Trong bối cảnh năng lượng tái tạo ngày càng đóng vai trò quan trọng trong hệ thống điện quốc gia, việc hiểu rõ các cơ chế tài chính liên quan là yêu cầu cấp thiết đối với các nhà đầu tư. Đặc biệt, sự ra đời của Thông tư 20/2026/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện đã tạo ra hành lang pháp lý mới, cần được cập nhật kịp thời. Tại Công ty Luật ACC, chúng tôi nhận thấy nhiều doanh nghiệp vẫn còn gặp khó khăn trong việc nắm bắt bản chất của "chi phí điện năng tránh được". Bài viết này sẽ giúp bạn làm rõ vấn đề này dưới góc độ pháp lý và kỹ thuật một cách dễ hiểu nhất.
1. Khái niệm chi phí điện năng tránh được theo Thông tư 20/2026/TT-BCT
Chi phí điện năng tránh được, hiểu một cách đơn giản, là chi phí mà hệ thống điện quốc gia "tiết kiệm được" khi huy động thêm một đơn vị điện năng từ các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ thay vì huy động từ các nguồn điện truyền thống hoặc phải đầu tư thêm nguồn điện mới.
Theo Thông tư 20/2026/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện, biểu giá chi phí tránh được không chỉ là một con số cố định mà là một cơ chế được tính toán dựa trên sự kết hợp giữa giá điện năng tránh được và giá công suất tránh được. Mục tiêu của cơ chế này là đảm bảo nguyên tắc tính đúng, tính đủ, khuyến khích phát triển các dự án năng lượng tái tạo có quy mô nhỏ, góp phần vào mục tiêu an ninh năng lượng quốc gia.
2. Đối tượng và điều kiện áp dụng biểu giá chi phí tránh được
Việc xác định đúng đối tượng giúp các chủ đầu tư định hình được quyền lợi và trách nhiệm của mình trong hợp đồng mua bán điện.
- Đối tượng áp dụng: Các nhà máy điện sử dụng năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời, thủy điện nhỏ, sinh khối,…) có quy mô công suất đặt nằm trong hạn mức quy định tại Thông tư số 10/2025/TT-BCT quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện.
- Điều kiện hưởng:
- Dự án đã hoàn thành công tác đầu tư xây dựng, lắp đặt thiết bị theo đúng quy chuẩn kỹ thuật.
- Đã hoàn tất các thủ tục về đấu nối vào hệ thống điện quốc gia và được đơn vị vận hành hệ thống điện xác nhận đủ điều kiện vận hành.
- Hợp đồng mua bán điện được ký kết tuân thủ các nội dung chính quy định tại Thông tư số 10/2025/TT-BCT quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện.
3. Phương pháp xác định chi phí điện năng tránh được
Thông tư 20/2026/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện quy định biểu giá chi phí tránh được là tổng của giá điện năng tránh được và giá công suất tránh được.
Công thức xác định tổng chi phí điện năng tránh được (C) cho một kỳ thanh toán được tính như sau:
C = (P_e * Q_e) + (P_c * Q_c)
Trong đó:
- C: Tổng chi phí điện năng tránh được cho kỳ thanh toán (đồng).
- P_e: Giá điện năng tránh được (đồng/kWh).
- Q_e: Sản lượng điện thực tế phát lên lưới trong kỳ (kWh).
- P_c: Giá công suất tránh được (đồng/kW/năm).
- Q_c: Công suất cam kết hoặc công suất khả dụng được xác định theo hợp đồng (kW).
Ví dụ minh họa: Giả sử nhà máy điện mặt trời nhỏ có sản lượng phát lên lưới (Q_e) là 10.000 kWh trong tháng.
- Giá điện năng tránh được (P_e) theo công bố là 1.500 đồng/kWh.
- Giá công suất tránh được (P_c) áp dụng cho tháng là 500 đồng/kW/tháng (đã quy đổi từ năm sang tháng).
- Công suất hệ thống (Q_c) là 20 kW.
Chi phí điện năng tránh được = (1.500 * 10.000) + (500 * 20) = 15.000.000 + 10.000 = 15.010.000 đồng.
4. Những lưu ý quan trọng trong hợp đồng mua bán điện
Ngoài vấn đề về giá, Thông tư 20/2026/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện cũng nhấn mạnh các nội dung chính mà hợp đồng mua bán điện giữa bên bán và bên mua (thường là đơn vị thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam) phải đảm bảo:
- Điểm giao nhận điện năng: Phải được xác định rõ ràng, thống nhất trên sơ đồ đấu nối kỹ thuật.
- Thời hạn hợp đồng: Thường kéo dài theo tuổi thọ dự án hoặc thời hạn giấy phép hoạt động điện lực.
- Phương thức thanh toán: Quy định cụ thể thời gian lập hóa đơn, đối soát sản lượng và thời hạn thanh toán để tránh tranh chấp phát sinh.
- Trách nhiệm khi có sự cố: Phân định rõ trách nhiệm của các bên khi xảy ra sự cố bất khả kháng hoặc sự cố trên lưới điện ảnh hưởng đến khả năng phát điện.
Việc tuân thủ các quy định mới tại Thông tư 20/2026/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa lợi nhuận mà còn đảm bảo sự bền vững về mặt pháp lý cho các dự án đầu tư. Nếu bạn đang gặp vướng mắc trong quá trình ký kết hợp đồng hoặc cần tính toán chi tiết chi phí cho dự án của mình, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để được đội ngũ chuyên gia tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ pháp lý kịp thời. Chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành để bảo vệ quyền lợi hợp pháp tốt nhất cho doanh nghiệp của bạn.
Để lại một bình luận