Bị lập biên bản xây dựng trái phép có bắt buộc tháo dỡ không?

Lập biên bản xây dựng trái phép là thủ tục hành chính quan trọng giúp cơ quan nhà nước ghi nhận và xử lý các công trình vi phạm quy định về xây dựng. Việc nắm rõ hậu quả pháp lý sau khi bị lập biên bản giúp chủ đầu tư chủ động bảo vệ quyền lợi và tuân thủ pháp luật. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết vấn đề này cùng Công ty Luật ACC.

1. Quy định về việc lập biên bản xây dựng trái phép

Theo Luật Xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung năm 2020, mọi hành vi xây dựng không phép, sai phép hoặc sai quy hoạch đều bị cơ quan có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính.

Nghị định 16/2022/NĐ-CP quy định rõ trình tự, thủ tục lập biên bản và các hình thức xử phạt kèm theo. Biên bản phải ghi nhận đầy đủ hiện trạng công trình, thời gian vi phạm và các chứng cứ liên quan. Sau khi lập biên bản, cơ quan chức năng sẽ xem xét áp dụng biện pháp khắc phục hoặc xử phạt hành chính tùy mức độ vi phạm.

2. Bị lập biên bản xây dựng trái phép có bắt buộc tháo dỡ không?

Không phải trường hợp nào bị lập biên bản xây dựng trái phép cũng buộc phải tháo dỡ ngay lập tức. Theo Luật Xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung năm 2020, cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm để quyết định biện pháp xử lý.

Nếu công trình vi phạm có thể hợp pháp hóa thông qua thủ tục xin cấp phép bổ sung hoặc điều chỉnh giấy phép, chủ đầu tư có thể được phép duy trì công trình sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính. Tuy nhiên, với các công trình xây dựng trên đất không được phép, vi phạm quy hoạch hoặc ảnh hưởng an toàn công cộng, việc tháo dỡ là biện pháp bắt buộc.

Nghị định 16/2022/NĐ-CP quy định rõ thời hạn thực hiện tháo dỡ và trách nhiệm của chủ đầu tư trong trường hợp này. Do đó, việc tháo dỡ chỉ trở thành bắt buộc khi có quyết định xử phạt của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

3. Hậu quả pháp lý khi bị lập biên bản xây dựng trái phép

Sau khi bị lập biên bản xây dựng trái phép, chủ đầu tư có thể phải chịu phạt tiền theo khung quy định tại Nghị định 16/2022/NĐ-CP. Mức phạt phụ thuộc vào diện tích xây dựng trái phép và tính chất vi phạm.

Ngoài ra, chủ đầu tư còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả như tháo dỡ phần xây dựng sai phép hoặc nộp phạt để được hợp pháp hóa. Nếu không chấp hành quyết định xử phạt, cơ quan nhà nước có thể cưỡng chế thi hành và chủ đầu tư phải chịu chi phí cưỡng chế.

Việc bị lập biên bản xây dựng trái phép còn ảnh hưởng đến khả năng chuyển nhượng, thế chấp hoặc xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sau này.

4. Các bước xử lý sau khi bị lập biên bản xây dựng trái phép

Bước 1: Tiếp nhận và kiểm tra biên bản

Chủ đầu tư cần đọc kỹ nội dung biên bản để xác định chính xác hành vi vi phạm, thời hạn khắc phục và quyền khiếu nại nếu có sai sót trong quá trình lập biên bản.

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ hợp pháp hóa hoặc khắc phục

Tùy trường hợp, chủ đầu tư có thể nộp hồ sơ xin cấp giấy phép xây dựng bổ sung hoặc điều chỉnh theo quy định của Luật Xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung năm 2020.

Bước 3: Thực hiện quyết định xử phạt

Nếu bị yêu cầu tháo dỡ, chủ đầu tư phải hoàn thành trong thời hạn ghi trong quyết định. Trường hợp được phép duy trì công trình, cần nộp phạt và hoàn tất các nghĩa vụ tài chính theo Nghị định 16/2022/NĐ-CP.

Bước 4: Theo dõi và khiếu nại nếu cần

Nếu không đồng ý với quyết định, chủ đầu tư có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện theo quy định pháp luật để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

5. Câu hỏi thường gặp

Bị lập biên bản xây dựng trái phép có bị phạt tù không?

Không. Xây dựng trái phép chỉ bị xử lý hành chính theo Luật Xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung năm 2020 và Nghị định 16/2022/NĐ-CP. Hình thức xử lý chủ yếu là phạt tiền và yêu cầu tháo dỡ hoặc hợp pháp hóa.

Thời hạn khắc phục sau khi bị lập biên bản xây dựng trái phép là bao lâu?

Thời hạn được ghi rõ trong biên bản và quyết định xử phạt. Thông thường từ 5 đến 30 ngày tùy mức độ vi phạm theo quy định của Nghị định 16/2022/NĐ-CP.

Có thể khiếu nại biên bản xây dựng trái phép không?

Có. Nếu biên bản có sai sót về nội dung hoặc trình tự lập, chủ đầu tư có quyền khiếu nại trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận biên bản theo Luật Xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung năm 2020.

Lập biên bản xây dựng trái phép có thể dẫn đến nhiều hậu quả pháp lý phức tạp nếu không được xử lý kịp thời. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ giải quyết vấn đề, hãy liên hệ Công ty Luật ACC ngay hôm nay.