Nguồn tài chính cho công tác dân số

Nguồn tài chính giữ vai trò quyết định trong việc bảo đảm tính khả thi và hiệu quả của các chính sách dân số, từ chăm sóc sức khỏe sinh sản, hỗ trợ khám sức khỏe tiền hôn nhân đến sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Nhằm thiết lập cơ chế tài chính bền vững và đa dạng hóa nguồn lực, Luật Dân số số 113/2025/QH15 đã quy định rõ ràng các cấu phần và nguyên tắc quản lý nguồn tài chính dành riêng cho công tác dân số. Bài viết dưới đây của Công ty Luật ACC sẽ phân tích chi tiết quy định này.

1. Căn cứ pháp lý và nguyên tắc huy động nguồn tài chính

Căn cứ quy định tại Luật Dân số số 113/2025/QH15, Nhà nước bảo đảm nguồn lực tài chính cần thiết cho công tác dân số thông qua việc kết hợp giữa nguồn lực công và nguồn lực xã hội hóa. Nguyên tắc chung là huy động tối đa các nguồn lực tài chính hợp pháp, sử dụng đúng mục đích, công khai, minh bạch và có trọng tâm, trọng điểm.

Việc quy định đa dạng hóa nguồn tài chính giúp nâng cao tính chủ động cho các địa phương, cơ sở y tế và các chương trình mục tiêu y tế – dân số, bảo đảm duy trì sự ổn định của các chính sách hỗ trợ người dân trên toàn quốc.

2. Các nguồn tài chính cho công tác dân số theo Luật Dân số

Theo Luật Dân số số 113/2025/QH15, nguồn tài chính phục vụ cho các hoạt động dân số được hình thành từ các nguồn sau:

• Ngân sách nhà nước: Ngân sách trung ương và ngân sách địa phương bảo đảm kinh phí chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên cho các chương trình, dự án, nhiệm vụ dân số.
• Quỹ Bảo hiểm y tế: Chi trả các dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe sinh sản, sàng lọc trước sinh và sơ sinh thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia BHYT theo lộ trình quy định.
• Nguồn tài trợ, huy động xã hội hóa: Đóng góp tự nguyện, tài trợ, viện trợ của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước; nguồn vốn huy động từ các dự án hợp tác quốc tế.
• Quỹ Dân số (nếu có) và các nguồn hợp pháp khác: Thu từ dịch vụ tư vấn, cung ứng phương tiện tránh thai, kỹ thuật y tế dân số theo cơ chế giá dịch vụ và các nguồn thu hợp pháp khác theo quy định pháp luật.

>>> Xem thêm bài viết: Dịch vụ tư vấn quy định về chăm sóc sức khỏe sinh sản theo Luật Dân số tại đây.

3. Nội dung chi và ưu tiên phân bổ ngân sách nhà nước

Luật Dân số số 113/2025/QH15 định hướng ưu tiên phân bổ ngân sách nhà nước tập trung vào các nhiệm vụ trọng điểm mang tính an sinh cao:

• Chi hỗ trợ trực tiếp đối tượng chính sách: Hỗ trợ kinh phí khám sức khỏe tiền hôn nhân, sàng lọc trước sinh và sơ sinh, cấp phát miễn phí phương tiện tránh thai cho hộ nghèo, hộ cận nghèo, người dân tộc thiểu số tại vùng đặc biệt khó khăn.
• Chi đầu tư hạ tầng và truyền thông: Nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế cho hệ thống cơ sở y tế dân số tuyến cơ sở; duy trì công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và vận động nhân dân.
• Chi duy trì đội ngũ cộng tác viên dân số: Bảo đảm chế độ thù lao, hỗ trợ kinh phí hoạt động cho mạng lưới cộng tác viên dân số tại các thôn, bản, tổ dân phố.

>>> Xem thêm bài viết: Dịch vụ tư vấn hợp tác quốc tế về công tác dân số tại đây.

4. Quản lý, sử dụng và kiểm soát nguồn tài chính

Công tác quản lý và kiểm soát tài chính dân số được quy định chặt chẽ nhằm tránh thất thoát, lãng phí:

• Chấp hành pháp luật về ngân sách: Mọi nguồn tài chính từ ngân sách nhà nước phải được lập dự toán, chấp hành và quyết toán theo đúng quy định của Luật Ngân sách nhà nước.
• Công khai, minh bạch: Cơ quan, đơn vị, cơ sở y tế thụ hưởng nguồn tài chính có trách nhiệm công khai minh bạch danh mục kinh phí được cấp và các khoản chi hỗ trợ trực tiếp đến người dân.
• Thanh tra, kiểm toán định kỳ: Các cơ quan tài chính, thanh tra nhà nước thực hiện kiểm tra, thanh tra định kỳ việc quản lý, sử dụng kinh phí công tác dân số để kịp thời phát hiện, xử lý các sai phạm.

Quy định về nguồn tài chính cho công tác dân số theo Luật Dân số số 113/2025/QH15 là nền tảng pháp lý quan trọng bảo đảm việc thực thi các chính sách dân số một cách đồng bộ, hiệu quả và bền vững. Việc nắm vững cơ chế tài chính sẽ giúp các cơ quan, tổ chức và người dân chủ động trong việc lập kế hoạch và thụ hưởng các chính sách ưu đãi của Nhà nước.

Công ty Luật ACC là đơn vị tư vấn pháp lý uy tín, chuyên nghiệp với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực y tế, dân số và tài chính công. Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ quý khách hàng tư vấn chuyên sâu quy định Luật Dân số số 113/2025/QH15, hướng dẫn các cơ chế xã hội hóa, quản lý tài chính dân số và giải đáp mọi vướng mắc pháp lý liên quan.