Khi nào một người bị dẫn độ về nước ngoài?

Hoạt động tố tụng quốc tế luôn đòi hỏi sự chuẩn xác tuyệt đối về cả điều kiện nội dung lẫn quy trình thực hiện. Để giúp quý khách hàng hiểu rõ các căn cứ pháp lý, Công ty Luật ACC xin phân tích chi tiết các trường hợp và điều kiện để một người bị dẫn độ từ Việt Nam ra nước ngoài theo quy định mới nhất.

1. Điều kiện hình phạt và hành vi phạm tội để thực hiện dẫn độ

Theo quy định tại Luật Dẫn độ số 100/2025/QH15, một người chỉ có thể bị dẫn độ ra nước ngoài khi hành vi của họ đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về mặt hình phạt. Đây là bộ lọc pháp lý đầu tiên để các cơ quan tố tụng xem xét tính hợp lệ của một yêu cầu dẫn độ.

Cụ thể, người có thể bị dẫn độ là người có hành vi phạm tội mà pháp luật Việt Nam và pháp luật nước ngoài cùng quy định hình phạt tù có thời hạn từ 01 năm trở lên, tù chung thân hoặc tử hình. Trong trường hợp đối tượng đã bị tòa án của nước yêu cầu dẫn độ xử phạt tù, thời hạn chấp hành hình phạt tù còn lại phải ít nhất là 06 tháng.

Đáng chú ý, hành vi phạm tội không nhất thiết phải thuộc cùng một nhóm tội hay có cùng tên gọi tội danh, và các yếu tố cấu thành tội phạm không bắt buộc phải giống nhau hoàn toàn giữa hệ thống pháp luật của hai quốc gia. Nếu đối tượng thực hiện nhiều hành vi phạm tội khác nhau, chỉ cần có ít nhất một hành vi đáp ứng các điều kiện về thời hạn tù nêu trên là Việt Nam đã có thể đồng ý thực hiện yêu cầu dẫn độ.

2. Các trường hợp Tòa án nhân dân bắt buộc phải từ chối dẫn độ

Dù nước ngoài có đưa ra yêu cầu chính thức, cơ quan tư pháp Việt Nam sẽ không thực hiện dẫn độ nếu rơi vào các trường hợp cấm theo quy định bảo hộ công dân và quyền con người. Việc nhận diện các căn cứ này là rào cản pháp lý bảo vệ tối đa cho đối tượng bị yêu cầu.

Tòa án nhân dân có thẩm quyền bắt buộc phải ra quyết định từ chối dẫn độ nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Người bị yêu cầu dẫn độ là công dân Việt Nam.
• Hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc hết thời hiệu thi hành bản án hình sự theo quy định của pháp luật Việt Nam.
• Người bị yêu cầu dẫn độ đã bị Tòa án của Việt Nam kết tội bằng bản án đã có hiệu lực pháp luật, được tuyên không có tội, được miễn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, hoặc vụ án đã bị đình chỉ theo quy định.
• Người bị yêu cầu dẫn độ có nguy cơ bị truy bức, tra tấn, đối xử hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo, hạ nhục con người ở nước yêu cầu dẫn độ.
• Yêu cầu dẫn độ được đưa ra vì lý do chủng tộc, tôn giáo, giới tính, quốc tịch, nguồn gốc dân tộc, thành phần xã hội hoặc quan điểm chính trị.

Nếu quyết định sơ thẩm của tòa án không đánh giá đúng các căn cứ bắt buộc từ chối này, đối tượng hoặc người đại diện cần lập tức thực hiện quyền khiếu nại theo đúng trình tự.

>>> Xem thêm bài viết: Thủ tục kháng cáo quyết định dẫn độ của tòa án tại đây.

3. Quy trình xem xét và thông qua quyết định dẫn độ tại Tòa án

Một người chỉ thực sự bị dẫn độ sau khi trải qua quá trình kiểm tra hồ sơ khắt khe từ Bộ Công an và được Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền phán quyết bằng một quyết định có hiệu lực pháp luật.

Sau khi tiếp nhận hồ sơ hợp lệ từ Bộ Công an chuyển đến, tòa án sẽ thụ lý và phân công thẩm phán nghiên cứu. Trong thời hạn tối đa 60 ngày, tòa án phải ra quyết định mở phiên họp xem xét yêu cầu dẫn độ. Phiên họp này được diễn ra công khai dưới sự chủ trì của thẩm phán và sự tham gia bắt buộc của kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp.

Tại đây, người bị yêu cầu dẫn độ cùng luật sư bào chữa sẽ trình bày các luận điểm, chứng cứ chứng minh yêu cầu dẫn độ của nước ngoài là chưa đủ căn cứ hoặc rơi vào trường hợp bị từ chối. Kết thúc phiên họp, thẩm phán sẽ ra quyết định dẫn độ hoặc quyết định từ chối dẫn độ. Để đảm bảo tiếng nói pháp lý tại giai đoạn cân não này, việc sử dụng các dịch vụ hỗ trợ chuyên sâu là vô cùng quan trọng.

>>> Xem thêm bài viết: Dịch vụ luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp tại phiên họp xem xét yêu cầu dẫn độ tại đây.

4. Thời hạn và thủ tục bắt buộc để bàn giao người cho nước ngoài

Khi quyết định dẫn độ của Tòa án nhân dân có hiệu lực pháp luật (do hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị hoặc do Tòa án cấp phúc thẩm tuyên), Chánh án Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền sẽ ra quyết định thi hành quyết định dẫn độ trong thời hạn 10 ngày.

Quyết định thi hành này được gửi ngay cho Bộ Công an để tổ chức thực hiện bắt giữ đối tượng và phối hợp với nước ngoài. Bộ Công an sẽ thống nhất với cơ quan thẩm quyền nước yêu cầu về thời gian, địa điểm cụ thể để bàn giao người. Thời hạn chuyển giao người bị dẫn độ là 30 ngày kể từ ngày quyết định thi hành quyết định dẫn độ có hiệu lực.

Trường hợp quá thời hạn 30 ngày nêu trên mà nước yêu cầu dẫn độ không đến tiếp nhận người mà không có lý do chính đáng, Bộ Công an sẽ kiến nghị Chánh án Tòa án nhân dân hủy quyết định thi hành để trả tự do cho người bị giữ và thông báo cho nước yêu cầu.

Thủ tục dẫn độ mang tính chất đặc thù khi chịu sự điều chỉnh đồng thời của pháp luật quốc nội, pháp luật quốc tế và các hiệp định tương trợ tư pháp song phương. Chỉ một sai sót nhỏ trong việc dịch thuật hồ sơ, chứng minh thời hiệu hay xác định quốc tịch cũng có thể làm thay đổi hoàn toàn cục diện của một con người.

Để giải quyết triệt để các vướng mắc này, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ một tổ chức hành nghề luật chuyên nghiệp là giải pháp tối ưu. Công ty Luật ACC là đơn vị pháp lý uy tín, chuyên nghiệp và giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hình sự và tư pháp quốc tế.