhưng chỉ được chấp nhận nếu phù hợp quy định tại Thông tư 32/2025/TT-BTC. Thời hạn bổ sung không quá 10 ngày kể từ ngày phát hiện vi phạm để tránh phạt nặng.

Bước 2: Kê khai bổ sung và nộp phạt

Lập tờ khai bổ sung thuế GTGT theo mẫu, nộp cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp trong vòng 10 ngày kể từ ngày phát hiện. Đồng thời, tự tính và nộp mức phạt hành chính tương ứng qua tài khoản ngân hàng của cơ quan thuế. Nếu có khấu trừ được, điều chỉnh số thuế phải nộp để giảm thiểu thiệt hại.

Bước 3: Đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử đúng quy định

Đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử qua Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế (etax.gdt.gov.vn) theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP. Sau khi đăng ký, cơ quan thuế sẽ cấp mã số hóa đơn, giúp hộ kinh doanh dễ dàng lấy và xuất hóa đơn hợp lệ cho các giao dịch sau. Quy trình này mất khoảng 3-5 ngày làm việc nếu hồ sơ đầy đủ.

Tuân thủ quy định về hóa đơn giúp hộ kinh doanh tránh rủi ro pháp lý, tối ưu hóa chi phí thuế và nâng cao uy tín kinh doanh. Việc sử dụng hóa đơn điện tử đúng cách còn hỗ trợ quản lý minh bạch, giảm gánh nặng hành chính. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.

Lưu ý: Nội dung trên được tổng hợp và biên soạn nhằm cung cấp thông tin tham khảo cho người đọc. Do quy định pháp luật, chính sách và dữ liệu có thể thay đổi theo thời gian, ACC không cam kết thông tin luôn chính xác hoặc cập nhật đầy đủ tại mọi thời điểm. Trường hợp cần áp dụng vào thực tế hoặc giải quyết vấn đề cụ thể, Quý khách vui lòng tham khảo ý kiến từ chuyên gia hoặc đơn vị tư vấn chuyên môn. Trường hợp phát hiện nội dung có sai sót, vui lòng phản hồi để ACC rà soát và cập nhật kịp thời.