Trong hoạt động tố tụng hình sự, trích xuất phạm nhân là một biện pháp nghiệp vụ quan trọng nhằm đưa người đang chấp hành án phạt tù ra khỏi cơ sở giam giữ để phục vụ cho công tác điều tra, truy tố, xét xử các vụ án khác có liên quan. Nhằm tạo hành lang pháp lý đồng bộ, chặt chẽ và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền, ngày 14/5/2026, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ký ban hành Thông tư liên tịch 03/2026/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC Quy định về phối hợp thực hiện trích xuất phạm nhân phục vụ điều tra, truy tố, xét xử. Văn bản này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, thay thế cho Thông tư liên tịch số 01/2020/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC. Để hiểu rõ hơn về các quy định mới cũng như trình tự thực hiện, Công ty Luật ACC xin chia sẻ chi tiết qua bài viết dưới đây.
1. Nguyên tắc chung và đối tượng áp dụng trong công tác trích xuất phạm nhân
Theo quy định tại Thông tư liên tịch 03/2026/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC Quy định về phối hợp thực hiện trích xuất phạm nhân phục vụ điều tra, truy tố, xét xử, việc trích xuất phạm nhân phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc pháp lý được quy định tại Luật Thi hành án hình sự và các văn bản pháp luật liên quan nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối, tôn trọng quyền con người và không ảnh hưởng tiêu cực đến công tác giam giữ, giáo dục cải tạo.
Các đối tượng áp dụng của văn bản này bao gồm:
- Người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn, tù chung thân tại các trại giam, trại tạm giam, phân trại tạm giam.
- Các cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án các cấp).
- Cơ quan thi hành án hình sự và các cơ sở giam giữ trực thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng.
- Các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan trong việc phối hợp thực hiện lệnh trích xuất.
Lưu ý quan trọng: Điểm mới đáng chú ý của Thông tư liên tịch 03/2026/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC Quy định về phối hợp thực hiện trích xuất phạm nhân phục vụ điều tra, truy tố, xét xử là không còn điều chỉnh phạm vi trích xuất đối với học sinh trường giáo dưỡng như văn bản cũ, giúp tập trung tối đa cho công tác trích xuất phạm nhân phục vụ tố tụng hình sự.
2. Hồ sơ và thủ tục yêu cầu trích xuất phạm nhân
Khi có yêu cầu trích xuất phạm nhân phục vụ cho hoạt động điều tra, truy tố hoặc xét xử, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải tuân thủ quy trình lập hồ sơ và thời hạn gửi văn bản đề nghị theo đúng quy định.
Cụ thể, hồ sơ và thủ tục yêu cầu trích xuất bao gồm các bước sau:
- Lập văn bản yêu cầu trích xuất: Cơ quan tiến hành tố tụng đang thụ lý vụ án phải ra lệnh trích xuất kèm theo văn bản đề nghị gửi cơ sở giam giữ nơi đang quản lý phạm nhân. Văn bản phải ghi rõ họ tên phạm nhân, lý do trích xuất, mục đích, thời hạn trích xuất, cũng như cơ quan được phân công nhận, áp giải và quản lý trong thời gian trích xuất.
- Thời hạn gửi hồ sơ: Trong trường hợp phạm nhân đang chấp hành án tại trại tạm giam, phân trại tạm giam bị cơ quan có thẩm quyền khởi tố bị can mới, trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định khởi tố bị can, cơ quan tiến hành tố tụng phải có văn bản yêu cầu trích xuất gửi cơ quan quản lý.
- Tiếp nhận và giải quyết: Cơ sở giam giữ sau khi nhận được lệnh trích xuất hợp lệ có trách nhiệm kiểm tra tính pháp lý, phối hợp bàn giao phạm nhân đúng thời gian, địa điểm và bảo đảm an toàn tuyệt đối trong suốt quá trình áp giải.
>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn nội dung văn bản yêu cầu trích xuất
3. Chế độ quản lý và trách nhiệm phối hợp của các cơ quan liên quan
Trong thời gian phạm nhân được trích xuất phục vụ điều tra, truy tố, xét xử, việc quản lý, giam giữ và thực hiện các chế độ đối với phạm nhân được quy định rất chặt chẽ nhằm phòng ngừa các rủi ro pháp lý hoặc sự cố an ninh.
Dưới đây là bảng tóm tắt trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan chủ trì trong quá trình trích xuất:
|
Tên cơ quan / Đơn vị |
Trách nhiệm chính trong quá trình trích xuất phạm nhân |
|
Cơ quan tiến hành tố tụng (Điều tra, VKS, Tòa án) |
Ra lệnh trích xuất đúng pháp luật, chủ trì tổ chức các hoạt động tố tụng, thông báo kịp thời về thời hạn và địa điểm trích xuất. |
|
Cơ sở giam giữ (Trại giam, Trại tạm giam) |
Kiểm tra hồ sơ trích xuất, bàn giao phạm nhân an toàn, tiếp nhận lại phạm nhân ngay sau khi hết thời hạn trích xuất. |
|
Cơ quan áp giải |
Bảo đảm tuyệt đối an toàn cho phạm nhân trong quá trình di chuyển từ cơ sở giam giữ đến địa điểm làm việc và ngược lại. |
Sau khi kết thúc thời hạn trích xuất hoặc hoàn thành yêu cầu tố tụng, cơ quan chủ trì tiến hành tố tụng có trách nhiệm bàn giao lại phạm nhân ngay cho cơ sở giam giữ để tiếp tục chấp hành án phạt tù theo quy định.
>>> Xem thêm tại đây: Hồ sơ, tài liệu kèm theo khi trả lại phạm nhân được trích xuất
Việc nắm vững các quy định mới tại Thông tư liên tịch 03/2026/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC Quy định về phối hợp thực hiện trích xuất phạm nhân phục vụ điều tra, truy tố, xét xử là yếu tố cốt lõi giúp các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ sở giam giữ cũng như người tham gia tố tụng thực hiện đúng trình tự pháp luật, bảo đảm tính nghiêm minh và quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan. Nếu bạn đang gặp vướng mắc hoặc cần hỗ trợ pháp lý chi tiết về các thủ tục hình sự, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để được đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm tư vấn và hỗ trợ chuyên sâu một cách nhanh chóng và hiệu quả nhất.
Để lại một bình luận