Nhà máy miền Nam nhận thanh toán tổn thất thế nào?

Khi hoạt động trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, một trong những vấn đề được các chủ đầu tư vô cùng quan tâm chính là cơ chế ghi nhận, phân bổ và thanh toán điện năng tổn thất, đặc biệt là đối với các nhà máy khu vực phía Nam. Với sự ra đời của Thông tư số 20/2026/TT-BCT Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT ngày 01 tháng 02 năm 2025 quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện, khung pháp lý cho vấn đề này đã có những bước điều chỉnh rõ ràng. Công ty Luật ACC sẽ phân tích chi tiết quy định này để giúp các doanh nghiệp nắm vững phương thức vận hành và bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

1. Hành lang pháp lý và đối tượng áp dụng theo Thông tư 20/2026/TT-BCT

Việc tính toán và thanh toán sản lượng điện năng tổn thất cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ không chỉ dựa trên thỏa thuận thương mại thông thường mà phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành.

• Văn bản điều chỉnh trực tiếp: Thông tư 20/2026/TT-BCT do Bộ Công Thương ban hành, sửa đổi và bổ sung cho Thông tư số 10/2025/TT-BCT ngày 01/02/2025, trên cơ sở cụ thể hóa các quy định của Luật Điện lực.
• Đối tượng áp dụng: Các nhà máy điện sử dụng năng lượng tái tạo (như gió, mặt trời, sinh khối, thủy điện nhỏ…) có quy mô công suất nhỏ theo quy định, đấu nối vào lưới điện phân phối hoặc lưới điện truyền tải thuộc phạm vi điều chỉnh, ký kết hợp đồng mua bán điện (PPA) với Tập đoàn Điện lực Việt Nam hoặc đơn vị được ủy quyền.
• Đặc thù khu vực miền Nam: Thông tư 20/2026/TT-BCT chuẩn hóa mốc thời gian mùa mưa và mùa khô theo từng vùng miền. Cụ thể tại miền Nam, mùa mưa được xác định từ ngày 01/8 đến hết ngày 01/12, và mùa khô kéo dài từ ngày 02/12 đến hết ngày 31/7 năm sau. Việc phân định rõ ràng các mùa này đóng vai trò quyết định trong việc áp dụng biểu giá chi phí tránh được tương ứng để tính toán doanh thu và chi phí tổn thất điện năng.

2. Nguyên tắc và phương pháp xác định tổn thất điện năng

Tổn thất điện năng trên đường dây truyền tải và ranh giới điểm đo đếm là một thực tế kỹ thuật không thể tránh khỏi. Theo quy định pháp luật hiện hành, việc phân bổ tổn thất này được tính toán dựa trên vị trí đặt thiết bị đo đếm chính và điểm đấu nối kỹ thuật vào lưới điện chung.

• Nguyên tắc tính toán: Sản lượng điện giao nhận thực tế phải được quy đổi và hiệu chỉnh dựa trên tỷ lệ tổn thất kỹ thuật của đường dây đấu nối từ trạm phát điện của nhà máy đến điểm đấu nối với hệ thống điện quốc gia.
• Trách nhiệm thanh toán: Bên mua điện (đơn vị phân phối hoặc truyền tải) và bên bán điện (chủ đầu tư nhà máy điện) phải thỏa thuận rõ ràng trong hợp đồng mua bán điện (PPA) về tỷ lệ tổn thất hoặc phương pháp đo đếm độc lập. Nếu vị trí đo đếm điện năng đặt tại phía hạ thế hoặc cao thế cách xa điểm đấu nối thực tế, phần điện năng tổn thất trên đường dây nội bộ hoặc đường dây nhánh rẽ sẽ được tính toán bù trừ theo đúng quy chuẩn kỹ thuật điện lực.

>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn trách nhiệm của bên bán điện khi xảy ra sự cố bất khả kháng

3. Công thức tính toán và ví dụ minh họa bằng số liệu cụ thể

Để giúp các chủ đầu tư nhà máy điện tại miền Nam dễ dàng hình dung cách xác định sản lượng và giá trị thanh toán tổn thất điện năng, dưới đây là phương pháp và ví dụ quy đổi cụ thể.

Giả sử tại một nhà máy điện mặt trời nhỏ tại miền Nam:

• Sản lượng điện giao thực tế tại điện kế chính (kWh) trong tháng: 1.000.000 kWh.
• Tỷ lệ tổn thất điện năng trên đường dây đấu nối từ nhà máy đến điểm đấu nối vào lưới phân phối được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt hoặc thỏa thuận là: 1,5% (0,015).
• Biểu giá chi phí tránh được áp dụng trong mùa khô (hoặc mùa mưa tùy theo tháng) tại khu vực miền Nam theo công bố của cơ quan có thẩm quyền là: 1.500 đồng/kWh.

Công thức tính sản lượng điện tính tiền (bao gồm hoặc điều chỉnh tổn thất tùy theo điểm đo đếm) và chi phí được thể hiện dưới dạng cơ bản sau:

Sản lượng điện điều chỉnh tổn thất (kWh) = Sản lượng điện giao thực tế x (1 – Tỷ lệ tổn thất) [hoặc cộng thêm tùy điểm đo đếm]

Tổng tiền thanh toán (VNĐ) = Sản lượng điện tính tiền x Biểu giá chi phí tránh được (đồng/kWh)

Ví dụ minh họa tính toán bằng số liệu:

1. Tính sản lượng quy đổi:
   1.000.000 kWh x (1 – 0,015) = 985.000 kWh (trường hợp đo đếm tại nguồn phát và trừ tổn thất đường dây).
2. Tính số tiền thanh toán tổn thất / điện năng giao nhận:
   985.000 kWh x 1.500 đồng/kWh = 1.477.500.000 VNĐ.

Bảng tóm tắt thông số mẫu áp dụng cho nhà máy miền Nam:

>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn phương pháp tính tổn thất truyền tải tránh được

4. Những điểm lưu ý quan trọng trong Hợp đồng mua bán điện (PPA)

Khi giao kết hợp đồng mua bán điện theo tinh thần của Thông tư mới, các chủ đầu tư nhà máy năng lượng tái tạo nhỏ tại miền Nam cần chú ý:

• Thời hạn hợp đồng: Hợp đồng mua bán điện có hiệu lực kể từ ngày ký (hoặc theo thỏa thuận cụ thể trong hợp đồng) và có thời hạn tuân thủ theo các giới hạn tối đa pháp luật cho phép đối với dự án năng lượng tái tạo.
• Cập nhật biểu giá theo mùa: Do miền Nam có sự phân định mùa mưa (01/8 – 01/12) và mùa khô (02/12 – 31/7 năm sau) rất rõ ràng, biểu giá chi phí tránh được sẽ biến động theo mùa. Do đó, hệ thống đo đếm và hóa đơn thanh toán hàng tháng phải khớp đúng với khoảng thời gian quy định tại văn bản mới để tránh tranh chấp pháp lý.

Để đảm bảo quá trình đàm phán hợp đồng, tính toán chi phí tổn thất và giải quyết các vướng mắc pháp lý với cơ quan điện lực diễn ra suôn sẻ, quý doanh nghiệp có thể tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn từ Công ty Luật ACC. Với đội ngũ luật sư và chuyên gia pháp lý giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực năng lượng, chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành và bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp cho dự án của bạn. Hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để nhận được sự tư vấn chuyên sâu và kịp thời.