Nội dung kiểm soát nội bộ tại tổ chức tín dụng

Kiểm soát nội bộ là hoạt động có tính chất sống còn, giúp các tổ chức tín dụng phòng ngừa rủi ro, bảo vệ tài sản và bảo đảm sự tuân thủ nghiêm ngặt trong mọi quy trình vận hành. Đối với các tổ chức tín dụng là hợp tác xã và tổ chức tài chính vi mô, việc thiết lập đầy đủ các nội dung kiểm soát nội bộ là yêu cầu bắt buộc nhằm duy trì tính an toàn hệ thống và bảo vệ quyền lợi của thành viên, khách hàng. Nhằm hỗ trợ các đơn vị nắm rõ quy định pháp lý hiện hành, Công ty Luật ACC xin tư vấn chi tiết qua bài viết dưới đây.

1. Cơ sở pháp lý quy định về nội dung kiểm soát nội bộ

Hoạt động kiểm soát nội bộ tại các tổ chức tín dụng là hợp tác xã và tổ chức tài chính vi mô hiện nay được điều chỉnh trực tiếp bởi Thông tư 62/2025/TT-NHNN quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ của tổ chức tín dụng là hợp tác xã, tổ chức tài chính vi mô.

Thông tư này thiết lập khung khổ quản trị toàn diện, buộc các quỹ tín dụng nhân dân, ngân hàng hợp tác xã và tổ chức tài chính vi mô phải triển khai cơ chế kiểm soát nội bộ ở mọi cấp độ. Việc này bảo đảm cho mọi hoạt động nghiệp vụ đều được kiểm soát chặt chẽ, đáp ứng đúng chiến lược kinh doanh và các giới hạn an toàn do Ngân hàng Nhà nước đề ra.

Nắm vững quy định pháp luật giúp cấp quản trị xây dựng bộ máy kiểm soát chuẩn mực, phòng ngừa các hành vi vi phạm và tránh rủi ro bị xử phạt vi phạm hành chính.

2. Các nội dung kiểm soát nội bộ trọng yếu tại tổ chức tín dụng

Theo quy định của pháp luật, nội dung kiểm soát nội bộ tại tổ chức tín dụng phải bao phủ toàn bộ các khâu và quy trình nghiệp vụ cốt lõi theo Điều 4 đến Điều 11 Thông tư 62/2025/TT-NHNN, bao gồm:

• Kiểm soát quy trình cấp tín dụng: Thực hiện kiểm soát chặt chẽ từ khâu tiếp nhận nhu cầu, thẩm định khách hàng, phê duyệt cấp tín dụng, giải ngân, quản lý tài sản bảo đảm cho đến công tác thu hồi nợ và phân loại nợ.
• Kiểm soát hoạt động huy động vốn và ngân quỹ: Giám sát quy trình thu – chi tiền mặt, quản lý an toàn kho quỹ, hạch toán tiền gửi, áp dụng lãi suất và tuân thủ các quy định về an toàn thanh khoản.
• Kiểm soát công tác kế toán và tài chính: Kiểm tra tính chính xác, trung thực của các chứng từ, sổ sách kế toán, báo cáo tài chính và việc tuân thủ các quy định về trích lập dự phòng rủi ro.
• Kiểm soát hoạt động tuân thủ: Đánh giá sự tuân thủ của cán bộ, nhân viên và các bộ phận đối với các quy định pháp luật hiện hành và quy chế, quy trình nội bộ của tổ chức.
• Kiểm soát rủi ro vận hành và nhân sự: Thiết lập phân công công việc rõ ràng, thực hiện nghiêm ngặt nguyên tắc bất kiêm nhiệm và giám sát đạo đức nghề nghiệp của nhân viên để ngăn ngừa gian lận.

>>> Xem thêm bài viết: Luật sư tư vấn yêu cầu đối với hệ thống thông tin quản lý tại đây.

3. Kiểm soát nội bộ đối với ứng dụng công nghệ và báo cáo

Cùng với sự phát triển của công nghệ số, nội dung kiểm soát nội bộ ngày nay còn tập trung mạnh mẽ vào hạ tầng kỹ thuật và công tác lập báo cáo:

• Kiểm soát an toàn công nghệ thông tin: Bảo đảm phân quyền truy cập hệ thống chặt chẽ, bảo mật dữ liệu giao dịch khách hàng, quản lý nhật ký hệ thống và có phương án dự phòng khi xảy ra sự cố mạng.
• Giám sát hoạt động thuê ngoài: Thiết lập cơ chế kiểm soát đối với các bên thứ ba cung cấp dịch vụ công nghệ, phần mềm hoặc xử lý dữ liệu nhằm tránh rò rỉ thông tin hay gián đoạn vận hành.
• Kiểm soát chất lượng báo cáo: Rà soát tính chính xác, minh bạch của dữ liệu tài chính và dữ liệu rủi ro trước khi lập báo cáo trình cấp quản trị hoặc gửi Ngân hàng Nhà nước.

>>> Xem thêm bài viết: Luật sư tư vấn lập báo cáo về hệ thống kiểm soát nội bộ tại đây.

4. Tồn tại phổ biến và giải pháp tối ưu hóa công tác kiểm soát nội bộ

Trong thực tế vận hành tại các tổ chức tín dụng quy mô nhỏ, công tác kiểm soát nội bộ thường phát sinh một số bất cập như:

• Bỏ trống điểm kiểm soát: Quy trình nghiệp vụ thiếu các bước kiểm tra, hậu kiểm độc lập dẫn đến việc không phát hiện kịp thời các sai sót của nhân viên.
• Vi phạm quy tắc bất kiêm nhiệm: Nhân sự mỏng khiến một cá nhân đảm nhận đồng thời các vị trí có xung đột lợi ích như vừa lập hồ sơ vay vừa quản lý tài sản bảo đảm.
• Chậm cập nhật văn bản nội bộ: Quy chế kiểm soát không được điều chỉnh kịp thời khi các văn bản quy phạm pháp luật của Ngân hàng Nhà nước có sự thay đổi.

Thực hiện đầy đủ và nghiêm túc các nội dung kiểm soát nội bộ là nền tảng cốt lõi giúp các tổ chức tín dụng là hợp tác xã, tổ chức tài chính vi mô duy trì hoạt động an toàn, hiệu quả và bền vững. Nếu quý khách hàng có thắc mắc hoặc cần tư vấn sâu hơn về việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để được đội ngũ chuyên gia hỗ trợ tận tình.