Một nhóm bạn tôi góp vốn mở công ty công nghệ, trong năm đầu chưa có lợi nhuận mà còn lỗ khá nhiều do chi phí nghiên cứu phát triển sản phẩm, tuy nhiên công ty vẫn phát sinh thuế giá trị gia tăng đầu ra vì có một số hợp đồng nhỏ, kế toán nói có thể kết chuyển lỗ sang các năm sau để trừ vào thu nhập chịu thuế, nhưng tôi không rõ thời hạn được kết chuyển lỗ tối đa là bao nhiêu năm, có cần đăng ký gì với cơ quan thuế hay chỉ cần thể hiện trên tờ khai quyết toán hàng năm, và nếu trong quá trình hoạt động công ty thay đổi loại hình doanh nghiệp hoặc chuyển nhượng phần vốn góp thì quyền được kết chuyển lỗ đó có bị ảnh hưởng hay mất đi hay không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Thời hạn kết chuyển lỗ

Theo quy định tại Điều 9 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 14/2008/QH12 (sửa đổi, bổ sung năm 2020), doanh nghiệp có lỗ được chuyển lỗ sang năm sau; số lỗ này được trừ vào thu nhập chịu thuế. Thời gian được chuyển lỗ tính liên tục không quá 05 năm, kể từ năm tiếp sau năm phát sinh lỗ. Quy định này nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn đầu hoạt động, giúp giảm bánh nặng thuế khi chưa có lợi nhuận ổn định.

Căn cứ Thông tư 78/2014/TT-BTC (được sửa đổi bởi Thông tư 96/2015/TT-BTC), số lỗ phát sinh của năm trước phải được kết chuyển toàn bộ và liên tục vào thu nhập chịu thuế của các năm tiếp theo. Doanh nghiệp không được tự ý lựa chọn năm kết chuyển hoặc kéo dài thời hạn quá 05 năm. Việc theo dõi sát sao số lỗ lũy kế giúp doanh nghiệp tối ưu hóa số thuế TNDN phải nộp, đồng thời đảm bảo hồ sơ tài chính minh bạch trước các đợt quyết toán thuế định kỳ.

Thủ tục kê khai và thực hiện kết chuyển lỗ

Quy trình kết chuyển lỗ được thực hiện trực tiếp trên hồ sơ quyết toán thuế TNDN hàng năm mà không cần đăng ký riêng, cụ thể qua các bước sau:

Bước 1: Xác định số lỗ thực tế và chuẩn bị số liệu kế toán Doanh nghiệp căn cứ trên kết quả hoạt động kinh doanh sau khi đã điều chỉnh các khoản thu nhập và chi phí theo luật thuế để xác định số lỗ thực tế được chuyển. Số lỗ này phải khớp với số liệu trên tờ khai quyết toán đã nộp và được chứng minh bằng hệ thống sổ sách, hóa đơn hợp lệ theo quy định của pháp luật kế toán hiện hành. Việc xác định chính xác số lỗ ngay từ đầu giúp doanh nghiệp tránh được các sai sót trọng yếu khi kê khai, từ đó giảm thiểu nguy cơ bị cơ quan thuế loại bỏ chi phí hoặc điều chỉnh giảm số lỗ được chuyển trong các kỳ thanh tra sau này.

Bước 2: Kê khai thông tin lỗ trên các chỉ tiêu của Tờ khai quyết toán Khi lập Tờ khai quyết toán thuế TNDN (mẫu 03/TNDN) theo Thông tư 80/2021/TT-BTC, kế toán phải điền số liệu vào Phụ lục chuyển lỗ (mẫu 03-2/TNDN). Tại đây, doanh nghiệp liệt kê chi tiết số lỗ của từng năm trước (trong hạn 05 năm) và số lỗ thực tế chuyển vào thu nhập chịu thuế của năm hiện tại để hệ thống tự động tính toán số thuế phải nộp. Việc điền đúng và đủ thông tin vào phụ lục này là điều kiện bắt buộc để số lỗ được ghi nhận hợp lệ; nếu doanh nghiệp có lãi mà không kê khai phụ lục chuyển lỗ thì số lỗ cũ sẽ không được khấu trừ, dẫn đến việc phải nộp thuế trên toàn bộ phần lợi nhuận phát sinh trong năm.

Bước 3: Nộp hồ sơ quyết toán và điều chỉnh sai sót nếu có Hồ sơ quyết toán thuế TNDN phải được nộp cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng thứ 3 kể từ ngày kết thúc năm dương lịch hoặc năm tài chính. Trường hợp phát hiện sai sót sau khi đã nộp hồ sơ, doanh nghiệp được quyền khai bổ sung theo quy định tại Điều 47 Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra. Tuy nhiên, nếu việc điều chỉnh dẫn đến thiếu số thuế phải nộp, doanh nghiệp sẽ phải nộp đủ tiền thuế và tiền chậm nộp mức 0,03%/ngày theo trích dẫn tại Điều 142 Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, do đó công tác rà soát số liệu trước khi nộp hồ sơ lần đầu là vô cùng quan trọng.

Ảnh hưởng của việc thay đổi loại hình doanh nghiệp hoặc chuyển nhượng vốn góp

Quyền kết chuyển lỗ có thể được bảo lưu hoặc thay đổi tùy theo hình thức biến động của doanh nghiệp theo Nghị định 218/2013/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 12/2015/NĐ-CP):

• Thay đổi loại hình doanh nghiệp: Nếu doanh nghiệp chuyển đổi từ Công ty TNHH sang Công ty Cổ phần (hoặc ngược lại) mà không làm thay đổi mã số thuế và tính liên tục của thực thể thì số lỗ chưa kết chuyển hết vẫn được tiếp tục chuyển vào thu nhập chịu thuế trong thời hạn còn lại.
• Trường hợp chia, tách, sáp nhập, hợp nhất: Số lỗ phát sinh trước khi thực hiện chia, tách, sáp nhập, hợp nhất sẽ được phân bổ hoặc kết chuyển vào các thực thể mới theo tỷ lệ tương ứng, đảm bảo quyền lợi về thuế được chuyển giao đúng quy định pháp luật.
• Chuyển nhượng vốn góp: Việc thay đổi các thành viên góp vốn hoặc cổ đông không làm mất đi quyền kết chuyển lỗ của pháp nhân, trừ trường hợp chuyển nhượng dẫn đến giải thể hoặc chấm dứt hoạt động của thực thể cũ để thành lập một thực thể hoàn toàn mới.

Lưu ý về chuyển nhượng dự án: Trong một số trường hợp chuyển nhượng dự án đầu tư gắn liền với việc thay đổi thực thể kinh doanh, doanh nghiệp cần kê khai điều chỉnh lỗ tương ứng để tránh rủi ro bị cơ quan thuế ấn định thuế do lạm dụng ưu đãi kết chuyển lỗ.

Việc tuân thủ đúng quy định về kết chuyển lỗ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí thuế, duy trì dòng tiền ổn định trong giai đoạn đầu tư công nghệ, đồng thời tránh các chế tài phạt hành chính từ 20% đến 100% số thuế chậm nộp theo Luật Quản lý thuế 2019. Đồng thời, điều này góp phần nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.