Lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án là một trong những thủ tục quan trọng đối với các dự án đầu tư kinh doanh thuộc trường hợp phải lựa chọn nhà đầu tư theo quy định pháp luật. Việc xác định đúng trường hợp áp dụng đấu thầu, đấu giá quyền sử dụng đất hoặc hình thức lựa chọn khác giúp cơ quan có thẩm quyền và nhà đầu tư thực hiện dự án đúng trình tự. Bài viết dưới đây sẽ phân tích các quy định hiện hành, mời bạn đọc tham khảo cùng Công ty Luật ACC.
1. Quy định về lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án chi tiết
Theo Luật Đầu tư 2025 và Luật Đấu thầu 2023, không phải mọi dự án đầu tư đều phải thực hiện thủ tục lựa chọn nhà đầu tư. Việc lựa chọn nhà đầu tư được đặt ra đối với các dự án thuộc trường hợp pháp luật quy định phải lựa chọn thông qua đấu thầu hoặc hình thức tương ứng.
Theo khoản 3 Điều 2 Luật Đấu thầu 2023, lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh bao gồm dự án có sử dụng đất thuộc trường hợp phải đấu thầu theo pháp luật về đất đai và dự án thuộc trường hợp phải đấu thầu theo pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực. Trong khi đó, đối với trường hợp Nhà nước giao đất, cho thuê đất thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, việc lựa chọn người sử dụng đất được thực hiện theo pháp luật về đất đai.
Theo Luật Đầu tư 2025, nhà đầu tư có quyền thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong các ngành, nghề pháp luật không cấm và lựa chọn hình thức đầu tư phù hợp. Đối với dự án thuộc diện lựa chọn nhà đầu tư, nhà đầu tư phải đáp ứng các yêu cầu về tư cách hợp lệ, tiếp cận thị trường, năng lực và các điều kiện khác theo pháp luật có liên quan.
2. Các hình thức lựa chọn nhà đầu tư phổ biến
Tùy từng dự án và căn cứ pháp luật áp dụng, việc lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có thể được thực hiện thông qua các cơ chế khác nhau.
Đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư được thực hiện đối với dự án thuộc trường hợp phải đấu thầu theo Luật Đấu thầu và pháp luật chuyên ngành. Theo Luật Đấu thầu 2023, lựa chọn nhà đầu tư có thể được thực hiện bằng đấu thầu rộng rãi; trường hợp áp dụng hình thức khác phải có căn cứ và đáp ứng điều kiện luật định.
Đấu giá quyền sử dụng đất được áp dụng đối với trường hợp Nhà nước giao đất hoặc cho thuê đất thuộc diện phải đấu giá theo pháp luật đất đai. Đây là thủ tục lựa chọn người sử dụng đất thông qua đấu giá, không đồng nhất với đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo Luật Đấu thầu.
Chỉ định nhà đầu tư chỉ được thực hiện trong các trường hợp pháp luật quy định. Do đó, không thể mặc nhiên xác định chỉ định là một hình thức được lựa chọn tùy ý bên có thẩm quyền mà phải căn cứ đúng điều kiện áp dụng của từng dự án.
Việc xác định hình thức lựa chọn cần dựa vào loại dự án, đất đai, ngành, lĩnh vực đầu tư và quy định chuyên ngành tương ứng.
3. Điều kiện và tiêu chuẩn đánh giá nhà đầu tư
Để tham gia lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án, nhà đầu tư phải đáp ứng các điều kiện theo Điều 5 Luật Đấu thầu 2023 và yêu cầu cụ thể của hồ sơ mời thầu.
Đối với tổ chức, nhà đầu tư phải được thành lập hợp pháp, hạch toán tài chính độc lập, không đang trong quá trình giải thể, không thuộc trường hợp mất khả năng thanh toán hoặc phá sản theo quy định và đáp ứng các điều kiện khác về tư cách hợp lệ.
Đối với nhà đầu tư nước ngoài, ngoài các điều kiện về tư cách hợp lệ theo pháp luật đấu thầu, còn phải đáp ứng quy định về tiếp cận thị trường theo Điều 8 Luật Đầu tư 2025 và Điều 15, Điều 17 Nghị định 96/2026/NĐ-CP. Các điều kiện hạn chế tiếp cận thị trường được xác định theo ngành, nghề và nội dung hạn chế cụ thể, không áp dụng một tỷ lệ sở hữu chung cho mọi dự án.
Về năng lực thực hiện dự án, hồ sơ mời thầu có thể đặt ra yêu cầu về năng lực tài chính, khả năng thu xếp vốn, kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự, phương án đầu tư kinh doanh và các tiêu chí khác phù hợp với tính chất dự án.
Mức vốn chủ sở hữu hoặc các tiêu chuẩn tài chính cụ thể phải căn cứ vào quy định áp dụng đối với từng loại dự án và hồ sơ mời thầu; không áp dụng chung mức 15% tổng vốn đầu tư cho mọi dự án.
4. Quy trình tổ chức lựa chọn nhà đầu tư
Quy trình lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án được thực hiện theo pháp luật đấu thầu và quy định chuyên ngành tương ứng. Đối với trường hợp đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, có thể thực hiện theo các bước cơ bản sau:
Bước 1: Chuẩn bị và công bố thông tin dự án
Cơ quan có thẩm quyền xác định dự án thuộc trường hợp phải lựa chọn nhà đầu tư, chuẩn bị các nội dung cần thiết và công bố thông tin theo quy định. Thông tin về dự án được đăng tải trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia theo quy định của pháp luật đấu thầu.
Bước 2: Lập và phát hành hồ sơ mời thầu
Bên mời thầu lập, trình thẩm định và phê duyệt hồ sơ mời thầu theo quy định. Hồ sơ mời thầu xác định các yêu cầu về tư cách hợp lệ, năng lực, kinh nghiệm, phương án đầu tư kinh doanh, tiêu chuẩn đánh giá và các nội dung khác của dự án.
Bước 3: Nộp và tiếp nhận hồ sơ dự thầu
Nhà đầu tư nghiên cứu hồ sơ mời thầu, chuẩn bị hồ sơ dự thầu và nộp hồ sơ trước thời điểm đóng thầu. Tùy yêu cầu của hồ sơ mời thầu, hồ sơ có thể bao gồm đề xuất về kỹ thuật, phương án đầu tư kinh doanh, năng lực tài chính, kinh nghiệm và bảo đảm dự thầu.
Bước 4: Đánh giá hồ sơ dự thầu
Hồ sơ dự thầu được đánh giá theo tiêu chuẩn đã được phê duyệt và công bố trong hồ sơ mời thầu. Việc đánh giá phải bảo đảm các nguyên tắc cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế theo Luật Đấu thầu 2023.
Bước 5: Phê duyệt và công khai kết quả lựa chọn nhà đầu tư
Sau khi hoàn thành đánh giá, bên mời thầu lập báo cáo và trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư. Kết quả được công khai theo quy định.
Bước 6: Hoàn thiện và ký kết hợp đồng
Nhà đầu tư được lựa chọn thực hiện các thủ tục hoàn thiện hợp đồng và ký kết với cơ quan có thẩm quyền theo quy định. Sau đó, nhà đầu tư triển khai dự án theo hợp đồng và các quyết định, chấp thuận đầu tư có liên quan.
5. Câu hỏi thường gặp
Thời gian tổ chức lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án là bao lâu?
Thời gian lựa chọn nhà đầu tư không được áp dụng một mốc cố định từ 60 đến 90 ngày cho mọi dự án. Thời gian cụ thể phụ thuộc vào hình thức lựa chọn, quy mô, tính chất dự án và thời gian thực hiện các bước theo Luật Đấu thầu 2023, hồ sơ mời thầu và quy định chuyên ngành.
Nhà đầu tư nước ngoài có được tham gia lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án tại Việt Nam không?
Có. Nhà đầu tư nước ngoài có thể tham gia lựa chọn nhà đầu tư tại Việt Nam nếu đáp ứng tư cách hợp lệ theo pháp luật đấu thầu và điều kiện tiếp cận thị trường theo Điều 8 Luật Đầu tư 2025, Điều 15 và Điều 17 Nghị định 96/2026/NĐ-CP. Đối với ngành, nghề thuộc danh mục hạn chế tiếp cận thị trường, nhà đầu tư phải đáp ứng các điều kiện tương ứng về tỷ lệ sở hữu, hình thức đầu tư, phạm vi hoạt động hoặc các điều kiện khác nếu pháp luật quy định.
Hồ sơ dự thầu bị loại trong trường hợp nào?
Hồ sơ dự thầu có thể bị loại khi nhà đầu tư không đáp ứng tư cách hợp lệ, không đáp ứng yêu cầu về bảo đảm dự thầu, năng lực, kinh nghiệm hoặc các tiêu chuẩn đánh giá được quy định trong hồ sơ mời thầu. Trường hợp nhà đầu tư có hành vi gian lận, thông thầu hoặc thuộc trường hợp bị cấm tham gia hoạt động đấu thầu thì cũng bị xử lý theo Luật Đấu thầu 2023.
Việc tuân thủ đúng các quy định về lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là yếu tố then chốt tạo nên sự thành công và bền vững cho mọi dự án đầu tư. Quá trình này đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về pháp luật, kỹ năng soạn thảo hồ sơ chuyên nghiệp và chiến lược tham gia đấu thầu hiệu quả. Nếu bạn đang có nhu cầu tìm hiểu hoặc cần hỗ trợ pháp lý về vấn đề này, hãy liên hệ Công ty Luật ACC để được đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm tư vấn và đồng hành.
Để lại một bình luận