Em có người thân bị lừa ký vào hợp đồng vay tiền online, mà không đọc kỹ, giờ bị trừ tiền liên tục, có cách nào tố cáo được không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Cơ sở pháp lý liên quan

Hành vi lừa đảo ký hợp đồng vay tiền online có thể cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), với mức phạt từ cải tạo không giam giữ đến tù chung thân tùy theo giá trị tài sản chiếm đoạt. Nếu có yếu tố cho vay nặng lãi, áp dụng Điều 201 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Về hợp đồng, theo Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng vay tài sản phải được ký kết tự nguyện, nếu bị lừa dối thì có thể vô hiệu. Thủ tục tố cáo được quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, cho phép nạn nhân khiếu nại đến cơ quan có thẩm quyền để điều tra.

Điều kiện để tố cáo

Để tố cáo thành công, cần chứng minh hành vi lừa đảo hoặc cho vay nặng lãi, chẳng hạn như ép buộc ký hợp đồng mà không giải thích rõ ràng, lãi suất vượt quá 20%/năm theo quy định dân sự, hoặc trừ tiền trái phép từ tài khoản.

Người thân của Anh/Chị phải là nạn nhân trực tiếp hoặc đại diện hợp pháp, và vụ việc phải xảy ra trong thời hạn tố cáo (thường không quá 2 năm kể từ ngày phát hiện hành vi phạm tội theo Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015). Nếu chỉ là tranh chấp dân sự thuần túy (không có yếu tố hình sự), có thể khởi kiện tại tòa án dân sự thay vì tố cáo hình sự.

Hồ sơ cần chuẩn bị

Để hỗ trợ điều tra, cần thu thập đầy đủ chứng cứ sau:

• Bản sao hợp đồng vay tiền online (nếu có), kèm ảnh chụp màn hình hoặc file điện tử.
• Tin nhắn, email hoặc thông báo từ ứng dụng vay tiền chứng minh hành vi lừa dối.
• Ghi âm cuộc gọi hoặc bằng chứng liên lạc với bên cho vay.
• Sao kê tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử ghi nhận các khoản trừ tiền liên tục.
• Giấy tờ cá nhân của nạn nhân (CMND/CCCD, hộ khẩu) và các tài liệu liên quan khác như biên nhận chuyển khoản.

Quy trình tố cáo

Bước 1: Thu thập và kiểm tra chứng cứ

Người thân của Anh/Chị cần ngay lập tức lưu giữ tất cả bằng chứng điện tử và giấy tờ liên quan, tránh xóa dữ liệu. Nên sao lưu dữ liệu qua các công cụ an toàn như Google Drive hoặc USB để tránh mất mát. Việc này giúp cơ quan chức năng dễ dàng xác minh hành vi lừa đảo theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015.

Bước 2: Nộp đơn tố cáo

Nộp đơn tố cáo trực tiếp tại Công an cấp xã/phường, quận/huyện hoặc tỉnh/thành phố nơi xảy ra hành vi, hoặc Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp. Có thể nộp online qua ứng dụng VNeID (tích hợp chức năng tố giác tội phạm). Đơn cần nêu rõ sự việc, thời gian, địa điểm, bên vi phạm và yêu cầu điều tra theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Cơ quan tiếp nhận phải tiếp nhận và xác minh trong vòng 20 ngày.

Bước 3: Theo dõi và hỗ trợ điều tra

Sau khi nộp, nhận biên nhận và theo dõi tiến trình qua số hiệu vụ việc. Nếu cần, cung cấp thêm chứng cứ hoặc làm việc với điều tra viên. Trong trường hợp cơ quan từ chối tiếp nhận, có quyền khiếu nại lên cấp cao hơn theo Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Quá trình điều tra có thể kéo dài 2-4 tháng, tùy mức độ phức tạp.

Việc tố cáo kịp thời không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi mà còn ngăn chặn hành vi phạm tội lan rộng, đồng thời có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại dân sự song song với thủ tục hình sự. Nếu chứng cứ đầy đủ, khả năng xử lý cao, giúp người thân dừng các khoản trừ tiền trái phép và thu hồi tài sản.

Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.