Hỗ trợ cưỡng chế thi hành án dân sự được thực hiện như thế nào?

Cưỡng chế thi hành án dân sự là giai đoạn bắt buộc nhằm đảm bảo các bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật được thực thi trên thực tế. Trong nhiều trường hợp phức tạp, việc cưỡng chế đòi hỏi sự phối hợp và bảo vệ từ lực lượng Công an nhân dân để duy trì an ninh, trật tự và ngăn chặn các hành vi chống đối.

Công ty Luật ACC là một đơn vị uy tín trong lĩnh vực tư vấn pháp luật, chuyên hỗ trợ giải quyết các vướng mắc pháp lý về thi hành án dân sự và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho khách hàng. Nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho công tác này, Bộ Công an đã ban hành Thông tư số 53/2026/TT-BCA Quy định về hoạt động hỗ trợ tư pháp trong Công an nhân dân (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026). Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết quy định về hoạt động hỗ trợ cưỡng chế thi hành án dân sự theo Thông tư mới này.

1. Đối tượng áp dụng và phạm vi hỗ trợ cưỡng chế thi hành án theo Thông tư 53/2026/TT-BCA

Để hoạt động hỗ trợ tư pháp diễn ra đúng chức năng và thẩm quyền, Thông tư số 53/2026/TT-BCA đã quy định rõ ràng về phạm vi nhiệm vụ cũng như các nhóm đối tượng liên quan.

1.1. Đối tượng áp dụng

• Lực lượng Công an nhân dân: Đơn vị Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp, Công an các cấp trực tiếp thực hiện hoặc phối hợp thực hiện nhiệm vụ bảo vệ cưỡng chế.
• Cơ quan thi hành án dân sự (THADS): Chấp hành viên, Thủ trưởng cơ quan THADS có thẩm quyền yêu cầu hỗ trợ.
• Đương sự và cá nhân liên quan: Người phải thi hành án, người được thi hành án, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, người làm chứng hoặc người cản trở thi hành án.

1.2. Phạm vi và điều kiện huy động lực lượng hỗ trợ

Theo quy định tại Điều 4 Thông tư 53/2026/TT-BCA, hỗ trợ cơ quan thi hành án dân sự là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của hoạt động hỗ trợ tư pháp trong Công an nhân dân, bao gồm:

• Bảo vệ cưỡng chế thi hành án dân sự: Đảm bảo an toàn cho Chấp hành viên, người tham gia cưỡng chế và giữ gìn an ninh trật tự tại địa điểm cưỡng chế.
• Hỗ trợ thi hành bản án, quyết định dân sự: Thực hiện các biện pháp hỗ trợ theo yêu cầu của cơ quan thi hành án có thẩm quyền đúng quy định pháp luật.

Điều kiện cần: Việc huy động lực lượng Công an tham gia bảo vệ cưỡng chế chỉ được thực hiện khi Cơ quan THADS có văn bản yêu cầu chính thức, kèm theo Quyết định cưỡng chế thi hành án và Kế hoạch cưỡng chế đã được phê duyệt.

2. Quy trình các bước thực hiện hỗ trợ cưỡng chế thi hành án dân sự

Hoạt động bảo vệ cưỡng chế thi hành án dân sự theo Thông tư 53/2026/TT-BCA được triển khai theo quy trình chặt chẽ gồm 4 bước cơ bản sau:

Bước 1: Tiếp nhận và xử lý yêu cầu hỗ trợ cưỡng chế

• Cơ quan THADS gửi văn bản yêu cầu hỗ trợ bảo vệ cưỡng chế đến Cơ quan Công an cùng cấp hoặc có thẩm quyền trước ngày tổ chức cưỡng chế theo quy định.
• Hồ sơ gửi kèm gồm: Quyết định cưỡng chế thi hành án, Kế hoạch cưỡng chế và các tài liệu liên quan đến tính chất, mức độ phức tạp của vụ việc.

Bước 2: Nắm tình hình và lập kế hoạch bảo vệ

• Lực lượng Cảnh sát hỗ trợ tư pháp phối hợp với Chấp hành viên tiến hành khảo sát địa bàn, đánh giá mức độ rủi ro, dự báo các tình huống cản trở hoặc chống đối từ phía người phải thi hành án.
• Xây dựng Kế hoạch bảo vệ cưỡng chế chi tiết: Phân công nhiệm vụ cho từng cán bộ, chiến sĩ, chuẩn bị phương tiện, công cụ hỗ trợ và phương án xử lý tình huống phát sinh.

Bước 3: Triển khai bảo vệ tại hiện trường cưỡng chế

• Lực lượng Công an tiến hành phong tỏa, bảo vệ vòng ngoài và vòng trong của khu vực cưỡng chế, phân luồng giao thông (nếu cần).
• Kiểm soát, ngăn chặn kịp thời các hành vi xúc phạm, đe dọa, tẩu tán tài sản hoặc hành hung Chấp hành viên và những người tham gia thi hành án.
• Tuyên bố, giải thích và áp dụng biện pháp ngăn chặn, xử lý đối với các đối tượng cố tình chống đối người thi hành công vụ.

Bước 4: Hoàn tất công tác cưỡng chế và lập biên bản

• Sau khi Chấp hành viên hoàn thành việc kê biên, giao tài sản hoặc thực hiện xong biện pháp cưỡng chế, các bên tiến hành lập biên bản cưỡng chế và biên bản bàn giao.
• Lực lượng Công an hỗ trợ thu dọn hiện trường, rút lực lượng an toàn và báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ lên cấp có thẩm quyền.

>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn quy định bảo vệ phiên tòa hình sự

3. Chi phí cưỡng chế thi hành án dân sự và ví dụ minh họa tính toán

Trong quá trình cưỡng chế thi hành án dân sự, các khoản chi phí phát sinh để phục vụ hoạt động cưỡng chế (bao gồm cả chi phí cho lực lượng hỗ trợ) sẽ do bên có nghĩa vụ chi trả.

3.1. Bảng tổng hợp các chi phí cưỡng chế thi hành án dân sự phổ biến

3.2. Công thức và ví dụ minh họa cách tính chi phí cưỡng chế

Mô hình tính toán chi phí cưỡng chế:

Tong chi phi cuong che = Chi phi boi duong lực luong + Chi phi thue phuong tien, may moc + Chi phi bao ve, thao do + Chi phi khac

Ví dụ minh họa cụ thể:

Cơ quan THADS tổ chức cưỡng chế chuyển giao 1 mảnh đất và nhà ở gắn liền với đất. Việc cưỡng chế cần huy động lực lượng bảo vệ và phương tiện trong 01 ngày làm việc với các chi phí thực tế phát sinh như sau:

1. Chi phí bồi dưỡng lực lượng tham gia (15 người x 200.000 đồng/người/ngày) = 3.000.000 đồng
2. Chi phí thuê 01 xe cẩu và 01 xe tải vận chuyển đồ đạc = 5.000.000 đồng
3. Chi phí thuê lực lượng tháo dỡ, bốc xếp (05 người x 400.000 đồng/người/ngày) = 2.000.000 đồng
4. Chi phí phá khóa, niêm phong và khóa mới = 1.000.000 đồng
5. Chi phí thuê kho lưu giữ tài sản tháng đầu tiên = 4.000.000 đồng

Tính toán tổng chi phí:

Tong chi phi cuong che = 3.000.000 + 5.000.000 + 2.000.000 + 1.000.000 + 4.000.000 = 15.000.000 đồng

Kết luận ví dụ: Người phải thi hành án có nghĩa vụ thanh toán toàn bộ số tiền 15.000.000 đồng này. Trường hợp người phải thi hành án không tự nguyện nộp, Chấp hành viên sẽ trích từ tiền bán đấu giá tài sản cưỡng chế để khấu trừ.

>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn bảo vệ phiên họp theo yêu cầu Tòa án

4. Những lưu ý quan trọng dành cho các bên khi cưỡng chế thi hành án

Việc nắm rõ các quy định tại Thông tư số 53/2026/TT-BCA giúp các bên bảo vệ tốt nhất quyền lợi của mình cũng như tránh những hậu quả pháp lý không đáng có:

• Đối với người phải thi hành án: Nên chủ động tự nguyện thi hành bản án trước khi bị áp dụng biện pháp cưỡng chế. Điều này giúp tránh việc phải gánh chịu thêm các chi phí cưỡng chế tốn kém cũng như nguy cơ bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu cố tình chống đối người thi hành công vụ.
• Đối với người được thi hành án: Cần chủ động phối hợp với Chấp hành viên, cung cấp thông tin chính xác về tài sản, điều kiện thi hành án của bên phải thi hành án để quá trình cưỡng chế diễn ra nhanh chóng, hiệu quả.
• Đảm bảo tính chính xác về quy trình: Mọi hoạt động cưỡng chế thi hành án có sự hỗ trợ của lực lượng Công an phải tuân thủ đúng trình tự, lập biên bản đầy đủ để tránh khiếu nại, tố cáo kéo dài.

Thông tư số 53/2026/TT-BCA đã tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho hoạt động hỗ trợ tư pháp nói chung và bảo vệ cưỡng chế thi hành án dân sự nói riêng trong Công an nhân dân. Nắm vững quy trình này giúp người dân và doanh nghiệp chủ động hơn khi tham gia vào quá trình thi hành án.

Nếu quý khách hàng có thắc mắc hoặc cần hỗ trợ pháp lý chuyên sâu về các thủ tục thi hành án dân sự, vui lòng liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để được đội ngũ luật sư tư vấn và đồng hành giải quyết kịp thời!