Em làm kế toán dịch vụ, có khách cố tình kê khai thấp để né thuế, mình có nên từ chối không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Trách nhiệm pháp lý của kế toán viên trong việc kê khai thuế

Theo quy định tại Luật Kế toán 2015, kế toán viên có nghĩa vụ thực hiện công việc một cách trung thực, khách quan và chính xác. Kế toán viên tuyệt đối không được tham gia hoặc dung túng cho các hành vi gian lận, bao gồm việc kê khai sai lệch thông tin tài chính để trốn tránh nghĩa vụ thuế của đơn vị. Nếu khách hàng cố tình yêu cầu kê khai thấp hơn thực tế để né thuế, kế toán viên phải từ chối vì điều này vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp. Việc tuân thủ quy định giúp kế toán viên bảo vệ bản thân, tránh bị cơ quan chức năng coi là đồng phạm trong hành vi vi phạm pháp luật thuế hoặc giả mạo hồ sơ tài chính.

Hậu quả pháp lý nếu tham gia kê khai gian lận

Hành vi cố tình kê khai thấp để né thuế bị coi là trốn thuế theo quy định tại Luật Quản lý thuế 2019. Doanh nghiệp có thể bị truy thu toàn bộ số thuế thiếu, nộp tiền chậm nộp 0,03%/ngày và bị xử phạt hành chính từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn.

Trong trường hợp nghiêm trọng, nếu số tiền trốn thuế đạt ngưỡng chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật hình sự hiện hành, kế toán viên biết mà vẫn thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm giúp sức. Ngoài ra, cá nhân vi phạm còn đối mặt với nguy cơ bị thu hồi chứng chỉ hành nghề vĩnh viễn và bị cấm đảm nhiệm chức vụ kế toán trong thời gian dài, ảnh hưởng trực tiếp đến sự nghiệp và uy tín cá nhân.

Hướng dẫn hành động cho kế toán viên

Bước 1: Từ chối yêu cầu kê khai gian lận của khách hàng Kế toán viên cần thể hiện thái độ kiên quyết từ chối ngay khi khách hàng đưa ra yêu cầu kê khai thấp hơn số liệu thực tế nhằm mục đích né thuế. Anh/Chị nên giải thích rõ ràng cho khách hàng về các rủi ro pháp lý nghiêm trọng và những chế tài mà doanh nghiệp phải đối mặt nếu bị cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra. Việc từ chối ngay từ đầu giúp thiết lập ranh giới chuyên môn rõ ràng và khẳng định sự tuân thủ pháp luật trong quá trình hành nghề. Đây là bước quan trọng nhất để kế toán viên tự bảo vệ mình khỏi các cáo buộc liên đới đến hành vi gian lận tài chính sau này.

Bước 2: Ghi chép và lưu trữ bằng chứng từ chối Sau khi từ chối, kế toán viên nên ghi lại nội dung sự việc thông qua các phương tiện văn bản chính thức như email trao đổi hoặc biên bản làm việc nội bộ. Nội dung ghi chép cần nêu rõ yêu cầu không hợp lệ của khách hàng và phản hồi từ chối dựa trên các quy định pháp luật của kế toán viên. Việc lưu trữ bằng chứng này là cực kỳ cần thiết để làm cơ sở chứng minh Anh/Chị đã thực hiện đúng trách nhiệm nghề nghiệp nếu xảy ra tranh chấp pháp lý hoặc thanh tra thuế. Các dữ liệu này cần được bảo mật và lưu trữ an toàn như một phần của hồ sơ quản trị rủi ro cá nhân trong suốt quá trình cung cấp dịch vụ.

Bước 3: Báo cáo sai phạm và chấm dứt hợp đồng dịch vụ Nếu khách hàng vẫn tiếp tục thực hiện hành vi gian lận bất chấp sự can ngăn, kế toán viên có quyền báo cáo sự việc với cấp có thẩm quyền hoặc cơ quan thuế theo quy định tại Luật Quản lý thuế 2019. Anh/Chị nên xem xét chấm dứt hợp đồng dịch vụ theo các điều khoản đã thỏa thuận để tránh bị lôi kéo vào các hoạt động vi phạm pháp luật kéo dài. Việc chấm dứt hợp đồng cần được thực hiện bằng thông báo văn bản đúng quy trình nhằm đảm bảo tính chuyên nghiệp và giảm thiểu các trách nhiệm liên quan đến số liệu tài chính của khách hàng trong tương lai. Hành động này giúp duy trì uy tín nghề nghiệp và góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật không chỉ giúp kế toán viên tránh rủi ro pháp lý mà còn duy trì uy tín nghề nghiệp và góp phần vào môi trường kinh doanh minh bạch. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.