Lương net và lương gross tính thuế thu nhập cá nhân thế nào?

Khi ký kết hợp đồng lao động, "Lương Gross" và "Lương Net" luôn là hai khái niệm khiến người lao động và doanh nghiệp phải cân nhắc nhiều nhất. Với tư cách là một đơn vị uy tín hàng đầu trong lĩnh vực tư vấn pháp lý tại Việt Nam, Công ty Luật ACC sẽ giúp bạn bóc tách và hiểu rõ bản chất, cũng như cách thức tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với lương Net và lương Gross dựa trên các cập nhật mới nhất của Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (văn bản được Quốc hội thông qua và áp dụng mức giảm trừ, biểu thuế mới từ kỳ tính thuế năm 2026).

1. Bản chất của lương Gross và lương Net theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15

Trước khi bước vào quy trình tính thuế, người lao động cần phân biệt rõ bản chất pháp lý của hai hình thức nhận lương này:

• Lương Gross (Lương tổng): Là tổng thu nhập mà doanh nghiệp chi trả cho người lao động, bao gồm lương cơ bản, các khoản phụ cấp, trợ cấp, tiền thưởng… Tuy nhiên, đây chưa phải là số tiền thực tế bạn được cầm về. Người nhận lương Gross sẽ phải tự trích một phần tiền để đóng các khoản bảo hiểm bắt buộc (BHXH, BHYT, BHTN) và thuế TNCN (nếu có).
• Lương Net (Lương thuần): Là số tiền thực tế mà người lao động được doanh nghiệp bàn giao vào tài khoản hoặc nhận tiền mặt hàng tháng. Đối với hình thức này, các khoản bảo hiểm bắt buộc và thuế TNCN phát sinh đã được doanh nghiệp chủ động tính toán và nộp thay cho người lao động.

Đối tượng áp dụng các quy định tính toán này theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 là toàn bộ cá nhân cư trú tại Việt Nam có thu nhập từ tiền lương, tiền công, đáp ứng điều kiện có ký hợp đồng lao động hoặc phát sinh thu nhập chịu thuế theo quy định của pháp luật.

2. Cách tính thuế TNCN đối với người nhận lương Gross

Bản chất của việc tính thuế TNCN từ lương Gross là người lao động dùng tổng thu nhập của mình, trừ đi các khoản bảo hiểm và các khoản giảm trừ gia cảnh để tìm ra Thu nhập tính thuế, sau đó áp dụng biểu thuế lũy tiến.

2.1. Công thức tổng quát

Thuế TNCN phải nộp = Thu nhập tính thuế x Thuế suất (theo từng bậc lũy tiến)

Trong đó:

Thu nhập tính thuế = Tổng thu nhập chịu thuế – Các khoản bảo hiểm bắt buộc – Các khoản giảm trừ

Theo quy định mới nhất tại Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, các thông số được áp dụng như sau:

• Tỷ lệ đóng bảo hiểm bắt buộc của NLĐ: BHXH (8%), BHYT (1,5%), BHTN (1%). Tổng cộng là 10,5% (tính trên mức lương đóng bảo hiểm tối đa theo quy định).
• Mức giảm trừ gia cảnh mới:

• Giảm trừ cho bản thân người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm).
• Giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng.

2.2. Biểu thuế lũy tiến từng phần mới (Rút gọn từ 7 bậc xuống 5 bậc)

>>> Xem thêm tại đây: Thủ tục quyết toán thuế MMO tránh rủi ro truy thu tiền

2.3. Ví dụ minh họa tính thuế từ lương Gross

Anh A nhận mức lương Gross là 40.000.000 đồng/tháng, nuôi 1 người phụ thuộc (mức lương này đồng thời là mức làm căn cứ đóng bảo hiểm). Cách tính thuế TNCN của anh A như sau:

1. Các khoản bảo hiểm bắt buộc anh A phải đóng:
   40.000.000 x 10,5% = 4.200.000 đồng.
2. Các khoản giảm trừ của anh A:

• Giảm trừ bản thân: 15.500.000 đồng.
• Giảm trừ 1 người phụ thuộc: 6.200.000 đồng.
  Tổng cộng các khoản giảm trừ = 15.500.000 + 6.200.000 = 21.700.000 đồng.

1. Thu nhập tính thuế của anh A:
   40.000.000 – 4.200.000 – 21.700.000 = 14.100.000 đồng.
2. Tính thuế TNCN phải nộp theo biểu thuế 5 bậc mới:

• Bậc 1: Đến 10.000.000 đồng chịu thuế suất 5% -> 10.000.000 x 5% = 500.000 đồng.
• Bậc 2: Phần thu nhập còn lại (14.100.000 – 10.000.000 = 4.100.000 đồng) chịu thuế suất 10% -> 4.100.000 x 10% = 410.000 đồng.
  Tổng số thuế TNCN anh A phải nộp = 500.000 + 410.000 = 910.000 đồng.

3. Cách tính thuế TNCN đối với người nhận lương Net (Quy đổi lương Net sang Gross)

Đối với trường hợp hợp đồng lao động thỏa thuận nhận lương Net, để tính được số thuế TNCN chính xác nộp vào ngân sách nhà nước, doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện bước "Quy đổi thu nhập không bao gồm thuế (lương Net) thành thu nhập tính thuế (lương Gross)".

3.1. Nguyên tắc quy đổi

Thu nhập làm căn cứ quy đổi = Lương Net + Các khoản đóng trừ vào lương (nếu có) – Các khoản giảm trừ gia cảnh.

Sau khi có thu nhập làm căn cứ quy đổi, kế toán sẽ áp dụng bảng công thức quy đổi được hướng dẫn cụ thể tại các văn bản dưới Luật (Nghị định/Thông tư hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15) tương ứng với biểu thuế 5 bậc mới để tìm ra Thu nhập tính thuế chính xác, từ đó tính ra số thuế doanh nghiệp phải nộp thay.

3.2. Ví dụ minh họa tính thuế từ lương Net

Chị B nhận mức lương Net thực cầm là 31.000.000 đồng/tháng. Chị B độc thân, không có người phụ thuộc. Doanh nghiệp chịu toàn bộ tiền bảo hiểm và thuế TNCN cho chị. Giả định mức lương đóng bảo hiểm bắt buộc tối đa quy định giữ nguyên và thu nhập làm căn cứ quy đổi áp dụng theo biểu thuế mới:

1. Xác định thu nhập làm căn cứ quy đổi của chị B:
   Do chị B không phải tự trừ bảo hiểm từ lương Net và có mức giảm trừ bản thân là 15.500.000 đồng:
   Thu nhập làm căn cứ quy đổi = 31.000.000 – 15.500.000 = 15.500.000 đồng.
2. Quy đổi sang thu nhập tính thuế (Áp dụng công thức quy đổi tương ứng với Bậc 2 của biểu thuế mới):
   Thu nhập tính thuế = (Thu nhập làm căn cứ quy đổi – Mức kiểm tra bậc) / (1 – Thuế suất bậc 2)
   Thu nhập tính thuế = (15.500.000 – 500.000) / 0,9 = 16.666.667 đồng.
3. Thuế TNCN phát sinh mà doanh nghiệp phải nộp thay cho chị B:

• Bậc 1: 10.000.000 x 5% = 500.000 đồng.
• Bậc 2: (16.666.667 – 10.000.000) x 10% = 666.667 đồng.
  Tổng thuế TNCN nộp thay = 500.000 + 666.667 = 1.166.667 đồng.

(Lưu ý: Mức lương Gross tương ứng của chị B được xác định bằng: Lương Net + Thuế TNCN + Tiền bảo hiểm bắt buộc do người lao động chịu cấu thành).

>>> Xem thêm tại đây: Giải pháp minh bạch dòng tiền ngân hàng tránh phạt thuế

4. Người lao động nên chọn nhận lương Gross hay lương Net?

Về mặt giá trị thực tế, nếu doanh nghiệp tính toán minh bạch và tuân thủ đúng pháp luật, dù bạn chọn lương Gross hay lương Net thì tổng thu nhập cuối cùng nhận về cũng sẽ tương đương nhau.

Tuy nhiên, trên góc độ thực tế bảo vệ quyền lợi cá nhân:

• Nên chọn lương Gross: Khi nhận lương Gross, bạn chủ động kiểm soát được mức đóng bảo hiểm xã hội của mình. Mọi sự thay đổi về chính sách giảm trừ thuế của nhà nước (như việc tăng mức giảm trừ gia cảnh lên 15,5 triệu đồng của Luật số 109/2025/QH15) sẽ trực tiếp giúp số tiền thực cầm (Net) của bạn tăng lên.
• Rủi ro khi nhận lương Net: Một số doanh nghiệp không uy tín có thể lợi dụng việc ký lương Net để lách luật, khai thấp mức lương đóng bảo hiểm xã hội xuống mức tối thiểu nhằm giảm chi phí doanh nghiệp. Điều này gây thiệt hại lớn cho người lao động khi hưởng các chế độ thai sản, ốm đau, tai nạn lao động hoặc lương hưu sau này. Do đó, nếu chọn lương Net, hãy yêu cầu doanh nghiệp cam kết rõ mức lương làm căn cứ đóng BHXH trong hợp đồng.

Việc áp dụng các quy định mới của Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 đem lại nhiều kịch bản tính toán mới tối ưu hơn cho dòng tiền của người lao động nhờ việc nới rộng dải thu nhập chịu thuế và nâng cao mức giảm trừ gia cảnh. Nếu bạn hoặc doanh nghiệp của bạn vẫn còn những băn khoăn về quy trình quy đổi, quyết toán thuế hay cần xây dựng một hệ thống thang bảng lương chuẩn pháp lý, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC. Đội ngũ luật sư và chuyên gia luật thuế giàu kinh nghiệm của chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành, tư vấn chuyên sâu và đưa ra giải pháp toàn diện nhất cho bạn!