Khai thác, sử dụng dữ liệu hỗ trợ tư pháp theo quy định mới

Trong tiến trình cải cách tư pháp và xây dựng Chính phủ điện tử, việc số hóa, quản lý cũng như khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu chuyên ngành đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Nhằm tạo khung pháp lý đồng bộ, minh bạch và tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ trong lực lượng Công an nhân dân, Bộ Công an đã ban hành Thông tư số 53/2026/TT-BCA Quy định về hoạt động hỗ trợ tư pháp trong Công an nhân dân. Sự ra đời của văn bản này không chỉ chuẩn hóa các hoạt động nghiệp vụ hỗ trợ tư pháp mà còn mở ra hành lang pháp lý rõ ràng trong việc kết nối, chia sẻ, khai thác và sử dụng dữ liệu giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án. Quá trình tìm hiểu và áp dụng các quy định mới này đòi hỏi các cá nhân, tổ chức và cơ quan chuyên môn phải nắm vững nguyên tắc, thẩm quyền cũng như phạm vi khai thác dữ liệu theo đúng định hướng pháp luật hiện hành, trong đó sự đồng hành tư vấn từ Công ty Luật ACC sẽ hỗ trợ đắc lực cho các bên trong việc tiếp cận và vận dụng chính xác các quy định này vào thực tiễn đời sống pháp lý.

1. Tổng quan về phạm vi và nguyên tắc khai thác dữ liệu hỗ trợ tư pháp theo Thông tư số 53/2026/TT-BCA

Theo Thông tư số 53/2026/TT-BCA Quy định về hoạt động hỗ trợ tư pháp trong Công an nhân dân, hoạt động hỗ trợ tư pháp trong Công an nhân dân bao gồm nhiều mảng nghiệp vụ cốt lõi như bảo vệ phiên tòa, áp giải bị can bị cáo, dẫn giải người làm chứng/người bị hại, hỗ trợ thi hành án hình sự và dân sự, thi hành án tử hình, quản lý kho vật chứng. Điểm mới mang tính bước ngoặt của hệ thống văn bản sắp có hiệu lực này là việc chuẩn hóa hệ thống thông tin, dữ liệu số hóa liên quan đến các mặt công tác nêu trên để phục vụ công tác quản lý nhà nước và yêu cầu nghiệp vụ tố tụng.

Việc khai thác và sử dụng dữ liệu hỗ trợ tư pháp phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc cơ bản sau:

• Đúng mục đích và thẩm quyền: Dữ liệu khai thác chỉ được sử dụng phục vụ cho các hoạt động tố tụng, nghiên cứu khoa học pháp lý, thống kê tội phạm hoặc theo yêu cầu hợp pháp của cơ quan, người có thẩm quyền.
• Bảo mật thông tin: Tuân thủ tuyệt đối các quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật công tác công an và quyền về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình của đối tượng liên quan.
• Tính chính xác, kịp thời: Dữ liệu được cung cấp phải bảo đảm tính khách quan, trùng khớp với hệ thống cơ sở dữ liệu gốc đang được quản lý tập trung trong lực lượng Công an nhân dân.

2. Đối tượng áp dụng và điều kiện khai thác dữ liệu hỗ trợ tư pháp

Để đảm bảo trật tự pháp lý và tránh lạm dụng thông tin, Điều 1, 6 Thông tư số 53/2026/TT-BCA Quy định về hoạt động hỗ trợ tư pháp trong Công an nhân dân quy định cụ thể các đối tượng có quyền tiếp cận, khai thác dữ liệu cũng như các điều kiện pháp lý đi kèm.

2.1. Các đối tượng được phép áp dụng và khai thác dữ liệu

• Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng (Thẩm phán, Kiểm sát viên, Điều tra viên) đang thụ lý, giải quyết các vụ án, vụ việc hình sự, dân sự, hành chính có liên quan.
• Các đơn vị chức năng thuộc Bộ Công an, Công an các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phối hợp thực hiện nhiệm vụ bảo vệ tư pháp, thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp.
• Các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và cá nhân có yêu cầu hợp pháp theo chức năng, nhiệm vụ được pháp luật giao hoặc theo thủ tục cung cấp thông tin chính thức.

>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn cơ sở dữ liệu hoạt động hỗ trợ tư pháp

2.2. Điều kiện và thủ tục khai thác

• Có văn bản đề nghị nêu rõ mục đích, nội dung cần khai thác và căn cứ pháp lý yêu cầu cung cấp thông tin.
• Được sự phê duyệt của thủ trưởng cơ quan có thẩm quyền quản lý trực tiếp cơ sở dữ liệu hỗ trợ tư pháp trong Công an nhân dân.
• Trường hợp khai thác thông tin qua hệ thống điện tử hoặc kết nối chia sẻ dữ liệu liên ngành, các cơ quan phải đảm bảo các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, mã định danh và bảo mật an ninh mạng theo quy định.

>>> Xem thêm tại đây: Cách xử lý khi văn bản dẫn chiếu Thông tư 53/2026/TT-BCA được thay thế

3. Những lưu ý quan trọng khi áp dụng quy định mới

Khi triển khai các quy định về khai thác, sử dụng dữ liệu theo Thông tư số 53/2026/TT-BCA Quy định về hoạt động hỗ trợ tư pháp trong Công an nhân dân, các cơ quan, tổ chức cần chú trọng một số điểm sau để tối ưu hóa hiệu quả công việc và hạn chế rủi ro pháp lý:

• Cập nhật kịp thời hiệu lực pháp luật: Do văn bản có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, các đơn vị cần rà soát lại toàn bộ quy chế phối hợp nội bộ để điều chỉnh biểu mẫu, quy trình tra cứu dữ liệu cho phù hợp.
• Đảm bảo an toàn thông tin: Tuyệt đối không để lộ lọt thông tin dữ liệu tư pháp ra ngoài hệ thống khi chưa được sự đồng ý của người có thẩm quyền, tránh vi phạm các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân và bí mật nhà nước.
• Nâng cấp hạ tầng công nghệ: Đối với các cơ quan có nhu cầu kết nối dữ liệu trực tuyến, cần chủ động phối hợp với lực lượng Công an để đồng bộ hóa hệ thống mạng bảo mật, chữ ký số chuyên dùng.

Việc nắm vững các quy định mới về khai thác dữ liệu hỗ trợ tư pháp không chỉ giúp các cơ quan tiến hành tố tụng và đơn vị pháp lý thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ mà còn đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho các bên tham gia tố tụng trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

Mọi vướng mắc hoặc yêu cầu tư vấn chuyên sâu về quy định pháp luật mới, quý khách hàng vui lòng liên hệ với Công ty Luật ACC để được đội ngũ chuyên gia pháp lý giàu kinh nghiệm hỗ trợ kịp thời và hiệu quả nhất.