Cho mình hỏi là nghe nói đầu năm 2026 có luật mới, ai nợ trên 50 triệu mà không trả là đi tù phải không mọi người? Tôi bị thằng bạn lừa bán đất, nó bảo nó đúng nộp hồ sơ làm sổ nên đợi nó có sổ rồi nó tách, tất cả đều có tin nhắn Zalo làm bằng chứng. Chuyển tiền qua ngân hàng hơn 1 tỷ. Sau đó đất không có sổ không trả, nhiều năm rồi đòi mãi không trả. Mấy năm trước mình có thuê luật sư khởi kiện ra tòa, tòa mời lên hòa giải và có biên bản thỏa thuận nó sẽ trả lại 1,3 tỷ trong vòng 1 tháng. Nhưng cuối cùng nó cũng không trả. Sau đó luật sư rút đơn vì tòa án ngâm mãi không xử, tôi nộp đơn ra công an tỉnh thì họ lại trả lời là vụ này là dân sự, bảo tôi đưa qua tòa án. Vì tôi thấy tòa án dân sự chẳng làm gì được nó nên tôi không đi nữa. Người nhà tôi vào nhà nó đòi mà nó rất mất dạy, thái độ thách thức và còn lừa gạt người nhà tôi bằng hành vi hẹn trả rồi ra nhà nó thì cả nhà bỏ trốn để người nhà tôi mất công sức chi phí đi lại. Tôi thắc mắc vì sao số tiền trên 1 tỷ, hành vi lừa đảo có bằng chứng qua tin nhắn Zalo rõ ràng, tiền chuyển khoản có sao kê ngân hàng, mà công an lại không xử được nhỉ? Ai trả lời giúp tôi với.

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Về thông tin luật mới có hiệu lực từ năm 2026 liên quan đến nợ trên 50 triệu đồng

Thông tin về việc "nợ trên 50 triệu đồng mà không trả là đi tù" từ năm 2026 là không chính xác và có thể xuất phát từ tin đồn hoặc hiểu lầm về các quy định pháp luật hiện hành. Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) không có bất kỳ điều khoản nào quy định hình sự hóa tự động việc nợ nần dân sự đơn thuần, bất kể số tiền.

Thay vào đó, hành vi chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm cụ thể, như tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015) hoặc tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản (Điều 175 Bộ luật Hình sự 2015), với mức án tù có thể từ 6 tháng đến chung thân tùy theo giá trị tài sản chiếm đoạt.

Không có luật mới nào từ năm 2026 thay đổi cơ bản điều này; các sửa đổi pháp luật thường được công bố chính thức qua cơ quan nhà nước có thẩm quyền như Quốc hội hoặc Bộ Tư pháp.

Phân tích hành vi trong trường hợp cụ thể: Yếu tố dân sự và hình sự

Trong trường hợp Anh/Chị mô tả, hành vi của bên kia có dấu hiệu của tranh chấp hợp đồng mua bán quyền sử dụng đất (theo Điều 500 Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Đất đai 2013), nơi bên bán cam kết giao sổ đỏ và tách thửa nhưng không thực hiện, dẫn đến không hoàn trả tiền. Nếu đã có quyết định công nhận hòa giải thành của Tòa án thì có thể yêu cầu thi hành án; nếu chỉ là biên bản hòa giải chưa được công nhận thì chưa có giá trị thi hành.

Tuy nhiên, nếu chứng minh được ý định lừa đảo từ đầu (qua tin nhắn Zalo thể hiện cam kết giả tạo để chiếm đoạt tiền, kết hợp sao kê chuyển khoản ngân hàng), hành vi có thể cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015, với giá trị trên 1 tỷ đồng thuộc khung hình phạt nặng (tù từ 7 năm đến 15 năm hoặc hơn). Lý do công an tỉnh trả lời đây là vụ việc dân sự có thể vì:

Xem thêm: Tôi làm giấy ủy quyền cho người khác thay mặt giải quyết công việc nhưng họ vượt quá phạm vi ủy quyền gây thiệt hại, vậy trách nhiệm pháp lý được xác định ra sao?

• (i) Thiếu chứng cứ rõ ràng về yếu tố "lừa dối" chủ động từ đầu (chứ không phải tranh chấp sau giao dịch);
• (ii) Vụ việc đã qua hòa giải tòa án, được coi là dân sự ưu tiên;
• (iii) Theo quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, cơ quan điều tra có trách nhiệm tiếp nhận mọi tố giác, tin báo về tội phạm và tiến hành kiểm tra, xác minh để quyết định khởi tố hoặc không khởi tố vụ án.

Thái độ thách thức hoặc trốn tránh của bên kia không phải yếu tố quyết định hình sự, mà cần chứng cứ cụ thể về ý định chiếm đoạt.

Để bảo vệ quyền lợi, Anh/Chị cần thu thập đầy đủ chứng cứ và có thể tố giác hình sự nếu có dấu hiệu lừa đảo, đồng thời vẫn có quyền khởi kiện dân sự để yêu cầu hoàn trả tiền. Dưới đây là quy trình tố giác tội phạm theo Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, áp dụng khi có dấu hiệu lừa đảo:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ tố giác

Thu thập và sao y công chứng các chứng cứ liên quan, bao gồm:

• Sao kê chuyển khoản ngân hàng chứng minh giao dịch trên 1 tỷ đồng.
• In ấn và công chứng tin nhắn Zalo (nội dung cam kết bán đất, nộp hồ sơ sổ đỏ, tách thửa).
• Biên bản hòa giải tòa án và các giấy tờ liên quan đến hợp đồng (nếu có).
• Chứng cứ bổ sung như lời khai nhân chứng, ghi âm/video hành vi thách thức hoặc trốn tránh.

Hồ sơ cần nêu rõ hành vi lừa dối, giá trị tài sản chiếm đoạt và yêu cầu khởi tố theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015. Thời hạn tố giác không giới hạn, nhưng nên thực hiện sớm để tránh mất dấu vết chứng cứ.

Bước 2: Nộp tố giác đến cơ quan có thẩm quyền

Nộp trực tiếp hoặc gửi qua bưu điện đến Cơ quan điều tra Công an cấp huyện/quận nơi xảy ra hành vi (hoặc Công an tỉnh nếu liên quận), kèm đơn tố giác theo mẫu tại Điều 145 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015. Nếu công an từ chối tiếp nhận, Anh/Chị có quyền khiếu nại lên Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp trong vòng 3 ngày.

Xem thêm: Em bị công ty đơn phương chấm dứt hợp đồng khi đang mang thai với lý do tái cơ cấu, vậy việc này có trái luật không ạ?

Theo Điều 147 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, thời hạn giải quyết tố giác là 20 ngày; trường hợp phức tạp có thể gia hạn nhưng tổng thời gian không quá 02 tháng, và trong trường hợp đặc biệt có thể kéo dài đến 04 tháng.

Bước 3: Theo dõi và hỗ trợ tố tụng

Nếu vụ án được khởi tố, Anh/Chị là người bị hại có quyền tham gia tố tụng, yêu cầu bồi thường thiệt hại (theo Điều 23 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015). Song song, khởi kiện dân sự tại Tòa án nhân dân cấp huyện để yêu cầu thi hành án từ biên bản hòa giải cũ (theo Luật Thi hành án dân sự 2008 sửa đổi 2014).

Án phí dân sự sơ thẩm đối với tranh chấp có giá trị 1 tỷ đồng là khoảng 36.000.000 đồng theo quy định tại Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14. Nếu bên kia không hợp tác, tòa có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế như kê biên tài sản.

Thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng là 3 năm theo Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015; tuy nhiên trong một số trường hợp như yêu cầu đòi lại tài sản hoặc có gián đoạn thời hiệu thì quy định này có thể không áp dụng.

Việc tuân thủ đúng quy trình pháp lý giúp bảo vệ quyền lợi hiệu quả, tránh mất thời gian và chi phí không cần thiết, đồng thời tăng cơ hội thu hồi tài sản. Hành động kịp thời dựa trên chứng cứ sẽ nâng cao khả năng thành công trong cả tố tụng hình sự lẫn dân sự. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.