Luật sư cho em hỏi người có hoàn cảnh khó khăn có được xem xét miễn ứng án phí dân sự không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Điều kiện được miễn án phí dân sự

Theo quy định tại Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, người thuộc diện khó khăn có thể được miễn án phí trong các vụ việc dân sự. Cụ thể, đối tượng được miễn bao gồm hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo quốc gia do Thủ tướng Chính phủ quy định tại Quyết định số 07/2021/QĐ-TTg, hoặc cá nhân có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn về tài chính được Tòa án xác định.

Việc miễn án phí nhằm hỗ trợ tiếp cận công lý cho những người không đủ khả năng chi trả, áp dụng cho cả người khởi kiện và người kháng cáo. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp khó khăn đều tự động được miễn; cần chứng minh rõ ràng dựa trên thu nhập, tài sản và tình hình kinh tế thực tế. Luật Phí và Lệ phí năm 2015 làm cơ sở chung cho các khoản miễn giảm này, đảm bảo tính công bằng trong hoạt động tư pháp.

Hồ sơ cần chuẩn bị

Để xin miễn án phí, người yêu cầu cần chuẩn bị hồ sơ đầy đủ theo quy định tại Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14. Các tài liệu chính bao gồm:

• Đơn đề nghị miễn án phí (theo mẫu của Tòa án, nêu rõ lý do khó khăn và tình hình tài chính).
• Giấy xác nhận hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo do Ủy ban nhân dân cấp xã/phường cấp, kèm theo quyết định công nhận theo Quyết định số 07/2021/QĐ-TTg.
• Các giấy tờ chứng minh hoàn cảnh khó khăn khác, như giấy xác nhận thu nhập thấp (dưới mức chuẩn nghèo), giấy nợ ngân hàng, hoặc biên bản kiểm kê tài sản hạn chế.
• Bản sao đơn khởi kiện hoặc kháng cáo dân sự, kèm theo giấy tờ cá nhân (CMND/CCCD, sổ hộ khẩu).

Hồ sơ phải được nộp kèm theo vụ việc tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền, và Tòa án sẽ xem xét dựa trên bằng chứng thực tế.

Quy trình xin miễn án phí

Quy trình xin miễn án phí dân sự được thực hiện song song với việc nộp đơn khởi kiện hoặc kháng cáo, theo hướng dẫn tại Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Bước 1: Chuẩn bị và nộp hồ sơ

Người yêu cầu chuẩn bị hồ sơ như đã nêu ở trên và nộp trực tiếp tại Tòa án nhân dân cấp sơ thẩm có thẩm quyền (nơi xảy ra tranh chấp hoặc nơi cư trú của bị đơn). Thời hạn nộp là cùng lúc với đơn khởi kiện, tránh chậm trễ vụ việc. Tòa án sẽ tiếp nhận và kiểm tra sơ bộ tính hợp lệ của hồ sơ trong vòng 3-5 ngày làm việc.

Bước 2: Xem xét và quyết định

Tòa án thành lập hội đồng xem xét, thu thập thêm thông tin nếu cần (như xác minh tại địa phương). Quyết định miễn án phí được ban hành bằng văn bản trong vòng 5 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ, có thể miễn toàn bộ hoặc một phần án phí (thường từ 200.000 đồng đến 100.000.000 đồng tùy vụ việc). Nếu từ chối, người yêu cầu có quyền khiếu nại theo quy định tố tụng.

Bước 3: Thực hiện và theo dõi

Sau khi được miễn, người yêu cầu không phải tạm ứng án phí và vụ việc tiến hành bình thường. Nếu thắng kiện, án phí do bên thua chịu; nếu thua, có thể bị truy thu nếu hoàn cảnh cải thiện. Người yêu cầu nên theo dõi tiến trình qua hệ thống thông tin điện tử của Tòa án để đảm bảo quyền lợi.

Việc tuân thủ quy định về miễn án phí giúp người khó khăn tiếp cận công lý mà không bị cản trở tài chính, thúc đẩy bình đẳng xã hội và hiệu quả tư pháp. Đồng thời, tránh các rủi ro pháp lý như bị bác đơn do thiếu chứng minh. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.

Lưu ý: Nội dung trên được tổng hợp và biên soạn nhằm cung cấp thông tin tham khảo cho người đọc. Do quy định pháp luật, chính sách và dữ liệu có thể thay đổi theo thời gian, ACC không cam kết thông tin luôn chính xác hoặc cập nhật đầy đủ tại mọi thời điểm. Trường hợp cần áp dụng vào thực tế hoặc giải quyết vấn đề cụ thể, Quý khách vui lòng tham khảo ý kiến từ chuyên gia hoặc đơn vị tư vấn chuyên môn. Trường hợp phát hiện nội dung có sai sót, vui lòng phản hồi để ACC rà soát và cập nhật kịp thời.