Khác biệt giữa kê khai thuế trực tiếp và khấu trừ như thế nào?

Kê khai thuế trực tiếp và khấu trừ đóng vai trò then chốt trong việc tuân thủ nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh. Việc nắm rõ hai phương thức này giúp tối ưu hóa chi phí, tránh sai sót khi thực hiện thủ tục với cơ quan thuế. Hiểu đúng bản chất từng cách thức còn hỗ trợ doanh nghiệp lập kế hoạch tài chính hiệu quả hơn. Cùng Công ty Luật ACC tìm hiểu chi tiết để áp dụng chính xác.

1. Tầm quan trọng của việc phân biệt phương thức kê khai thuế

Việc phân biệt rõ phương pháp khấu trừ và phương pháp tính trực tiếp giúp doanh nghiệp xác định đúng cách tính thuế GTGT và hồ sơ cần thực hiện. Theo Điều 10 và Điều 11 Luật Thuế GTGT 2024, thuế GTGT được tính theo phương pháp khấu trừ hoặc phương pháp tính trực tiếp tùy từng đối tượng.

Nếu áp dụng không đúng phương pháp, doanh nghiệp có thể phải điều chỉnh hồ sơ khai thuế, xác định lại số thuế phải nộp và thực hiện các nghĩa vụ phát sinh theo quy định. Vì vậy, doanh nghiệp cần xác định đúng điều kiện áp dụng trước khi thực hiện kê khai.

2. Đặc điểm của phương thức kê khai thuế trực tiếp

Phương pháp tính thuế trực tiếp gồm phương pháp tính trực tiếp trên GTGT và phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu.

Theo Điều 11 Luật Thuế GTGT 2024, đối với phương pháp trực tiếp trên GTGT, số thuế phải nộp được xác định bằng giá trị gia tăng nhân với thuế suất thuế GTGT. Đối với phương pháp trực tiếp trên doanh thu, số thuế phải nộp được xác định bằng doanh thu nhân với tỷ lệ % tương ứng với hoạt động kinh doanh.

Phương pháp này không áp dụng cơ chế lấy thuế GTGT đầu ra trừ thuế GTGT đầu vào được khấu trừ như phương pháp khấu trừ. Doanh nghiệp cần căn cứ đúng đối tượng và tỷ lệ tính thuế để kê khai.

3. Khác biệt giữa kê khai thuế trực tiếp và khấu trừ như thế nào?

Kê khai thuế trực tiếp và khấu trừ khác nhau chủ yếu ở căn cứ và công thức tính thuế.

Theo Điều 10 Luật Thuế GTGT 2024, số thuế GTGT phải nộp theo phương pháp khấu trừ được xác định theo công thức:

Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra – Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ.

Phương pháp khấu trừ áp dụng đối với cơ sở kinh doanh đáp ứng điều kiện về chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ và đăng ký nộp thuế theo phương pháp khấu trừ theo khoản 2 Điều 10 Luật Thuế GTGT 2024. Thuế GTGT đầu vào chỉ được khấu trừ khi đáp ứng các điều kiện tại Điều 12 Luật Thuế GTGT 2024.

Trong khi đó, phương pháp trực tiếp xác định số thuế phải nộp dựa trên GTGT hoặc doanh thu theo từng trường hợp. Vì vậy, doanh nghiệp cần căn cứ vào phương pháp được áp dụng để chuẩn bị chứng từ và thực hiện kê khai phù hợp.

4. Lợi ích và rủi ro khi áp dụng từng phương thức

Phương pháp khấu trừ cho phép doanh nghiệp khấu trừ thuế GTGT đầu vào nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo Điều 12 Luật Thuế GTGT 2024. Phương pháp này phù hợp với các doanh nghiệp có hệ thống kế toán, hóa đơn, chứng từ đầy đủ và thường xuyên phát sinh giao dịch mua vào, bán ra.

Phương pháp trực tiếp có cách tính thuế dựa trên GTGT hoặc doanh thu nên doanh nghiệp không thực hiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào theo cơ chế của phương pháp khấu trừ. Doanh nghiệp cần xác định đúng tỷ lệ tính thuế và doanh thu làm căn cứ kê khai.

Từ kỳ tính thuế tháng 7/2026, hồ sơ khai thuế GTGT được thực hiện theo Thông tư 89/2026/TT-BTC. Doanh nghiệp cần sử dụng đúng mẫu tờ khai tương ứng với phương pháp tính thuế đang áp dụng.

5. Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp nào được áp dụng phương thức khấu trừ theo Luật Thuế giá trị gia tăng 2024?

Theo khoản 2 Điều 10 Luật Thuế GTGT 2024, phương pháp khấu trừ áp dụng đối với cơ sở kinh doanh thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ theo quy định và đăng ký nộp thuế theo phương pháp khấu trừ. Do đó, không thể xác định chỉ dựa vào một mức doanh thu cố định.

Phương thức kê khai thuế trực tiếp có cần hóa đơn đầu vào không?

Doanh nghiệp áp dụng phương pháp trực tiếp không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào như phương pháp khấu trừ. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải lập, sử dụng và lưu giữ hóa đơn, chứng từ theo quy định để chứng minh các giao dịch phát sinh và phục vụ việc kê khai, quản lý thuế.

Có thể chuyển đổi giữa hai phương thức trong năm không?

Doanh nghiệp không được tự do thay đổi phương pháp tính thuế GTGT giữa năm. Việc đăng ký, thay đổi phương pháp tính thuế phải thực hiện theo điều kiện và thủ tục quy định tại Luật Thuế GTGT 2024 và Thông tư 89/2026/TT-BTC. Doanh nghiệp cần xác định thời điểm được chuyển đổi và thực hiện hồ sơ theo đúng quy định.

Kê khai thuế trực tiếp và khấu trừ là hai phương thức quan trọng mà mọi doanh nghiệp cần nắm vững để tuân thủ pháp luật thuế. Việc lựa chọn đúng phương thức không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn giảm thiểu rủi ro pháp lý. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thực hiện thủ tục, hãy liên hệ Công ty Luật ACC ngay hôm nay để nhận giải pháp phù hợp nhất.