Mọi người cho em hỏi, có phải mọi hành vi đánh nhau đều bị xử lý hình sự không?

Không phải mọi hành vi đánh nhau đều bị xử lý hình sự. Tùy thuộc vào tỷ lệ tổn thương cơ thể, tính chất vụ việc và các tình tiết tăng nặng, hành vi đánh nhau có thể chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cố ý gây thương tích hoặc gây rối trật tự công cộng.

1. Khái niệm về hành vi đánh nhau theo pháp luật Việt Nam

Hành vi đánh nhau, hay còn gọi là xô xát, ẩu đả, được pháp luật Việt Nam coi là một dạng vi phạm trật tự công cộng hoặc cố ý xâm phạm thân thể người khác. Theo quy định tại Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), hành vi này không phải lúc nào cũng dẫn đến trách nhiệm hình sự mà phụ thuộc vào mức độ hậu quả, tính chất và các tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ.

Cụ thể, đánh nhau có thể được xem là hành vi vi phạm hành chính nếu chỉ gây rối nhẹ, không để lại thương tích nghiêm trọng, hoặc là tội phạm hình sự nếu gây tổn hại sức khỏe đáng kể hoặc có tổ chức.

Ví dụ, nếu chỉ là cãi vã dẫn đến xô đẩy mà không gây thương vong, cơ quan chức năng thường xử lý theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự.

Ngược lại, nếu dẫn đến tỷ lệ thương tật từ 11% trở lên, hành vi này có thể bị truy cứu theo Điều 134 Bộ luật Hình sự về tội cố ý gây thương tích.

Trong thực tế đời sống, hành vi đánh nhau thường xuất phát từ các mâu thuẫn nhỏ trong sinh hoạt, giao thông hoặc làm ăn, dẫn đến xô xát, ẩu đả tay không hoặc sử dụng hung khí. Pháp luật phân loại rõ ràng giữa hành vi gây rối trật tự công cộng đơn thuần và hành vi xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe của người khác để có căn cứ xử lý phù hợp.

2. Các trường hợp hành vi đánh nhau bị xử lý hình sự

Không phải mọi hành vi đánh nhau đều bị xử lý hình sự, nhưng sẽ bị truy cứu nếu đáp ứng các điều kiện nhất định. Theo Điều 134 Bộ luật Hình sự, tội cố ý gây thương tích được áp dụng khi:

Tham khảo thêm: người dưới 16 tuổi đánh nhau có bị phạt không.

Tham khảo thêm: đánh bạc trên mạng phạt bao nhiêu.

(i) Tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% trở lên; (ii) Dưới 11% nhưng có tình tiết tăng nặng như sử dụng vũ khí nguy hiểm, có tổ chức (nhiều người câu kết), gây thương tích cho người dưới 16 tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh hiểm nghèo, hoặc dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như sưng mí mắt, chảy máu mũi kéo dài. Mức phạt có thể từ cải tạo không giam giữ đến 3 năm tù cho khung cơ bản, lên đến 20 năm tù hoặc tù chung thân nếu gây chết người hoặc tỷ lệ thương tật từ 61% trở lên.

Ngoài ra, nếu đánh nhau gây rối trật tự công cộng nghiêm trọng, như tụ tập đông người, sử dụng hung khí, ảnh hưởng an ninh xã hội, sẽ bị xử lý theo Điều 318 Bộ luật Hình sự với mức phạt từ 3 tháng đến 7 năm tù, đặc biệt nếu tái phạm hoặc đã bị xử phạt hành chính trước đó. Trường hợp đánh nhau có tổ chức sau va chạm giao thông, có thể kết hợp tội gây rối trật tự hoặc đe dọa giết người theo Điều 133, với mức phạt tương tự.

3. Các trường hợp không bị xử lý hình sự mà chỉ xử phạt hành chính

Nếu hành vi đánh nhau không đạt ngưỡng hình sự, người vi phạm chỉ bị xử phạt hành chính theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Cụ thể, tại khoản 5 Điều 7, hành vi đánh nhau gây rối trật tự công cộng mà không gây thương tích từ 11% hoặc không thuộc trường hợp tăng nặng sẽ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng.

Trước đây, theo Nghị định 167/2013/NĐ-CP, mức phạt chỉ từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng cho hành vi đánh nhau đơn giản, nhưng quy định mới đã tăng mức để răn đe. Ngoài ra, nếu đánh nhau không gây thương tích (như chỉ xô đẩy, gây phiền hà), vẫn bị phạt theo khoản 2 Điều 5 Nghị định cũ (nay cập nhật), nhưng không dẫn đến hình sự. Trong trường hợp học sinh đánh nhau ngoài trường học, nếu không nghiêm trọng, cũng chỉ xử lý hành chính, kèm biện pháp giáo dục.

Lưu ý, dù không hình sự, người vi phạm vẫn phải bồi thường dân sự theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 nếu gây thiệt hại về sức khỏe hoặc tinh thần.

4. Hướng dẫn xử lý và lời khuyên pháp lý

Khi gặp tình huống đánh nhau, Anh/Chị nên bình tĩnh thu thập chứng cứ như hình ảnh, video, biên bản giám định thương tích từ cơ sở y tế để xác định tỷ lệ tổn thương.

Nếu bị hại, cần yêu cầu khởi tố theo Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, đặc biệt với tội cố ý gây thương tích. Đối với người vi phạm, nên hợp tác với cơ quan điều tra, thể hiện ăn năn và bồi thường để được giảm nhẹ.

Công ty Luật ACC khuyên Anh/Chị nên tham khảo luật sư ngay từ đầu để đánh giá rủi ro, tránh tự xử lý dẫn đến phức tạp hóa vụ việc. Trong thực tiễn, nhiều vụ đánh nhau ban đầu chỉ hành chính nhưng leo thang thành hình sự do thiếu hòa giải kịp thời.

5. Câu hỏi thường gặp

Đánh nhau không gây thương tích có bị phạt không?

Có. Mặc dù không bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu không gây thương tích hoặc tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11% (và không có các tình tiết tăng nặng), người có hành vi đánh nhau vẫn bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định 144/2021/NĐ-CP với mức phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng đối với hành vi đánh nhau hoặc xô xát gây mất trật tự công cộng. Ngoài ra, người vi phạm còn phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự nếu có thiệt hại thực tế xảy ra.

Bị đánh hội đồng có kiện được không?

Hoàn toàn có thể. Bị đánh hội đồng là trường hợp có từ hai người trở lên cùng thực hiện hành vi tấn công một người, đây là tình tiết định khung tăng nặng trách nhiệm hình sự (có tổ chức hoặc có tính chất côn đồ) theo quy định tại Điều 134 Bộ luật Hình sự về tội cố ý gây thương tích. Nạn nhân có quyền làm đơn tố cáo gửi cơ quan công an cấp xã/phường hoặc cơ quan cảnh sát điều tra nơi xảy ra sự việc để yêu cầu giám định thương tích, khởi tố vụ án và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Công ty Luật ACC sẵn sàng đồng hành cùng Anh/Chị để giải quyết vấn đề này một cách nhanh chóng và hiệu quả. Vui lòng liên hệ ngay để được hỗ trợ!