Chào mọi người trong nhóm: Hiện tại tôi cần tư vấn luật thừa kế tài sản, nhà tôi có 4 người, gồm: Ba, mẹ, anh trai 1991 và tôi 1999, ba mẹ tôi có một căn nhà và hai lô đất khác, nhà thì đứng tên ba tôi, tuy nhiên hai lô đất khác thì là đứng tên hộ gia đình, hai lô đất ba mẹ tôi có vào năm 1995, tôi sinh năm 1999 nên trong giấy tờ không hề có tên tôi và các hoạt động chuyển nhượng mua bán đều không cần tôi đứng ra ký tên, nói cách khác nếu ba mẹ mất thì hai lô đất sẽ là của anh hai tôi vì anh sinh năm 1991 có tên trong giấy tờ đất, tôi không hề có ý định tranh giành tài sản, đất đai với anh em, tuy nhiên, do anh tôi ăn chơi lêu lỏng, không có công việc ổn định, thậm chí có nhiều lần về bạo hành, đe dọa, đánh đập chính ba mẹ tôi chỉ vì đòi ba mẹ bán hai lô đất cho anh, tôi thấy ba mẹ khổ quá nhưng không biết phải làm gì, giờ có cách nào để anh tôi không thể đòi đất từ ba mẹ không, hiện tại, chắc chắn nếu nói anh tôi ký chuyển nhượng cho ba tôi đứng tên thay vì đứng tên hộ gia đình thì anh sẽ không đồng ý, cho nên có cách nào có thể đơn phương từ bỏ quyền thừa kế tài sản của anh tôi không, nếu có anh chị luật sư nào ở Đà Nẵng hoặc Quảng Nam Điện Bàn có thể tư vấn hỗ trợ trực tiếp thì để lại bình luận rồi tôi sẽ liên hệ lại, tôi xin cảm ơn rất nhiều.

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, chúng tôi xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau:

1. Phân tích quyền sở hữu tài sản hiện tại

Theo thông tin Anh/Chị mô tả, gia đình có một căn nhà đứng tên riêng ba Anh/Chị và hai lô đất đứng tên hộ gia đình, được cấp năm 1995. Căn nhà đứng tên riêng ba Anh/Chị được coi là tài sản riêng của ba, trừ trường hợp chứng minh được đây là tài sản chung vợ chồng (theo Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014). Nếu ba mất mà không có di chúc, tài sản này sẽ được thừa kế theo pháp luật cho vợ (mẹ Anh/Chị) và các con (Anh/Chị và anh trai).

Đối với hai lô đất đứng tên hộ gia đình, theo khoản 29 Điều 3 Luật Đất đai 2013 (vẫn áp dụng đến khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực từ 1/1/2025), hộ gia đình sử dụng đất bao gồm những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng, đang sống chung và có quyền sử dụng đất chung tại thời điểm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ). Năm 1995, hộ gia đình lúc đó gồm ba, mẹ và anh trai (sinh 1991), nên anh trai được coi là đồng sở hữu quyền sử dụng đất. Anh/Chị sinh năm 1999 nên không có tên trong giấy tờ, và không được coi là đồng sở hữu ban đầu. Tuy nhiên, Luật Đất đai 2024 (Điều 4) không còn quy định "hộ gia đình" là đối tượng sử dụng đất riêng biệt, mà chuyển sang ghi tên tất cả thành viên có quyền (nếu cấp mới hoặc điều chỉnh). Hiện tại, để chuyển nhượng, tặng cho hoặc thế chấp hai lô đất này, cần sự đồng ý bằng văn bản của tất cả thành viên hộ gia đình có quyền, bao gồm anh trai Anh/Chị. Nếu anh trai không đồng ý, ba mẹ không thể đơn phương chuyển nhượng toàn bộ quyền sử dụng đất sang tên riêng ba hoặc mẹ.

2. Quyền thừa kế theo pháp luật và di chúc

Nếu ba mẹ mất mà không có di chúc, di sản thừa kế (bao gồm căn nhà và hai lô đất) sẽ được chia theo pháp luật tại Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015. Hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ/chồng, cha mẹ (nếu còn) và con cái (Anh/Chị và anh trai). Các thành viên hàng này thừa kế bằng nhau, trừ trường hợp con chưa thành niên hoặc mất khả năng lao động. Đối với đất hộ gia đình, di sản là phần quyền sử dụng đất thuộc sở hữu của người mất (ba hoặc mẹ), nhưng phải xác định rõ phần đóng góp của từng thành viên hộ. Tòa án có thể yêu cầu chia theo nguyên tắc công bằng, xem xét thời điểm hình thành tài sản và đóng góp (theo các vụ án thực tế và hướng dẫn tại Nghị quyết 02/2004/NQ-HĐTP). Anh trai không tự động thừa kế toàn bộ hai lô đất chỉ vì có tên trong giấy tờ; phần đất sẽ được chia cho tất cả người thừa kế hàng thứ nhất. Tuy nhiên, nếu ba mẹ mất, anh trai có thể yêu cầu chia di sản, dẫn đến tranh chấp.

Ba mẹ có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản (Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015), ví dụ chỉ định Anh/Chị hoặc mẹ làm người thừa kế chính, loại trừ anh trai khỏi một phần hoặc toàn bộ di sản (trừ phần di sản bắt buộc cho con chưa thành niên hoặc mất khả năng, nhưng anh trai đã trưởng thành). Di chúc phải công chứng hoặc chứng thực tại UBND cấp xã/phường hoặc văn phòng công chứng. Đây là cách hiệu quả để bảo vệ tài sản, tránh anh trai đòi hỏi.

3. Các biện pháp bảo vệ tài sản và từ bỏ quyền thừa kế

Về câu hỏi liệu có cách đơn phương từ bỏ quyền thừa kế của anh trai không: Theo Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015, chỉ người thừa kế mới có quyền từ chối nhận di sản bằng văn bản công chứng, và việc từ chối không nhằm trốn tránh nghĩa vụ (như nợ nần). Không ai có thể đơn phương từ bỏ quyền thừa kế thay cho người khác, kể cả ba mẹ hoặc Anh/Chị. Nếu anh trai không đồng ý, không thể ép buộc anh trai từ bỏ.

Để bảo vệ, ba mẹ có thể:

• Lập di chúc loại trừ anh trai khỏi di sản, như đã nêu.
• Chuyển nhượng hoặc tặng cho tài sản khi còn sống. Đối với căn nhà đứng tên ba, ba có thể tặng cho mẹ hoặc Anh/Chị (cần công chứng hợp đồng tặng cho). Đối với đất hộ gia đình, cần anh trai đồng ý ký tên để chuyển nhượng toàn bộ sang tên riêng ba/mẹ hoặc Anh/Chị. Nếu anh trai từ chối, ba mẹ có thể yêu cầu tòa án chia quyền sử dụng đất hộ gia đình thành phần riêng (theo Điều 229 Bộ luật Dân sự 2015), dựa trên đóng góp (ba mẹ là người mua năm 1995, anh trai lúc đó chỉ 4 tuổi, nên phần lớn thuộc ba mẹ). Sau khi chia, ba mẹ có thể định đoạt phần của mình.

Công ty Luật ACC sẵn sàng đồng hành cùng Anh/Chị để giải quyết vấn đề này một cách nhanh chóng và hiệu quả. Vui lòng liên hệ ngay để được hỗ trợ!