Quyền và nghĩa vụ của người liên quan trong tố tụng hình sự

Người liên quan trong tố tụng hình sự đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm quyền lợi hợp pháp và tính minh bạch của quá trình điều tra, truy tố, xét xử. Việc nắm rõ quyền và nghĩa vụ của đối tượng này giúp họ tham gia tố tụng hiệu quả, tránh rủi ro pháp lý không đáng có. Bài viết sau đây, Công ty Luật ACC phân tích chi tiết vấn đề này.

1. Quyền và nghĩa vụ của người liên quan trong tố tụng hình sự

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, người liên quan trong tố tụng hình sự là cá nhân hoặc tổ chức có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án hình sự nhưng không phải là người bị buộc tội hay người bị hại. Họ được tham gia tố tụng để bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình. Quyền cơ bản của họ bao gồm quyền được thông báo về các quyết định tố tụng liên quan, quyền đưa ra ý kiến, quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu có thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra. Ngoài ra, họ có quyền thuê luật sư bào chữa hoặc người bảo vệ quyền lợi, quyền được xem xét các tài liệu liên quan đến quyền lợi của mình.

Nghĩa vụ của người liên quan trong tố tụng hình sự chủ yếu là nghĩa vụ có mặt theo giấy triệu tập của cơ quan tiến hành tố tụng, nghĩa vụ khai báo trung thực những tình tiết họ biết được. Họ phải tuân thủ các quy định về trật tự phiên tòa, không được cản trở hoạt động điều tra hoặc xét xử. Nếu vi phạm nghĩa vụ, họ có thể bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp nghiêm trọng. Việc thực hiện đúng nghĩa vụ giúp quá trình tố tụng diễn ra thuận lợi và bảo vệ quyền lợi của chính họ.

2. Các quyền cụ thể của người liên quan trong tố tụng hình sự

Người liên quan trong tố tụng hình sự có quyền đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng nếu có lý do chính đáng nghi ngờ sự vô tư. Họ được quyền thu thập và cung cấp chứng cứ để chứng minh quyền lợi của mình. Quyền được bồi thường thiệt hại khi quyền lợi bị xâm phạm do hành vi tố tụng trái pháp luật cũng được quy định rõ. Ngoài ra, họ có quyền khiếu nại các quyết định, hành vi tố tụng ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp.

Trong giai đoạn điều tra, người liên quan trong tố tụng hình sự được quyền yêu cầu được nghe, đọc biên bản về các hoạt động tố tụng liên quan đến mình. Họ có quyền đề nghị giám định hoặc định giá tài sản nếu liên quan đến quyền lợi. Quyền được bảo vệ an toàn khi tham gia tố tụng cũng được cơ quan tiến hành tố tụng đảm bảo.

Xem thêm: Mẫu đơn xin bãi nại mới nhất

3. Nghĩa vụ của người liên quan trong tố tụng hình sự

Nghĩa vụ đầu tiên là nghĩa vụ chấp hành giấy triệu tập, giấy yêu cầu của cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án. Người liên quan trong tố tụng hình sự phải khai báo đầy đủ, trung thực các tình tiết liên quan đến vụ án mà họ biết. Họ có nghĩa vụ bảo quản các tài liệu, vật chứng được giao nếu có.

Trong giai đoạn xét xử, họ phải có mặt đúng thời gian, địa điểm theo giấy triệu tập. Nghĩa vụ tuân thủ nội quy phiên tòa, không được gây rối hoặc làm ảnh hưởng đến hoạt động xét xử là bắt buộc. Nếu được yêu cầu cung cấp thông tin bổ sung, họ phải thực hiện trong thời hạn quy định.

Xem thêm: Khách thể của tội phạm là gì​?

4. Câu hỏi thường gặp

Người liên quan trong tố tụng hình sự có được thuê luật sư không?

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, người liên quan trong tố tụng hình sự được quyền thuê luật sư hoặc người bảo vệ quyền lợi để hỗ trợ trong quá trình tham gia tố tụng. Luật sư có thể giúp họ thu thập chứng cứ, đưa ra ý kiến và bảo vệ quyền lợi hợp pháp tại các giai đoạn điều tra, truy tố và xét xử.

Người liên quan trong tố tụng hình sự có nghĩa vụ khai báo không?

Họ có nghĩa vụ khai báo trung thực các tình tiết liên quan đến vụ án mà mình biết được khi được cơ quan tiến hành tố tụng yêu cầu. Việc khai báo sai sự thật có thể dẫn đến các hậu quả pháp lý theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Người liên quan trong tố tụng hình sự có quyền khiếu nại không?

Họ có quyền khiếu nại các quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền nếu cho rằng quyết định hoặc hành vi đó xâm phạm quyền lợi hợp pháp. Việc khiếu nại phải được thực hiện theo trình tự và thời hạn quy định trong Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Người liên quan trong tố tụng hình sự cần được hiểu rõ để bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong quá trình tố tụng. Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hoặc hỗ trợ pháp lý chuyên sâu, hãy liên hệ Công ty Luật ACC ngay hôm nay để được đội ngũ chuyên gia hỗ trợ kịp thời và hiệu quả.