Tranh chấp ranh giới đất đai và không gian kiến trúc là những xung đột vô cùng phức tạp, thường xuyên xảy ra tại các khu dân cư. Khi phát hiện công trình của nhà hàng xóm có dấu hiệu xây dựng vượt quá cột mốc, cơi nới ban công hoặc mái tôn lấn chiếm sang phần đất thuộc quyền sở hữu của mình, chủ đất cần phải có biện pháp xử lý nhanh chóng, quyết đoán và đúng quy định pháp luật. Để bảo vệ trọn vẹn quyền lợi hợp pháp, Công ty Luật ACC xin hướng dẫn các bước xử lý cụ thể dưới đây.
1. Hành vi xây dựng lấn chiếm ranh giới dưới góc nhìn Luật Xây dựng số 135/2025/QH15
Việc tôn trọng ranh giới đất đai đã được cơ quan nhà nước cấp quyền sử dụng không chỉ là nguyên tắc hành xử văn minh mà còn là nghĩa vụ bắt buộc được pháp luật quy định nghiêm ngặt.
Theo các quy định tại Điều 15 và Điều 43 của Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, hành vi xây dựng cơi nới, lấn chiếm diện tích, lấn chiếm không gian đang được quản lý, sử dụng hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác và của khu vực công cộng là một trong các hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối. Mọi công trình khi thi công phải tuân thủ đúng chỉ giới đường đỏ, chỉ giới xây dựng và không được vượt quá ranh giới thửa đất. Hành vi cố tình đè móng, xây tường bao hoặc đưa các kết cấu phụ trợ sang không gian nhà bên cạnh đều cấu thành vi phạm trật tự xây dựng nghiêm trọng và buộc phải bị đình chỉ, xử lý theo pháp luật.
2. Các công việc cần triển khai ngay để thu thập chứng cứ lấn chiếm
Khi phát hiện có sự xâm phạm về mặt không gian hoặc mặt đất, chủ đất bị lấn chiếm không nên giữ thái độ im lặng hay tự ý tranh cãi gay gắt mà cần tập trung thiết lập hồ sơ chứng cứ một cách khoa học.
Các công việc cần triển khai lập tức bao gồm:
- Kiểm tra lại hồ sơ địa chính và giấy chứng nhận: Đối chiếu các thông số, kích thước hình học, chiều dài các cạnh thửa đất trên bản vẽ sơ đồ nhà đất của Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để xác định chính xác phần diện tích bị lấn chiếm.
- Ghi nhận hiện trạng bằng hình ảnh và video: Chụp ảnh rõ nét các vị trí hàng xóm đang đặt gạch, đổ bê tông móng hoặc dựng cột mốc lệch sang phần đất của mình, lưu ý quay phim từ nhiều góc độ khác nhau để làm bằng chứng trực quan.
- Mời đơn vị đo đạc độc lập: Trong trường hợp ranh giới đất mờ nhạt hoặc hai bên có sự chồng lấn ranh giới lịch sử, việc thuê các đơn vị có chức năng đo đạc địa chính để cắm mốc định vị lại tọa độ thửa đất là vô cùng cần thiết.
>>> Xem thêm bài viết: Giải pháp hòa giải thiệt hại thi công xây dựng tại đây.
3. Trình tự các bước xử lý tranh chấp lấn chiếm ranh giới tại địa phương
Để giải quyết triệt dứt điểm hành vi vi phạm trật tự đô thị này, chủ thửa đất bị xâm phạm cần thực hiện theo đúng quy trình hành chính để các cơ quan quản lý nhà nước vào cuộc can thiệp kịp thời.
Chủ đất thực hiện việc gửi đơn theo trình tự sau:
- Yêu cầu đình chỉ trực tiếp và gửi đơn báo cáo: Đầu tiên, chủ đất yêu cầu thợ thi công của nhà hàng xóm tạm dừng phần việc xâm phạm. Nếu họ cố tình làm tiếp, hãy gửi ngay đơn kiến nghị phản ánh vi phạm trật tự xây dựng lên Ủy ban nhân dân cấp xã để yêu cầu cán bộ địa chính và thanh tra xây dựng xuống lập biên bản hiện trường.
- Tham gia buổi hòa giải bắt buộc: Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ thụ lý đơn, tiến hành xác minh thực địa và tổ chức buổi hòa giải giữa hai bên gia đình để tìm tiếng nói chung về việc tự nguyện tháo dỡ phần kết cấu lấn chiếm.
- Đề nghị áp dụng biện pháp cưỡng chế hành chính: Trường hợp hòa giải không thành và phần xây dựng của nhà hàng xóm được xác định sai quy hoạch, không có giấy phép hoặc sai nội dung giấy phép, cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính và cưỡng chế phá dỡ phần công trình lấn chiếm nhằm bảo toàn nguyên trạng địa chất cũng như cấu trúc của toàn bộ khu vực.
>>> Xem thêm bài viết: Nhà bị nứt do công trình bên cạnh thi công: Cần làm gì? tại đây.
4. Các giải pháp pháp lý tối hậu khi không thể hòa giải
Nếu vụ việc lấn chiếm diễn ra gay gắt, phía hàng xóm cố tình không hợp tác và quy trình hòa giải tại địa phương không mang lại kết quả, chủ đất cần áp dụng các công cụ pháp lý mạnh mẽ hơn:
Khởi kiện tranh chấp quyền sử dụng đất tại Tòa án nhân dân
Chủ đất có quyền nộp đơn khởi kiện vụ án dân sự về việc "Tranh chấp ai có quyền sử dụng đất" tại Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có bất động sản tọa lạc. Tòa án sẽ tiến hành định giá, đo đạc lại thực địa dưới sự hỗ trợ của văn phòng đăng ký đất đai để ban hành bản án buộc nhà hàng xóm phải trả lại toàn bộ diện tích đất đã lấn chiếm.
Yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời
Trong quá trình Tòa án đang thụ lý giải quyết vụ án, để ngăn chặn việc hàng xóm tiếp tục xây đổ bê tông kiên cố lên phần đất tranh chấp làm khó khăn cho việc tháo dỡ sau này, nguyên đơn có quyền làm đơn yêu cầu Tòa án ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời: "Cấm thay đổi hiện trạng tài sản" hoặc "Tạm dừng việc thi công công trình".
Khi nhà hàng xóm xây dựng lấn chiếm ranh giới, việc xử lý khôn ngoan nhất là phản ứng nhanh, thu thập chứng cứ chặt chẽ và yêu cầu sự can thiệp kịp thời của cơ quan quản lý trật tự xây dựng địa phương. Việc tự ý giải quyết bằng các biện pháp tiêu cực hoặc giữ thái độ thỏa hiệp chịu đựng đều dẫn đến nguy cơ mất đất và làm giảm giá trị tài sản của chính gia đình mình một cách đáng tiếc.
Là một đơn vị pháp lý uy tín, chuyên nghiệp, đáng tin cậy và giàu kinh nghiệm, Công ty Luật ACC luôn sẵn sàng sát cánh để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho bạn.
Để lại một bình luận