Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, chúng tôi xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau:
1. Quy định pháp luật về việc mang theo căn cước công dân khi ra đường
Theo quy định tại Luật Căn cước năm 2023, căn cước công dân (CCCD) là giấy tờ tùy thân bắt buộc đối với công dân Việt Nam từ 14 tuổi trở lên.
Điều 21 của Luật này quy định rõ: Công dân phải mang theo CCCD khi đi lại, giao dịch và có nghĩa vụ xuất trình khi người có thẩm quyền yêu cầu kiểm tra. Tuy nhiên, pháp luật không bắt buộc phải luôn mang theo CCCD mọi lúc mọi nơi, mà chỉ yêu cầu xuất trình khi có yêu cầu hợp pháp từ cơ quan chức năng như công an, kiểm soát an ninh trật tự hoặc trong các giao dịch dân sự.
Cụ thể, tại Điều 10 Nghị định 144/2021/NĐ-CP ngày 31/12/2021 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội, hành vi không xuất trình được CCCD (hoặc chứng minh nhân dân cũ) khi có yêu cầu kiểm tra sẽ bị xử phạt.
Điều này nhằm đảm bảo việc xác minh nhân thân nhanh chóng, đặc biệt trong các tình huống kiểm tra đột xuất trên đường phố, kiểm soát giao thông hoặc tại các địa điểm công cộng. Mức phạt được áp dụng là cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm quy định về cấp, quản lý và sử dụng CCCD, theo điểm a khoản 1 Điều 10 Nghị định nêu trên.
Đến ngày 1/1/2025, dự thảo sửa đổi Nghị định 144/2021/NĐ-CP do Bộ Công an đề xuất đã được ban hành chính thức, bổ sung quy định về căn cước điện tử. Theo đó, hành vi không xuất trình được CCCD bản cứng, thẻ căn cước hoặc căn cước điện tử khi yêu cầu kiểm tra vẫn bị xử phạt ở mức tương tự, nhằm thích ứng với chuyển đổi số. Điều này phản ánh xu hướng hiện đại hóa quản lý hành chính, nhưng vẫn giữ nguyên nguyên tắc trách nhiệm của công dân trong việc chứng minh nhân thân.
2. Mức phạt cụ thể và hình thức xử lý
Khi lực lượng chức năng như Cảnh sát giao thông (CSGT), công an khu vực hoặc lực lượng an ninh yêu cầu kiểm tra giấy tờ tùy thân trên đường phố, nếu Anh/Chị không xuất trình được CCCD, sẽ bị lập biên bản vi phạm hành chính ngay tại chỗ.
Theo quy định tại Điều 58 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi năm 2020), người vi phạm có quyền giải trình, cung cấp thông tin để chứng minh không vi phạm, nhưng nếu không làm được, cơ quan chức năng sẽ áp dụng mức phạt như sau:
- Phạt cảnh cáo: Áp dụng đối với trường hợp vi phạm lần đầu, mức độ nhẹ, hoặc người vi phạm tự nguyện khắc phục (ví dụ: cung cấp thông tin qua ứng dụng điện tử ngay lập tức).
- Phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng: Đây là mức phổ biến, tùy thuộc vào hoàn cảnh cụ thể như địa điểm kiểm tra (đường phố đông đúc, khu vực nhạy cảm an ninh) hoặc thái độ hợp tác của người vi phạm. Không có quy định tạm giữ người chỉ vì không mang CCCD, trừ khi có dấu hiệu vi phạm khác nghiêm trọng hơn như nghi vấn liên quan đến an ninh quốc gia hoặc tội phạm.
Trong thực tiễn áp dụng, từ năm 2022 đến nay, nhiều trường hợp bị phạt tại TP.HCM và Hà Nội do không mang CCCD khi bị kiểm tra hành chính hoặc giao thông. Ví dụ, một nhóm bạn trẻ đi chơi khuya bị kiểm tra và phải về trụ sở làm việc nếu không xuất trình được giấy tờ. Tuy nhiên, từ năm 2025, với sự tích hợp VNeID, nhiều trường hợp đã tránh được phạt bằng cách quét mã QR trên ứng dụng.
3. Các giải pháp thay thế để tránh bị phạt
Để tránh rủi ro bị phạt, Anh/Chị không nhất thiết phải mang theo CCCD bản cứng mọi lúc. Theo Nghị định 59/2022/NĐ-CP về định danh và xác thực điện tử (có hiệu lực từ năm 2022), tài khoản định danh điện tử mức độ 2 trên ứng dụng VNeID có giá trị pháp lý tương đương CCCD bản cứng trong mọi giao dịch yêu cầu xuất trình giấy tờ tùy thân. Cụ thể:
- Khoản 5 và 6 Điều 13 Nghị định 59 quy định: VNeID mức 2 cho phép hiển thị đầy đủ thông tin cá nhân, ảnh chân dung và mã QR để cơ quan chức năng quét xác thực ngay lập tức.
- Ứng dụng này miễn phí, dễ đăng ký tại cơ quan công an hoặc trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Từ ngày 1/7/2024, Thông tư 72/2024/TT-BCA của Bộ Công an đã tích hợp VNeID vào kiểm tra giao thông, cho phép CSGT kiểm tra giấy tờ điện tử mà không cần bản cứng.
Giới thiệu Dịch vụ tư vấn luật – Công ty Luật ACC
Công ty Luật ACC cung cấp dịch vụ tư vấn luật cho cá nhân và doanh nghiệp, tập trung vào việc giải đáp quy định pháp lý, hướng dẫn áp dụng đúng quy định hiện hành và hỗ trợ xử lý các vấn đề phát sinh trong thực tế.
Phạm vi dịch vụ:
– Tư vấn pháp luật: Cung cấp ý kiến pháp lý liên quan đến các lĩnh vực như doanh nghiệp, hợp đồng, lao động, dân sự, đất đai, hôn nhân và gia đình. Nội dung tư vấn bám sát quy định pháp luật và tình huống cụ thể của khách hàng.
– Rà soát và soạn thảo hồ sơ: Kiểm tra tính pháp lý của hợp đồng, văn bản; hỗ trợ soạn thảo các tài liệu cần thiết nhằm đảm bảo phù hợp quy định và hạn chế rủi ro.
– Hỗ trợ làm việc với cơ quan nhà nước: Hướng dẫn thủ tục, chuẩn bị hồ sơ và đại diện theo ủy quyền trong một số trường hợp cần thiết.
– Tư vấn giải quyết tranh chấp: Phân tích phương án xử lý, hỗ trợ thương lượng hoặc tham gia tố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.
– Tư vấn thường xuyên: Cung cấp dịch vụ tư vấn định kỳ cho doanh nghiệp trong quá trình hoạt động, giúp cập nhật và tuân thủ các quy định pháp luật liên quan.
Nguyên tắc thực hiện tại Luật ACC:
– Thông tin tư vấn dựa trên quy định pháp luật hiện hành.
– Bảo mật thông tin khách hàng.
– Nội dung tư vấn rõ ràng, có căn cứ pháp lý.
– Phù hợp với nhu cầu và tình huống thực tế.
Công ty Luật ACC sẵn sàng đồng hành cùng Anh/Chị để giải quyết vấn đề này một cách nhanh chóng và hiệu quả. Vui lòng liên hệ ngay để được hỗ trợ!
Để lại một bình luận