Phân biệt định giá và thẩm định giá chi tiết

Phân biệt định giá và thẩm định giá đóng vai trò then chốt giúp cá nhân, doanh nghiệp nắm rõ quy định pháp luật khi xác định giá trị tài sản hoặc hàng hóa, từ đó tránh rủi ro pháp lý và tối ưu hóa giao dịch kinh tế. Sự khác biệt giữa hai khái niệm này ảnh hưởng trực tiếp đến việc tuân thủ Luật Giá 2023 cũng như hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh. Cùng Công ty Luật ACC khám phá chi tiết để áp dụng đúng đắn trong thực tiễn.

1. Phân biệt định giá và thẩm định giá

Định giá là hoạt động xác định mức giá cụ thể cho hàng hóa, dịch vụ theo cơ chế thị trường hoặc do Nhà nước quy định, thường do chính tổ chức hoặc cá nhân thực hiện nhằm phục vụ mục đích kinh doanh hoặc quản lý. Theo quy định tại Luật Giá 2023, định giá bao gồm hoạt động tự định giá của doanh nghiệp và hoạt động "Định giá nhà nước" (ban hành giá cụ thể, giá tối đa, giá tối thiểu hoặc khung giá) đối với các hàng hóa, dịch vụ độc quyền, tài sản công hoặc hàng hóa, dịch vụ thiết yếu.

Ngược lại, thẩm định giá là việc đánh giá, xác định giá trị tiền tệ của tài sản tại một thời điểm nhất định theo các hệ thống Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam, do thẩm định viên về giá thực hiện. Chủ thể thực hiện thẩm định giá phải là cá nhân đã được Bộ Tài chính cấp Thẻ thẩm định viên về giá và đã thực hiện đăng ký hành nghề theo quy định. Hai khái niệm này có sự khác biệt căn bản về chủ thể, mục đích và phương pháp áp dụng. Người dân và doanh nghiệp cần hiểu rõ bản chất để quyết định khi nào nên tự xác định giá bán nội bộ và khi nào cần sử dụng dịch vụ chuyên nghiệp để đảm bảo tính pháp lý.

2. Đặc điểm của định giá theo Luật Giá 2023

Hoạt động định giá mang tính linh hoạt cao, phụ thuộc lớn vào cung cầu thị trường và chiến lược kinh doanh của từng đơn vị. Về cơ bản, doanh nghiệp có toàn quyền tự định giá hàng hóa, dịch vụ của mình, trừ các trường hợp Nhà nước quy định khung giá hoặc giá cụ thể. Đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục bình ổn giá, Nhà nước không trực tiếp định giá mà áp dụng các biện pháp quản lý như điều hòa cung cầu, đăng ký giá hoặc kê khai giá để kiểm soát thị trường.

Hoạt động định giá không yêu cầu các điều kiện đặc thù về thẻ hành nghề mà tập trung vào các nguyên tắc minh bạch, công bằng trong thương mại. Mặc dù vậy, doanh nghiệp vẫn phải chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu việc định giá sai lệch gây thiệt hại nghiêm trọng cho người tiêu dùng. Đây là hoạt động thường xuyên, gắn liền với nhu cầu bán hàng và vận hành kinh doanh hàng ngày của các tổ chức kinh tế.

Xem thêm: Các cách tiếp cận trong thẩm định giá tài sản mới

3. Đặc điểm của thẩm định giá và vai trò trong giao dịch tài sản

Khác với định giá, thẩm định giá là hoạt động kinh doanh có điều kiện, đòi hỏi tính chuyên môn sâu. Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ này bắt buộc phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá do Bộ Tài chính cấp. Kết quả thẩm định giá có giá trị pháp lý cao, là căn cứ không thể thiếu trong các giao dịch quan trọng như thế chấp tài sản tại ngân hàng, thanh lý tài sản, giải quyết tranh chấp dân sự hoặc cổ phần hóa doanh nghiệp.

Phương pháp thực hiện thẩm định giá bắt buộc tuân thủ các Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam, bao gồm phương pháp so sánh, phương pháp chi phí và phương pháp thu nhập. Tính độc lập và khách quan là đặc điểm cốt lõi, đảm bảo kết quả không bị chi phối bởi ý chí của bên yêu cầu. Chính vì tính chuyên nghiệp này, kết quả thẩm định trở thành cơ sở tin cậy giúp các bên tham gia giao dịch đưa ra quyết định chính xác, đồng thời giảm thiểu các rủi ro pháp lý phát sinh từ việc xác định giá trị tài sản không sát thực tế.

Xem thêm: Định giá quyền sở hữu trí tuệ như thế nào? Chi tiết

4. Câu hỏi thường gặp

Định giá và thẩm định giá khác nhau ở chủ thể thực hiện như thế nào?

Định giá có thể do chính bộ phận kinh doanh của doanh nghiệp hoặc cơ quan nhà nước thực hiện mà không đòi hỏi bằng cấp chuyên môn đặc biệt về thẩm định giá. Trong khi đó, thẩm định giá là hoạt động chuyên môn cao, chỉ được thực hiện bởi các cá nhân đã được cấp Thẻ thẩm định viên về giá và đã đăng ký hành nghề theo Luật Giá 2023, làm việc trong các doanh nghiệp đã được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá.

Khi nào cần sử dụng dịch vụ thẩm định giá thay vì tự định giá?

Bạn nên sử dụng dịch vụ thẩm định giá khi giao dịch liên quan đến các tài sản có giá trị lớn như bất động sản, máy móc thiết bị công nghiệp hoặc khi kết quả yêu cầu phải có tính pháp lý cao như làm hồ sơ vay vốn ngân hàng, xác định giá trị vốn góp hoặc giải quyết tranh chấp tại Tòa án. Việc tự định giá chỉ phù hợp với các hàng hóa thông thường trong hoạt động kinh doanh bán lẻ hàng ngày.

Kết quả định giá có giá trị pháp lý như thẩm định giá không?

Kết quả định giá của doanh nghiệp chủ yếu mang tính tham khảo nội bộ hoặc công bố giá thương mại, nên giá trị pháp lý mang tính chất hạn chế. Ngược lại, kết quả thẩm định giá được các cơ quan chức năng công nhận rộng rãi trong các thủ tục hành chính, thuế và tố tụng nhờ vào tính độc lập, khách quan và tuân thủ các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp theo quy định của Luật Giá 2023.

Phân biệt định giá và thẩm định giá giúp bạn hiểu rõ cách áp dụng đúng quy định pháp luật, tránh các rủi ro không đáng có trong giao dịch tài sản. Nếu cần tư vấn chi tiết hoặc hỗ trợ thực hiện thủ tục liên quan, hãy liên hệ Công ty Luật ACC ngay hôm nay để được đội ngũ chuyên gia hỗ trợ tận tình và hiệu quả.