Nhà em có lối đi chung với hàng xóm từ xưa tới nay, nay họ xây cổng chặn lối đi đó lại, nói đất đó nằm trong sổ của họ, vậy lối đi hình thành từ lâu như vậy có được pháp luật bảo vệ không?

Nhà em có lối đi chung với hàng xóm từ xưa tới nay, nay họ xây cổng chặn lối đi đó lại, nói đất đó nằm trong sổ của họ, vậy lối đi hình thành từ lâu như vậy có được pháp luật bảo vệ không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Quyền sử dụng lối đi qua theo pháp luật

Theo quy định tại Điều 254 Bộ luật Dân sự 2015, chủ sử dụng đất có quyền yêu cầu chủ sử dụng đất liền kề cho phép sử dụng một phần diện tích đất của họ để làm lối đi qua nếu việc sử dụng đất của mình không có lối đi ra đường công cộng khác và lối đi qua đó là cần thiết.

Lối đi chung hình thành từ lâu giữa hai bên có thể được coi là quyền sử dụng hạn chế quyền của người sử dụng đất liền kề, được pháp luật bảo vệ nếu đáp ứng các điều kiện về tính cần thiết và không vi phạm quyền sở hữu của bên kia. Cụ thể, quyền này không làm mất quyền sở hữu đất của hàng xóm, mà chỉ hạn chế tạm thời để phục vụ nhu cầu sử dụng đất hợp pháp.

Điều kiện để lối đi được pháp luật bảo vệ

Để lối đi chung từ xưa được bảo vệ, cần chứng minh rằng nó đã hình thành và sử dụng ổn định, công khai, không tranh chấp trong thời gian dài, phù hợp với quy định tại Bộ luật Dân sự 2015 về chiếm hữu thời hiệu (thường từ 10 năm trở lên đối với bất động sản).

Đồng thời, theo Luật Đất đai 2024, quyền sử dụng đất phải được ghi nhận trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ), nhưng quyền lối đi qua có thể tồn tại độc lập nếu chứng minh được qua các bằng chứng như biên bản họp dân, xác nhận của chính quyền địa phương hoặc nhân chứng.

Nếu đất lối đi nằm trong sổ đỏ của hàng xóm, quyền sở hữu của họ vẫn được ưu tiên, nhưng không được lạm dụng để chặn lối đi cần thiết của bên kia, trừ khi có thỏa thuận khác hoặc quyết định của cơ quan nhà nước.

Cách giải quyết khi lối đi bị chặn

Khi hàng xóm xây cổng chặn lối đi, Anh/Chị có thể yêu cầu họ tháo dỡ dựa trên Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Đất đai 2024 quy định về bảo vệ quyền sử dụng đất. Nếu không thỏa thuận được, cần thu thập hồ sơ chứng minh quyền lợi, bao gồm:

• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của nhà mình.
• Bằng chứng sử dụng lối đi từ lâu (ảnh chụp, biên bản xác nhận của UBND xã/phường, lời khai nhân chứng).
• Bản đồ vị trí đất và lối đi.

Sau đó, gửi đơn khiếu nại đến UBND cấp xã hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp tỉnh theo quy định tại Nghị định 102/2024/NĐ-CP về thi hành một số điều của Luật Đất đai. Trong trường hợp tranh chấp, Tòa án sẽ xem xét tính hợp pháp của lối đi và có thể buộc bên chặn tháo dỡ, bồi thường nếu gây thiệt hại. Lưu ý, nếu lối đi không đáp ứng điều kiện cần thiết, pháp luật có thể không bảo vệ và yêu cầu bồi thường cho bên sở hữu đất.

Việc tuân thủ quy định pháp luật về lối đi qua giúp bảo vệ quyền lợi sử dụng đất lâu dài, tránh tranh chấp kéo dài và duy trì mối quan hệ láng giềng hài hòa. Đồng thời, nó đảm bảo quyền sở hữu đất được thực thi đúng đắn, tránh các rủi ro pháp lý như bị xử phạt hành chính từ 2.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng theo Nghị định 102/2024/NĐ-CP nếu vi phạm. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.