Dạ anh chị cho em hỏi khi bị thanh tra thuế mà phát hiện kê khai sai nhưng không cố ý, có được giảm nhẹ hay miễn phạt không ạ?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Cơ sở pháp lý về giảm, miễn tiền phạt vi phạm hành chính thuế

Theo quy định tại Luật Quản lý thuế 2019, cơ quan nhà nước có thẩm quyền có thể xem xét giảm hoặc miễn tiền phạt đối với các vi phạm hành chính về thuế nếu người nộp thuế chứng minh được hành vi vi phạm không cố ý và tự giác khắc phục hậu quả. Cụ thể, Điều 142 của Luật này quy định các trường hợp được giảm mức phạt từ 50% đến 100% tùy theo mức độ, bao gồm vi phạm do sơ suất, không chủ đích trốn thuế hoặc gian lận. Đồng thời, Nghị định số 125/2020/NĐ-CP (quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn, có hiệu lực từ ngày 05/12/2020) tại Điều 7 và Điều 8 nêu rõ các tình tiết giảm nhẹ như tự nguyện khai báo, khắc phục trước khi bị phát hiện, hoặc hợp tác đầy đủ trong quá trình thanh tra. Trong trường hợp bị thanh tra thuế phát hiện kê khai sai sót (như sai số liệu doanh thu, chi phí khấu trừ) nhưng không có yếu tố cố ý (ví dụ: do lỗi kỹ thuật phần mềm hoặc hiểu lầm quy định), người nộp thuế có cơ sở để yêu cầu giảm hoặc miễn phạt, miễn là đáp ứng các điều kiện cụ thể dưới đây.

Điều kiện để được xem xét giảm hoặc miễn tiền phạt

Để được cơ quan thuế chấp thuận giảm hoặc miễn phạt, người nộp thuế cần chứng minh hành vi kê khai sai không xuất phát từ ý định trốn tránh nghĩa vụ thuế. Các điều kiện chính theo Luật Quản lý thuế 2019 và Nghị định 125/2020/NĐ-CP bao gồm:

• Không có yếu tố cố ý: Sai sót phải do nguyên nhân khách quan như lỗi hệ thống kế toán, thiếu thông tin từ đối tác, hoặc hiểu lầm quy định pháp luật, không phải hành vi gian lận hoặc che giấu thông tin.
• Tự giác khắc phục: Người nộp thuế phải chủ động điều chỉnh tờ khai thuế, nộp bổ sung số tiền thuế thiếu (nếu có) và lãi chậm nộp trước hoặc trong quá trình thanh tra. Theo Điều 142 khoản 2 Luật Quản lý thuế 2019, nếu khắc phục đầy đủ trước khi quyết định xử phạt được ban hành, có thể được miễn toàn bộ tiền phạt.
• Hợp tác với cơ quan thanh tra: Cung cấp đầy đủ tài liệu, chứng từ liên quan và không cản trở quá trình kiểm tra. Nghị định 125/2020/NĐ-CP tại Điều 8 quy định đây là tình tiết giảm nhẹ, có thể giảm mức phạt từ 20% đến 50% tùy theo mức độ hợp tác.
• Lần đầu vi phạm hoặc mức độ nhẹ: Nếu đây là lần vi phạm đầu tiên và số tiền thuế sai sót không lớn (dưới 100 triệu đồng), cơ quan thuế thường xem xét giảm phạt xuống mức tối thiểu theo khung xử phạt tại Nghị định 125/2020/NĐ-CP (ví dụ: phạt từ 20% số tiền thuế thiếu đối với kê khai sai không cố ý, thay vì 1-3 lần số tiền thuế trốn).

Nếu không đáp ứng các điều kiện trên, mức phạt có thể áp dụng theo khung chuẩn, dao động từ 20% đến 100% số tiền thuế kê khai sai, tùy loại vi phạm (ví dụ: từ 2.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với sai sót nhỏ theo Điều 10 Nghị định 125/2020/NĐ-CP).

Quy trình yêu cầu giảm hoặc miễn tiền phạt

Khi bị thanh tra thuế phát hiện kê khai sai không cố ý, người nộp thuế có thể nộp đơn yêu cầu xem xét giảm/miễn phạt ngay trong hoặc sau biên bản thanh tra. Quy trình được thực hiện theo Điều 142 Luật Quản lý thuế 2019 và hướng dẫn tại Nghị định 125/2020/NĐ-CP, bao gồm các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị và nộp đơn yêu cầu

Người nộp thuế soạn đơn đề nghị giảm/miễn phạt (theo mẫu tại Phụ lục Nghị định 125/2020/NĐ-CP), kèm chứng cứ chứng minh không cố ý (như biên bản lỗi hệ thống, tài liệu kế toán gốc). Đơn được nộp trực tiếp hoặc qua cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế trong vòng 10 ngày kể từ ngày nhận biên bản thanh tra. Việc này giúp cơ quan thuế đánh giá sơ bộ và tránh áp dụng mức phạt tối đa ngay lập tức.

Bước 2: Khắc phục hậu quả và bổ sung hồ sơ

Sau khi nộp đơn, người nộp thuế phải nộp ngay số tiền thuế thiếu (nếu có) kèm lãi chậm nộp theo mức 0,03%/ngày theo Điều 59 Luật Quản lý thuế 2019. Đồng thời, bổ sung hồ sơ chứng minh như:

• Biên bản kiểm kê nội bộ về sai sót.
• Chứng từ gốc (hóa đơn, hợp đồng) chứng tỏ không gian lận.
• Giấy xác nhận từ đơn vị cung cấp phần mềm kế toán nếu lỗi do kỹ thuật.

Cơ quan thuế sẽ kiểm tra hồ sơ trong vòng 30 ngày để xác minh tính hợp lý của yêu cầu.

Bước 3: Nhận quyết định và khiếu nại nếu cần

Cơ quan thuế sẽ ban hành quyết định xử phạt kèm phần giảm/miễn (nếu đủ điều kiện) trong vòng 10 ngày sau khi kết thúc thanh tra. Nếu không đồng ý, người nộp thuế có quyền khiếu nại theo Luật Khiếu nại 2011 (sửa đổi, bổ sung 2020) lên cấp trên trực tiếp của cơ quan thuế trong vòng 30 ngày. Quyết định cuối cùng có thể miễn phạt nếu chứng minh được đầy đủ, giúp giảm gánh nặng tài chính đáng kể.

Việc tuân thủ đúng quy định không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro phạt mà còn xây dựng uy tín với cơ quan thuế, tránh các hậu quả pháp lý lâu dài như bị kiểm tra định kỳ. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.