Các bác ơi, tư vấn cho tôi với: Năm 2013 do tin tưởng người nhà, tôi có cho mượn chứng minh nhân dân để họ thành lập công ty, năm 2018 họ làm thủ tục tạm dừng hoạt động, sau đó lại hoạt động lại và nợ thuế đến 29/02/2024 hơn 1 tỷ, tôi liên lạc nhiều lần với họ nhưng họ trốn tránh không nộp thuế, cơ quan thuế họ gửi giấy về tận nhà cho tôi cấm xuất cảnh, tôi có gọi điện và nhắn tin cho họ nhiều lần mà họ thách thức và chửi tôi, tôi có bằng chứng tin nhắn họ nói tôi không liên quan đến công ty của họ, và thực tế do thiếu hiểu biết và tin tưởng nên tôi cho mượn chứng minh nhân dân, tôi không hưởng bất cứ lợi nhuận nào từ công ty của họ (ngoài trừ việc họ đóng bảo hiểm cho tôi vì tôi làm giám đốc từ năm 2013 đến năm 2018), tôi không hề biết họ kinh doanh gì nữa, bây giờ tôi kiện thì có được không, nếu không kiện để nợ thuế, tôi có bị truy tố không, tôi rất hoang mang mong các bác tư vấn giúp tôi với, tôi cảm ơn nhiều.

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, chúng tôi xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau:

1. Trách nhiệm pháp lý của Anh/Chị với vai trò giám đốc danh nghĩa

Theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020 và Luật Quản lý thuế 2019 tại Việt Nam, khi Anh/Chị đứng tên làm giám đốc công ty (từ năm 2013 đến 2018), Anh/Chị được coi là người đại diện theo pháp luật của công ty. Điều này có nghĩa là Anh/Chị chịu trách nhiệm pháp lý đối với các nghĩa vụ của công ty, bao gồm việc nộp thuế và các khoản nợ phát sinh trong thời gian hoạt động. Mặc dù Anh/Chị cho biết chỉ cho mượn chứng minh nhân dân do tin tưởng người nhà và không tham gia quản lý thực tế, pháp luật vẫn công nhận vai trò của Anh/Chị dựa trên hồ sơ đăng ký kinh doanh tại Sở Kế hoạch và Đầu tư.

Cụ thể, khoản nợ thuế hơn 1 tỷ đồng đến ngày 29/02/2024 có thể dẫn đến các biện pháp cưỡng chế từ cơ quan thuế, như cấm xuất cảnh, phong tỏa tài khoản ngân hàng, hoặc kê biên tài sản. Việc công ty tạm dừng hoạt động năm 2018 rồi hoạt động lại mà không thông báo cho Anh/Chị không loại trừ trách nhiệm của Anh/Chị, vì theo hồ sơ, Anh/Chị vẫn là giám đốc nếu chưa có thủ tục thay đổi người đại diện. Tuy nhiên, nếu Anh/Chị có bằng chứng chứng minh mình không tham gia điều hành (như tin nhắn từ người nhà khẳng định Anh/Chị không liên quan, và không hưởng lợi nhuận trừ việc đóng bảo hiểm xã hội), điều này có thể được sử dụng để giảm nhẹ trách nhiệm hoặc chứng minh hành vi lạm dụng danh tính từ phía người nhà.

2. Khả năng khởi kiện người nhà để đòi quyền lợi và loại bỏ trách nhiệm

Anh/Chị hoàn toàn có quyền khởi kiện người nhà nếu có bằng chứng về hành vi lạm dụng lòng tin, sử dụng chứng minh nhân dân của Anh/Chị để thành lập và điều hành công ty mà không có sự đồng ý thực sự hoặc che giấu thông tin. Cụ thể, hành vi này có thể bị xem là vi phạm Điều 127 Bộ luật Dân sự 2015 (lừa dối trong giao dịch) hoặc thậm chí là tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo Điều 175 Bộ luật Hình sự 2015 (nếu chứng minh được thiệt hại tài chính trực tiếp cho Anh/Chị).

Để kiện, Anh/Chị cần chuẩn bị hồ sơ bao gồm: giấy tờ thành lập công ty, biên bản tạm dừng hoạt động năm 2018, thông báo nợ thuế từ cơ quan thuế, tin nhắn và cuộc gọi chứng minh người nhà trốn tránh và thách thức, cũng như bằng chứng Anh/Chị không tham gia kinh doanh (như không có chữ ký trên hợp đồng, báo cáo tài chính). Tòa án có thể yêu cầu công ty thay đổi người đại diện pháp luật, buộc người nhà chịu trách nhiệm chính về nợ thuế, hoặc bồi thường thiệt hại cho Anh/Chị (như chi phí pháp lý, tổn hại danh dự do bị cấm xuất cảnh).

Quy trình kiện tụng: Anh/Chị nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp khu vực nơi người nhà cư trú hoặc công ty đăng ký. Thời hiệu khởi kiện dân sự là 3 năm kể từ khi phát hiện vi phạm (Điều 429 Bộ luật Dân sự), nhưng trong trường hợp này, Anh/Chị có thể lập luận thời hiệu chưa hết vì mới phát hiện nợ thuế gần đây. Nếu thắng kiện, Anh/Chị có thể được miễn trừ một phần trách nhiệm với cơ quan thuế, nhưng cần phối hợp với cơ quan thuế để chứng minh mình là nạn nhân.

3. Rủi ro bị truy tố hình sự nếu không giải quyết nợ thuế

Về lo ngại bị truy tố, theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (tội trốn thuế), nếu công ty nợ thuế trên 1 tỷ đồng và có hành vi cố ý trốn tránh (như không nộp sau khi bị nhắc nhở), người đại diện pháp luật (Anh/Chị) có thể bị truy tố hình sự với mức phạt từ 100 triệu đến 1,5 tỷ đồng hoặc tù từ 6 tháng đến 7 năm, tùy mức độ. Tuy nhiên, rủi ro này không phải là tuyệt đối nếu Anh/Chị chứng minh được mình không tham gia quản lý và là nạn nhân của sự lạm dụng. Cơ quan thuế thường ưu tiên thu hồi nợ qua biện pháp hành chính trước khi chuyển sang hình sự, và Anh/Chị có thể yêu cầu cơ quan thuế tạm hoãn cấm xuất cảnh nếu cung cấp bằng chứng.

Nếu không kiện và để nợ thuế kéo dài, rủi ro truy tố vẫn tồn tại, nhưng Anh/Chị có thể chủ động liên hệ cơ quan thuế để giải trình tình hình, đề nghị phân chia trách nhiệm hoặc yêu cầu người nhà nộp thuế. Việc có bằng chứng tin nhắn từ người nhà (họ thừa nhận Anh/Chị không liên quan) là yếu tố quan trọng để giảm nhẹ hoặc miễn trừ trách nhiệm hình sự.

Công ty Luật ACC sẵn sàng đồng hành cùng Anh/Chị để giải quyết vấn đề này một cách nhanh chóng và hiệu quả. Vui lòng liên hệ ngay để được hỗ trợ!