Chào mọi người. Mọi người tư vấn giúp em. Bà em có hai người con trai là bác với bố em. Chia đất và ruộng từ ngày xưa và còn một cái ao rộng 7400m². Bố em không may bị tai biến mất. Giờ đang đòi bác chia đôi thì bác lại nói “ngày xưa bố mày bán chỗ này chỗ kia” là đất ruộng. (Mà em với mẹ đi hỏi từng người là không được bán). Trước khi bố mất một năm thì có nói là cái ao đấy mỗi người một nửa. Hai năm rồi. Mỗi lần vào nói chuyện là bác nói một kiểu. Hiện giờ là ông soạn sẵn giấy ra tính từng chỗ ruộng, từng chỗ kêu bố em bán xong tính chia nhà em còn 1200m². Hôm trước vào nói chuyện một lần nữa kêu là hỏi người ta rồi, bố em không được bán những chỗ đất kia thì vợ ông quay ra chửi nói tao không chia cho mày nữa. Giờ giấy tờ đất mang tên ông ấy vì trước sang tên ruộng không chia ao thành hai lô. Giờ em muốn kiện có được không vậy?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Quyền chia tài sản chung đối với ao đất

Ao đất là tài sản thuộc sở hữu chung theo quy định tại Điều 207 và Điều 209 Bộ luật Dân sự 2015. Theo Điều 218 Bộ luật Dân sự 2015, mỗi đồng sở hữu có quyền yêu cầu chia tài sản chung, trừ trường hợp tài sản không thể chia hoặc các bên có thỏa thuận khác.  

Nếu bác của Anh/Chị không chịu chia công bằng, Anh/Chị có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc thực hiện chia theo quy định pháp luật. Theo Luật Đất đai 2013 (Điều 188), quyền sử dụng đất chung có thể được chia tách nếu phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, đảm bảo không ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên.

Điều kiện khởi kiện tranh chấp chia ao đất

Để khởi kiện, Anh/Chị cần chứng minh được quyền lợi hợp pháp đối với ao đất, chẳng hạn như giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) đứng tên chung hoặc thừa kế từ người thân. Tranh chấp phải thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có bất động sản (Điều 35 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015).

Trước khi kiện, cần tiến hành hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã/phường nơi có ao đất theo Điều 235 Luật Đất đai 2024; nếu hòa giải không thành, biên bản hòa giải thất bại là điều kiện bắt buộc để Tòa án thụ lý.  

Quy trình khởi kiện chia ao đất

Bước 1: Hòa giải tại cơ sở

Tiến hành hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã/phường nơi có ao đất. Các bên liên quan (Anh/Chị và bác) phải tham gia để thảo luận phân chia công bằng, dựa trên diện tích và giá trị thực tế của ao đất. Nếu hòa giải thành công, lập biên bản và thực hiện thủ tục tách thửa theo Luật Đất đai 2024. Thời hạn hòa giải không quá 45 ngày kể từ ngày nhận đơn.

Bước 2: Nộp đơn khởi kiện tại Tòa án

Sau khi hòa giải thất bại, nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền theo Điều 26, Điều 35 và Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Đơn phải nêu rõ yêu cầu chia cụ thể (ví dụ: phân chia theo tỷ lệ sở hữu) và kèm hồ sơ chứng cứ. Tòa án sẽ thụ lý trong vòng 5 ngày làm việc và thông báo cho bị đơn (bác của Anh/Chị).

Bước 3: Tham gia tố tụng và thi hành án

Tòa án tổ chức hòa giải tại tòa; nếu không thành, tiến hành xét xử sơ thẩm trong vòng 4 tháng. Bản án có hiệu lực sẽ buộc chia ao đất, có thể yêu cầu cơ quan nhà nước hỗ trợ đo đạc và cấp sổ đỏ riêng. Nếu bác không thi hành, Anh/Chị có quyền yêu cầu thi hành án dân sự theo Luật Thi hành án dân sự 2008 (sửa đổi, bổ sung 2014). Án phí được xác định theo giá trị phần ao đất tranh chấp theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14.

Hồ sơ cần chuẩn bị

• Đơn khởi kiện tranh chấp chia tài sản chung (theo mẫu của Tòa án).
• Biên bản hòa giải thất bại tại UBND xã/phường.
• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) hoặc giấy tờ chứng minh quyền thừa kế/sở hữu chung.
• Chứng cứ về phần góp vốn hoặc quyền lợi (hợp đồng, di chúc, biên bản họp gia đình).
• Giấy tờ tùy thân của nguyên đơn và bị đơn (CMND/CCCD).
• Bản đồ đo đạc ao đất (nếu có) để chứng minh khả năng chia tách theo Thông tư 24/2014/TT-BTNMT về hồ sơ địa chính.

Việc tuân thủ quy trình pháp lý giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp, tránh tranh chấp kéo dài và đảm bảo phân chia công bằng dựa trên pháp luật. Đồng thời, giảm thiểu rủi ro mất mát tài sản do hành vi chiếm hữu đơn phương. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.

Lưu ý: Nội dung trên được tổng hợp và biên soạn nhằm cung cấp thông tin tham khảo cho người đọc. Do quy định pháp luật, chính sách và dữ liệu có thể thay đổi theo thời gian, ACC không cam kết thông tin luôn chính xác hoặc cập nhật đầy đủ tại mọi thời điểm. Trường hợp cần áp dụng vào thực tế hoặc giải quyết vấn đề cụ thể, Quý khách vui lòng tham khảo ý kiến từ chuyên gia hoặc đơn vị tư vấn chuyên môn. Trường hợp phát hiện nội dung có sai sót, vui lòng phản hồi để ACC rà soát và cập nhật kịp thời.