Quy trình kiểm tra thuế theo quy định

Quy trình kiểm tra thuế đóng vai trò then chốt giúp cơ quan thuế giám sát việc thực hiện nghĩa vụ thuế của tổ chức và cá nhân, đảm bảo nguồn thu ngân sách nhà nước được ổn định. Việc nắm rõ quy trình này hỗ trợ người nộp thuế chủ động chuẩn bị hồ sơ, giảm thiểu rủi ro bị xử phạt và duy trì hoạt động kinh doanh hợp pháp. Cùng Công ty Luật ACC tìm hiểu chi tiết vấn đề này.

1. Vai trò của kiểm tra thuế trong quản lý nhà nước

Kiểm tra thuế là hoạt động thường xuyên của cơ quan thuế nhằm đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật thuế của người nộp thuế. Theo Luật Quản lý thuế 2025, hoạt động này góp phần phát hiện sớm các sai phạm về kê khai, nộp thuế và sử dụng hóa đơn chứng từ. Việc thực hiện kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất giúp nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh.

Đồng thời, quy trình kiểm tra thuế còn hỗ trợ cơ quan thuế thu thập dữ liệu để điều chỉnh chính sách thuế phù hợp với thực tiễn. Nhờ đó, nguồn thu ngân sách được bảo đảm và môi trường kinh doanh trở nên minh bạch hơn. Người nộp thuế khi hiểu rõ vai trò này sẽ chủ động hợp tác, chuẩn bị tài liệu đầy đủ để quá trình kiểm tra diễn ra thuận lợi.

2. Các loại hình kiểm tra thuế theo quy định

Luật Quản lý thuế 2025 phân loại kiểm tra thuế thành nhiều hình thức khác nhau để phù hợp với từng đối tượng và mức độ rủi ro. Kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế thường được áp dụng khi có dấu hiệu vi phạm hoặc theo kế hoạch định kỳ. Kiểm tra tại cơ quan thuế tập trung vào việc rà soát hồ sơ kê khai mà không cần đến trực tiếp doanh nghiệp.

Ngoài ra, kiểm tra đột xuất được thực hiện khi có tố giác hoặc thông tin từ các nguồn khác. Nghị định 320/2025/NĐ-CP quy định chi tiết tiêu chí lựa chọn đối tượng kiểm tra dựa trên phân tích dữ liệu rủi ro. Mỗi loại hình đều có quy trình riêng nhưng đều tuân thủ nguyên tắc công khai, minh bạch và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế. Việc phân loại này giúp cơ quan thuế sử dụng nguồn lực hiệu quả và giảm bớt gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp.

Xem thêm: Hướng dẫn kiểm tra thuế thu nhập cá nhân đã nộp

3. Quy trình kiểm tra thuế theo quy định

Quy trình kiểm tra thuế được quy định chi tiết tại Luật Quản lý thuế 2025 và được hướng dẫn cụ thể trong Nghị định 320/2025/NĐ-CP. Quy trình này đảm bảo tính thống nhất, công bằng và bảo vệ quyền lợi của cả hai bên.

Bước 1: Lập kế hoạch và thông báo kiểm tra

Cơ quan thuế xây dựng kế hoạch kiểm tra dựa trên phân tích rủi ro, sau đó gửi thông báo bằng văn bản cho người nộp thuế ít nhất 5 ngày làm việc trước khi bắt đầu. Nội dung thông báo nêu rõ thời gian, phạm vi và nội dung kiểm tra để người nộp thuế chuẩn bị.

Bước 2: Tiếp nhận và rà soát hồ sơ

Đội kiểm tra thu thập hồ sơ kê khai, hóa đơn, chứng từ liên quan. Họ phân tích dữ liệu để xác định các điểm cần làm rõ, đảm bảo việc kiểm tra tập trung vào các vấn đề trọng tâm.

Bước 3: Thực hiện kiểm tra thực tế

Đội kiểm tra làm việc trực tiếp tại trụ sở người nộp thuế hoặc qua hệ thống điện tử. Họ đối chiếu số liệu thực tế với hồ sơ đã nộp, ghi nhận các sai sót nếu có và yêu cầu giải trình.

Bước 4: Lập biên bản và kết luận

Sau khi hoàn thành kiểm tra, biên bản được lập và gửi cho người nộp thuế ký xác nhận. Kết luận kiểm tra nêu rõ các sai phạm, số tiền thuế phải nộp bổ sung hoặc được hoàn trả.

Bước 5: Xử lý kết quả kiểm tra

Cơ quan thuế ra quyết định xử lý vi phạm nếu có, đồng thời hướng dẫn người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ. Người nộp thuế có quyền khiếu nại nếu không đồng ý với kết luận.

Xem thêm: Mẫu công văn xin gia hạn kiểm tra thuế mới

4. Quyền và nghĩa vụ của người nộp thuế trong quá trình kiểm tra

Người nộp thuế có quyền được thông báo và giải thích rõ về nội dung, phạm vi kiểm tra, được yêu cầu cơ quan thuế giải thích những vấn đề chưa rõ và được bảo mật các thông tin liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh theo quy định. Trong quá trình làm việc, người nộp thuế cũng có quyền giải trình, cung cấp ý kiến và tài liệu chứng minh để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Bên cạnh đó, người nộp thuế có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ, chính xác hồ sơ, sổ sách, chứng từ và thông tin liên quan trong thời hạn được yêu cầu, đồng thời phối hợp và tạo điều kiện để cơ quan thuế thực hiện nhiệm vụ. Trường hợp không hợp tác hoặc cố tình cung cấp thông tin không chính xác, người nộp thuế có thể phải chịu các biện pháp xử lý theo quy định pháp luật. Ngoài ra, người nộp thuế có thể thuê luật sư, đơn vị tư vấn thuế hoặc chuyên gia hỗ trợ trong quá trình làm việc với cơ quan thuế. Việc nắm rõ quyền và nghĩa vụ giúp quá trình kiểm tra diễn ra minh bạch, thuận lợi và hạn chế các tranh chấp không cần thiết.

5. Câu hỏi thường gặp

Quy trình kiểm tra thuế có thể kéo dài bao lâu?

Thời gian kiểm tra phụ thuộc vào quy mô doanh nghiệp và mức độ phức tạp của hồ sơ. Thông thường, kiểm tra tại chỗ diễn ra trong vòng 10 đến 30 ngày làm việc theo quy định của Luật Quản lý thuế 2025. Nếu phát sinh vấn đề cần làm rõ thêm, thời gian có thể được gia hạn nhưng không quá 60 ngày.

Người nộp thuế có quyền khiếu nại kết luận kiểm tra không?

Có, người nộp thuế được quyền khiếu nại trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận được kết luận. Khiếu nại phải được gửi bằng văn bản kèm theo chứng cứ liên quan theo hướng dẫn tại Nghị định 320/2025/NĐ-CP. Cơ quan thuế có trách nhiệm giải quyết khiếu nại trong thời hạn luật định.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị những hồ sơ nào khi bị kiểm tra thuế?

Doanh nghiệp cần chuẩn bị tờ khai thuế, hóa đơn chứng từ, sổ kế toán và các hợp đồng liên quan trong phạm vi kiểm tra. Hồ sơ phải được sắp xếp khoa học và cung cấp kịp thời theo yêu cầu của đội kiểm tra để đảm bảo quy trình diễn ra thuận lợi.

Quy trình kiểm tra thuế là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì sự tuân thủ và tránh rủi ro pháp lý. Để được hỗ trợ chi tiết và chuyên sâu, hãy liên hệ Công ty Luật ACC ngay hôm nay để được tư vấn kịp thời.