Quản lý phạm nhân trong thời gian trích xuất

Công tác quản lý, giam giữ và trích xuất phạm nhân phục vụ cho hoạt động tố tụng hình sự luôn đòi hỏi sự chặt chẽ, thống nhất và tuân thủ nghiêm ngặt theo các quy định pháp luật nhằm bảo đảm an ninh, an toàn cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan. Để đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền, Thông tư liên tịch số 03/2026/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC Quy định về phối hợp thực hiện trích xuất phạm nhân phục vụ điều tra, truy tố, xét xử đã được ban hành. Bài viết này do Công ty Luật ACC tổng hợp và phân tích sẽ giúp bạn đọc nắm bắt toàn diện các quy định cốt lõi về vấn đề quản lý phạm nhân trong thời gian trích xuất theo văn bản pháp lý quan trọng này.

1. Tổng quan về Thông tư liên tịch số 03/2026/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC và đối tượng áp dụng

1.1. Hiệu lực pháp lý và phạm vi điều chỉnh

Ngày 14/5/2026, liên Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ký ban hành Thông tư liên tịch 03/2026/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC. Văn bản này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, thay thế cho Thông tư liên tịch số 01/2020/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC.

Thông tư quy định chi tiết về quy trình, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan quản lý thi hành án hình sự trong việc ra quyết định, thực hiện trích xuất, bàn giao, quản lý, giam giữ và đưa phạm nhân trở lại trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giữ.

1.2. Đối tượng áp dụng

Theo quy định của văn bản, các chủ thể chịu sự điều chỉnh trực tiếp bao gồm:

• Các cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án các cấp).
• Cơ quan quản lý thi hành án hình sự, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh, cấp huyện, cơ quan thi hành án hình sự quân khu và các cơ sở giam giữ (trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giữ).
• Phạm nhân đang chấp hành án phạt tù, người bị kết án phạt tù đang bị giam giữ tại các cơ sở giam giữ.
• Các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan đến công tác phối hợp trích xuất phạm nhân.

2. Nguyên tắc và thẩm quyền phối hợp trong quản lý phạm nhân trích xuất

Việc trích xuất phạm nhân phục vụ cho công tác điều tra, truy tố, xét xử không chỉ là thủ tục tố tụng thông thường mà còn liên quan trực tiếp đến công tác bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội. Do đó, Thông tư liên tịch số 03/2026/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC đặt ra các nguyên tắc cốt lõi sau:

• Bảo đảm tuyệt đối an toàn: Quá trình trích xuất, vận chuyển, bàn giao và quản lý phạm nhân trong thời gian trích xuất phải tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp nghiệp vụ, tuyệt đối không để phạm nhân trốn, tự sát, phạm tội mới hoặc có hành vi cản trở hoạt động tố tụng.
• Phối hợp chặt chẽ, kịp thời: Các cơ quan tiến hành tố tụng và cơ quan quản lý thi hành án hình sự phải thông tin đầy đủ, chính xác, đúng thời hạn theo quy định pháp luật. Mọi yêu cầu trích xuất phải có căn cứ pháp lý rõ ràng, phục vụ trực tiếp cho các giai đoạn tố tụng hình sự.
• Phân định rõ trách nhiệm: Cơ quan ra lệnh trích xuất chịu trách nhiệm về tính có căn cứ và hợp pháp của việc trích xuất; cơ quan quản lý cơ sở giam giữ chịu trách nhiệm bàn giao đúng người, đúng thủ tục; lực lượng trực tiếp áp giải và quản lý chịu trách nhiệm bảo đảm an toàn trong suốt hành trình và thời gian lưu giữ bên ngoài cơ sở giam giữ.

>>> Xem thêm tại đây: Hồ sơ, tài liệu kèm theo khi trả lại phạm nhân được trích xuất

3. Quy định về quản lý, giam giữ phạm nhân trong thời gian trích xuất

Thời gian phạm nhân rời khỏi cơ sở giam giữ để phục vụ điều tra, truy tố, xét xử là khoảng thời gian nhạy cảm, đòi hỏi các quy chuẩn quản lý vô cùng chặt chẽ để phòng ngừa rủi ro.

3.1. Nơi giam giữ và lưu giữ phạm nhân trong thời gian trích xuất

• Khi phạm nhân được trích xuất để phục vụ điều tra, truy tố hoặc xét xử tại địa bàn khác hoặc ngoài cơ sở giam giữ đang chấp hành án, phạm nhân phải được bố trí giam giữ, lưu giữ tại các cơ sở giam giữ hợp pháp (trại tạm giam, nhà tạm giữ) theo đúng quy định.
• Nghiêm cấm việc giam giữ phạm nhân trích xuất tại các địa điểm không phải là cơ sở giam giữ hợp pháp hoặc không đảm bảo điều kiện an ninh, an toàn.

3.2. Trách nhiệm của cơ quan trực tiếp quản lý trong thời gian trích xuất

Trong suốt thời gian phạm nhân được trích xuất:

• Cơ quan trực tiếp nhận phạm nhân để phục vụ điều tra, truy tố, xét xử hoặc cơ quan được giao nhiệm vụ quản lý phải phối hợp với lực lượng cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp để duy trì nghiêm ngặt chế độ quản lý, canh gác.
• Mọi hoạt động tiếp xúc với phạm nhân bị trích xuất (như luật sư, người thân, người tham gia tố tụng khác) phải tuân thủ đúng các quy định của pháp luật tố tụng hình sự và quy chế của cơ sở giam giữ, có sự giám sát của lực lượng chức năng.
• Khi kết thúc thời gian trích xuất hoặc khi có quyết định thay đổi biện pháp, cơ quan yêu cầu trích xuất phải nhanh chóng hoàn trả phạm nhân về cơ sở giam giữ ban đầu theo đúng thời hạn ghi trong quyết định trích xuất.

>>> Xem thêm tại đây: Hướng dẫn xử lý khi hết thời hạn trích xuất phạm nhân

4. Giải quyết các trường hợp phát sinh và chế độ báo cáo, phối hợp

Thực tiễn tố tụng hình sự thường phát sinh nhiều tình huống phức tạp đòi hỏi sự nhịp nhàng giữa các cơ quan liên quan. Thông tư liên tịch số 03/2026/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC quy định rõ phương án xử lý đối với các tình huống:

• Phạm nhân bị ốm đau, tai nạn hoặc tử vong trong thời gian trích xuất: Cơ quan đang quản lý phạm nhân trong thời gian trích xuất phải kịp thời đưa đi cấp cứu, đồng thời thông báo ngay cho cơ sở giam giữ ban đầu, Viện kiểm sát có thẩm quyền và thân nhân phạm nhân để phối hợp giải quyết theo quy định.
• Phạm nhân trốn, chống người thi hành công vụ hoặc thực hiện hành vi vi phạm pháp luật mới: Lực lượng làm nhiệm vụ áp giải, quản lý phải lập biên bản ngay, áp dụng các biện pháp ngăn chặn cần thiết, đồng thời thông báo cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền để thụ lý, điều tra xử lý theo quy định pháp luật hình sự.
• Gia hạn thời gian trích xuất: Trường hợp vụ án có tính chất phức tạp cần tiếp tục kéo dài thời gian trích xuất, cơ quan tiến hành tố tụng đang thụ lý vụ án phải có văn bản đề nghị phối hợp gửi cơ quan quản lý cơ sở giam giữ trước khi hết thời hạn trích xuất cũ để đảm bảo tính liên tục và hợp pháp của việc giam giữ.

Quá trình áp dụng các quy định mới về trích xuất và quản lý phạm nhân đòi hỏi các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ sở giam giữ cũng như cá nhân, tổ chức liên quan phải nắm vững và cập nhật kịp thời các mốc hiệu lực pháp lý từ ngày 01/7/2026. Nếu bạn đọc cần được tư vấn chi tiết hơn về các quy định pháp luật hình sự, thủ tục tố tụng hoặc các vấn đề pháp lý liên quan, xin vui lòng liên hệ với Công ty Luật ACC để nhận được sự hỗ trợ chuyên sâu và kịp thời từ đội ngũ luật sư, chuyên gia pháp lý giàu kinh nghiệm.