Ông bà nội em đã mất và để lại một mảnh đất mà không có di chúc. Ông bà có mười người con. Sổ đỏ của căn nhà do một người chú đang giữ. Một người cô đang ở nhà của ông bà và luôn gây sự muốn chiếm toàn bộ căn nhà, đặc biệt là gây sự với bố mẹ em vì bố mẹ em ở gần căn nhà đó. Vì vậy nên bố mẹ em muốn tìm cách chia và bán căn nhà để cô đi chỗ khác ở. Nhờ luật sư tư vấn giúp em trường hợp này cần phải làm gì.

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Quy định về thừa kế theo pháp luật khi không có di chúc

Khi người để lại di sản qua đời mà không có di chúc hợp pháp, việc thừa kế sẽ được thực hiện theo pháp luật, nghĩa là di sản được phân chia cho những người thừa kế thuộc hàng thừa kế theo quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015. Hàng thừa kế thứ nhất bao gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Nếu không có người thừa kế hàng thứ nhất, sẽ đến hàng thứ hai (ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh chị em ruột, cháu ruột) và hàng thứ ba (cụ nội, cụ ngoại, bác, chú, cậu, cô, dì, cháu ruột).

Di sản đất đai là bất động sản, sẽ được chia đều cho những người thừa kế cùng hàng, trừ trường hợp có người thừa kế không phụ thuộc vào di chúc như con chưa thành niên hoặc cha mẹ không còn khả năng lao động (Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015). Việc xác định quyền thừa kế phải dựa trên giấy tờ chứng minh quan hệ huyết thống hoặc nuôi dưỡng, đảm bảo tính công bằng và hợp pháp.

Phân chia di sản đất đai

Di sản đất đai sẽ được phân chia theo nguyên tắc bình đẳng giữa những người thừa kế cùng hàng, nhưng có thể thỏa thuận để một người nhận toàn bộ nếu các bên đồng ý và đăng ký biến động quyền sử dụng đất tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo Luật Đất đai 2024. Trường hợp di sản là tài sản chung, phải xác định phần tài sản thuộc quyền sở hữu của người chết trong khối tài sản chung theo Điều 612 và Điều 614 Bộ luật Dân sự 2015 trước khi chia thừa kế.

Các bên phải lập biên bản thỏa thuận phân chia di sản, công chứng tại văn phòng công chứng để có giá trị pháp lý. Trường hợp không thỏa thuận được, tòa án sẽ quyết định phân chia dựa trên giá trị thị trường và nhu cầu của từng người thừa kế, ưu tiên quyền lợi của người trực tiếp sử dụng đất.

Giải quyết tranh chấp khi một người gây sự

Khi phát sinh tranh chấp thừa kế, đặc biệt nếu một người thừa kế gây sự bằng cách cản trở hoặc chiếm giữ di sản, các bên nên ưu tiên hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã theo Điều 235 Luật Đất đai 2024. Nếu hòa giải không thành, tranh chấp sẽ được giải quyết tại Tòa án nhân dân cấp quận/huyện nơi có di sản theo quy định tại Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Trong quá trình này, tòa án có thể áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời như cấm chuyển nhượng đất để bảo vệ di sản (Điều 114 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015). Người có hành vi gây rối, đe dọa, xâm phạm tài sản có thể bị xử phạt theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP.

Bước 1: Thu thập hồ sơ và hòa giải

Các bên thu thập giấy tờ chứng minh quyền thừa kế như giấy khai sinh, sổ hộ khẩu, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tổ chức họp gia đình hoặc yêu cầu UBND xã hòa giải để đạt thỏa thuận phân chia, lập biên bản có chữ ký của tất cả người liên quan. Quá trình này giúp tránh kiện tụng kéo dài và tiết kiệm chi phí, thường hoàn thành trong 30 ngày.

Bước 2: Khởi kiện tại tòa án nếu cần

Nếu hòa giải thất bại, người bị thiệt hại nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp quận/huyện, kèm hồ sơ chứng cứ. Tòa án sẽ thụ lý, tổ chức hòa giải lần hai trước khi xét xử. Thời gian giải quyết tranh chấp thường từ 4-6 tháng, có thể kéo dài nếu phức tạp.

Bước 3: Thi hành án và đăng ký biến động

Sau khi có bản án có hiệu lực, các bên thực hiện phân chia theo quyết định của tòa. Nộp hồ sơ tại Văn phòng đăng ký đất đai để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mới cho từng người thừa kế. Việc này đảm bảo quyền sở hữu được công nhận pháp lý, tránh tranh chấp sau này.

• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) của người để lại di sản.
• Giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ chứng minh quan hệ huyết thống.
• Biên bản họp gia đình hoặc biên bản hòa giải tại UBND xã.
• Đơn khởi kiện (nếu có tranh chấp).
• Chứng cứ về hành vi gây sự như biên bản vi phạm hoặc lời khai nhân chứng.

Việc tuân thủ quy định pháp luật về thừa kế giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của tất cả các bên, tránh xung đột kéo dài và đảm bảo di sản được phân chia công bằng. Đồng thời, giảm thiểu rủi ro pháp lý và chi phí phát sinh từ tranh chấp. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.

Lưu ý: Nội dung trên được tổng hợp và biên soạn nhằm cung cấp thông tin tham khảo cho người đọc. Do quy định pháp luật, chính sách và dữ liệu có thể thay đổi theo thời gian, ACC không cam kết thông tin luôn chính xác hoặc cập nhật đầy đủ tại mọi thời điểm. Trường hợp cần áp dụng vào thực tế hoặc giải quyết vấn đề cụ thể, Quý khách vui lòng tham khảo ý kiến từ chuyên gia hoặc đơn vị tư vấn chuyên môn. Trường hợp phát hiện nội dung có sai sót, vui lòng phản hồi để ACC rà soát và cập nhật kịp thời.