Em mua đồ điện gia dụng ở chợ, về dùng nổ chập gây cháy ổ cắm; cửa hàng nói “bán hàng thanh lý, không bảo hành”; em nên giám định nguyên nhân kiểu gì để đòi bồi thường?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, chúng tôi xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau:

1. Cơ sở pháp lý bảo vệ quyền lợi của Anh/Chị

Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, tổ chức, cá nhân kinh doanh phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại do sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật gây ra, ngay cả khi họ không biết hoặc không có lỗi trong việc phát sinh khuyết tật.

Điều này được quy định rõ tại Điều 34 của Luật, áp dụng cho mọi loại hàng hóa, bao gồm cả hàng thanh lý. Việc cửa hàng từ chối bảo hành không loại trừ trách nhiệm về an toàn sản phẩm, vì bảo hành chỉ liên quan đến sửa chữa, thay thế, còn bồi thường thiệt hại do khuyết tật (như nổ chập gây cháy) thuộc trách nhiệm dân sự độc lập.

Hơn nữa, Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 584) quy định người bán phải bồi thường nếu sản phẩm gây thiệt hại do lỗi của mình hoặc sản phẩm không đảm bảo chất lượng. Trong trường hợp này, đồ điện gia dụng gây cháy ổ cắm có dấu hiệu khuyết tật, và Anh/Chị có quyền yêu cầu bồi thường toàn bộ thiệt hại về tài sản, sức khỏe nếu có.

2. Các bước giám định nguyên nhân sự cố

Để đòi bồi thường hiệu quả, việc giám định nguyên nhân cháy là bước quan trọng nhất, giúp chứng minh khuyết tật của sản phẩm. Anh/Chị nên thực hiện theo trình tự sau:

Trước hết, ngay sau sự cố, báo ngay cho cơ quan Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy (PCCC) địa phương để họ lập biên bản hiện trường, xác định sơ bộ nguyên nhân (thường miễn phí và có giá trị pháp lý cao).

Tiếp theo, liên hệ cơ quan Quản lý thị trường (QLTT) để yêu cầu giám định chất lượng sản phẩm theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại. Nếu cần chuyên sâu, thuê đơn vị giám định độc lập được Bộ Khoa học và Công nghệ công nhận, như Trung tâm Giám định chất lượng sản phẩm hàng hóa (ví dụ: Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng).

Quy trình giám định bao gồm: thu thập mẫu sản phẩm còn lại, kiểm tra điện trở, linh kiện, và so sánh với tiêu chuẩn TCVN về an toàn điện gia dụng. Chi phí giám định khoảng 5-20 triệu đồng tùy mức độ, nhưng có thể yêu cầu cửa hàng tạm ứng hoặc khấu trừ vào bồi thường sau. Thời gian giám định thường 7-15 ngày. Kết quả giám định sẽ là bằng chứng then chốt, chứng minh nguyên nhân từ khuyết tật sản phẩm chứ không phải lỗi sử dụng của Anh/Chị.

3. Quy trình đòi bồi thường từ cửa hàng

Sau khi có kết quả giám định, Anh/Chị tiến hành thương lượng trực tiếp với cửa hàng theo Điều 36 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023. Gửi văn bản yêu cầu bằng chứng cứ (hóa đơn mua hàng, biên bản PCCC, báo cáo giám định), nêu rõ mức bồi thường (thiệt hại tài sản + chi phí giám định + lãi chậm trả theo lãi suất ngân hàng).

Cửa hàng phải phản hồi trong 7 ngày làm việc; nếu từ chối, họ vi phạm và có thể bị phạt hành chính theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP (mức phạt lên đến 200 triệu đồng). Nếu thương lượng thất bại, Anh/Chị có quyền khiếu nại lên Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam (thuộc Bộ Công Thương) hoặc hòa giải tại UBND cấp xã/phường (miễn phí, thời gian 15-30 ngày).

Trong trường hợp này, do sản phẩm gây cháy, cơ quan QLTT có thể can thiệp thu hồi hàng hóa nếu phát hiện khuyết tật phổ biến. Giữ tất cả giấy tờ gốc để tránh tranh cãi.

4. Hướng giải quyết tranh chấp nếu cần thiết

Nếu các bước trên không thành công, Anh/Chị có thể khởi kiện ra Tòa án nhân dân cấp quận/huyện (nay là Tòa án khu vực) theo Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015. Thời hiệu khởi kiện là 3 năm kể từ ngày sự cố xảy ra (Điều 159 Bộ luật Dân sự).

Hồ sơ kiện bao gồm đơn khởi kiện, chứng cứ giám định, hóa đơn thiệt hại. Tòa sẽ buộc cửa hàng bồi thường theo nguyên tắc bù đắp toàn bộ thiệt hại thực tế, có thể kèm án phí (khoảng 0.5-1% giá trị tranh chấp).

Trong thực tiễn, nhiều vụ tương tự (như cháy nổ đồ điện từ hàng thanh lý) đã thắng kiện nhờ chứng cứ giám định rõ ràng, ví dụ vụ tranh chấp tại TP.HCM năm 2024 nơi người tiêu dùng được bồi thường 150 triệu đồng. Công ty Luật ACC khuyên nên thu thập thêm nhân chứng (hàng xóm chứng kiến cháy) và ảnh/video hiện trường để tăng sức thuyết phục.

Công ty Luật ACC sẵn sàng đồng hành cùng Anh/Chị để giải quyết vấn đề này một cách nhanh chóng và hiệu quả. Vui lòng liên hệ ngay để được hỗ trợ!