Tôi bán hàng online và bị khách cố tình phá hoại danh tiếng bằng cách đặt nhiều đơn hàng ảo rồi hủy liên tục. Tôi có thể tố cáo hành vi này không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Phân tích hành vi dưới góc độ pháp lý

Hành vi cố tình đặt nhiều đơn hàng ảo rồi hủy liên tục nhằm phá hoại danh tiếng có thể được xem xét là hành vi cản trở hoạt động kinh doanh hợp pháp, đặc biệt nếu gây thiệt hại thực tế về tài chính, thời gian hoặc uy tín cho người bán hàng online. Theo quy định tại Điều 206 Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 12/2017/QH14, hành vi này có dấu hiệu của tội cản trở hoặc gây rối trật tự hoạt động kinh doanh nếu gây thiệt hại nghiêm trọng, với mức phạt có thể từ phạt tiền 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm tùy theo mức độ. Ngoài ra, nếu hành vi kèm theo việc đăng tải thông tin sai sự thật trên mạng xã hội để bôi nhọ, có thể cấu thành tội vu khống theo Điều 156 Bộ luật Hình sự (phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm) hoặc tội xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm theo Điều 155 (phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm). Để tố cáo, cần chứng minh được ý định cố tình và thiệt hại cụ thể, vì không phải mọi trường hợp hủy đơn đều bị xử lý hình sự mà có thể giải quyết dân sự trước theo Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 584 về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng).

Quy trình tố cáo hành vi vi phạm

Việc tố cáo cần thực hiện tại cơ quan công an cấp có thẩm quyền nơi xảy ra hành vi hoặc nơi cư trú của người vi phạm, theo quy định tại Điều 145 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Quy trình được thực hiện theo các bước sau để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.

Bước 1: Thu thập chứng cứ

Thu thập đầy đủ bằng chứng như lịch sử đơn hàng, tin nhắn giao dịch, ảnh chụp màn hình hủy đơn lặp lại, và bất kỳ bình luận tiêu cực nào trên nền tảng bán hàng hoặc mạng xã hội. Chứng cứ phải thể hiện rõ ý định phá hoại, chẳng hạn qua số lượng đơn hàng lớn bất thường hoặc mẫu hình hành vi lặp lại. Đồng thời, ghi nhận thiệt hại cụ thể như mất thời gian xử lý, chi phí vận hành hoặc giảm doanh số, với hóa đơn chứng minh nếu có. Việc này giúp cơ quan chức năng đánh giá dấu hiệu tội phạm một cách khách quan.

Bước 2: Soạn thảo và nộp đơn tố cáo

Soạn đơn tố cáo theo mẫu tại Điều 23 Thông tư 01/2019/TT-BCA-V01, nêu rõ hành vi, thời gian, địa điểm, thông tin người vi phạm (nếu biết) và yêu cầu xử lý. Nộp trực tiếp tại Công an cấp xã/phường hoặc tỉnh, kèm theo hồ sơ chứng cứ. Nếu hành vi xảy ra trên nền tảng trực tuyến, có thể gửi kèm dữ liệu từ sàn thương mại điện tử như Shopee hoặc Lazada. Cơ quan công an sẽ tiếp nhận và xác minh trong vòng 20 ngày theo Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Bước 3: Theo dõi và hỗ trợ điều tra

Sau khi nộp, nhận biên nhận và theo dõi tiến trình qua cơ quan tiếp nhận. Nếu cần, cung cấp thêm thông tin hoặc chứng cứ bổ sung khi được yêu cầu. Trong trường hợp vụ việc được khởi tố, Anh/Chị có quyền là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan theo Điều 60 Bộ luật Tố tụng hình sự. Nếu không đủ yếu tố hình sự, cơ quan chức năng có thể hướng dẫn khởi kiện dân sự tại Tòa án nhân dân cấp có thẩm quyền để yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Hồ sơ cần chuẩn bị

• Đơn tố cáo (2 bản chính, ghi rõ thông tin người tố cáo và người bị tố cáo).
• Bản sao chứng minh nhân dân/căn cước công dân của người tố cáo.
• Chứng cứ liên quan (ảnh chụp, file dữ liệu đơn hàng, biên bản ghi nhận thiệt hại).
• Giấy tờ chứng minh hoạt động kinh doanh online (giấy phép kinh doanh nếu có, hoặc xác nhận từ nền tảng bán hàng).

Việc tố cáo kịp thời giúp bảo vệ quyền lợi kinh doanh và ngăn chặn hành vi lặp lại, đồng thời góp phần duy trì môi trường thương mại điện tử lành mạnh theo Luật An ninh mạng 2018. Nếu hành vi chỉ ở mức độ nhẹ, có thể yêu cầu nền tảng thương mại điện tử can thiệp trước khi tố cáo chính thức.

Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.