Các luật sư cho em hỏi, em mua một thửa đất có ngõ đi chung do hộ dân tự quản lý. Chủ cũ để cổng và một căn bếp nhỏ trên ngõ đi chung chắn lối, không cho em đi vào đất. Em muốn hỏi giờ em phải làm thế nào để buộc họ tháo dỡ, trả lại lối đi? Và em có phải chịu chi phí gì không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Cơ sở pháp lý và điều kiện đòi lại lối đi

Theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, chủ sở hữu bất động sản không có hoặc thiếu lối đi ra đường công cộng có quyền yêu cầu sử dụng lối đi qua bất động sản liền kề, miễn là lối đi đó không gây thiệt hại nghiêm trọng cho chủ sở hữu bất động sản liền kề. Trong trường hợp lối đi chung bị chắn, nếu việc chắn lối vi phạm quyền sử dụng đất hợp pháp, người bị ảnh hưởng có thể yêu cầu khôi phục dựa trên nguyên tắc bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Nghị định 102/2024/NĐ-CP (quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai) cũng hỗ trợ bằng cách quy định về quyền sử dụng đất và giải quyết tranh chấp liên quan đến đất đai, đảm bảo lối đi chung được duy trì nếu nó là phần không thể tách rời của quyền sử dụng đất. Điều kiện chính bao gồm: chứng minh quyền sở hữu đất hợp pháp, lối đi bị chắn gây bất lợi trực tiếp (như không thể tiếp cận đất), và không có lối đi thay thế khác.

Quy trình đòi lại lối đi

Việc đòi lại lối đi cần thực hiện theo các bước sau để đảm bảo tính pháp lý và hiệu quả, tránh tranh chấp kéo dài.

Bước 1: Thương lượng trực tiếp với bên chắn lối

Người bị ảnh hưởng nên liên hệ bằng văn bản (giấy yêu cầu) với chủ sở hữu bên chắn lối, nêu rõ cơ sở pháp lý theo Bộ luật Dân sự 2015 và yêu cầu khôi phục lối đi trong thời hạn hợp lý (thường 15-30 ngày). Bước này giúp giải quyết nhanh chóng mà không cần cơ quan nhà nước, đồng thời ghi nhận bằng chứng trao đổi để sử dụng sau. Nếu bên kia đồng ý, hai bên có thể ký biên bản thỏa thuận và thực hiện ngay.

Bước 2: Yêu cầu hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã

Nếu thương lượng thất bại, nộp đơn yêu cầu hòa giải tại UBND xã/phường nơi có đất theo Luật Đất đai 2024. Hòa giải phải được tổ chức trong vòng 45 ngày, với sự tham gia của các bên và đại diện địa phương. Kết quả hòa giải có giá trị ràng buộc nếu các bên ký xác nhận, giúp tránh kiện tụng và tiết kiệm chi phí.

Bước 3: Khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp tỉnh/thành phố

Trường hợp hòa giải không thành, nộp đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc bên chắn lối khôi phục lối đi, dựa trên Bộ luật Dân sự 2015 và Nghị định 102/2024/NĐ-CP. Thời hiệu khởi kiện là 3 năm kể từ ngày quyền lợi bị xâm phạm. Tòa án sẽ xem xét chứng cứ và có thể áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời để ngăn chặn việc chắn lối thêm. Quy trình xét xử thường kéo dài 4-6 tháng ở cấp sơ thẩm.

Hồ sơ cần chuẩn bị

Để hỗ trợ các bước trên, Anh/Chị cần chuẩn bị các tài liệu sau:

• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) hoặc giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp.
• Bản đồ vị trí đất và lối đi chung, kèm ảnh chụp hiện trạng bị chắn.
• Văn bản yêu cầu thương lượng hoặc biên bản hòa giải (nếu có).
• Chứng cứ chứng minh thiệt hại (hóa đơn vận chuyển tăng, ảnh hưởng kinh doanh nếu áp dụng).
• Đơn khởi kiện (nếu cần), theo mẫu của Tòa án, kèm phí tạm ứng án phí khoảng 200.000 đồng đến 500.000 đồng tùy giá trị tranh chấp.

Việc tuân thủ quy trình này giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp, tránh rủi ro pháp lý và có thể nhận bồi thường thiệt hại nếu chứng minh được. Đồng thời, nó thúc đẩy giải quyết tranh chấp một cách công bằng, giảm thiểu xung đột cộng đồng. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.

Lưu ý: Nội dung trên được tổng hợp và biên soạn nhằm cung cấp thông tin tham khảo cho người đọc. Do quy định pháp luật, chính sách và dữ liệu có thể thay đổi theo thời gian, ACC không cam kết thông tin luôn chính xác hoặc cập nhật đầy đủ tại mọi thời điểm. Trường hợp cần áp dụng vào thực tế hoặc giải quyết vấn đề cụ thể, Quý khách vui lòng tham khảo ý kiến từ chuyên gia hoặc đơn vị tư vấn chuyên môn. Trường hợp phát hiện nội dung có sai sót, vui lòng phản hồi để ACC rà soát và cập nhật kịp thời.