Quy trình thi hành án dân sự mới nhất bắt đầu từ bước nào?

Khái quát tầm quan trọng của giai đoạn thi hành án luôn là bài toán pháp lý được nhiều đương sự quan tâm, bởi đây là bước cuối cùng để hiện thực hóa các phán quyết của Tòa án vào thực tế đời sống. Nhằm tối ưu hóa quy trình xử lý tài sản, nâng cao hiệu quả thu hồi nợ và đẩy mạnh toàn diện công tác chuyển đổi số, Quốc hội đã ban hành luật mới với nhiều thay đổi mang tính cốt lõi. Việc thấu hiểu tường tận các bước đi pháp lý ngay từ giai đoạn đầu tiên sẽ giúp người dân và doanh nghiệp chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp, giảm thiểu tối đa các rủi ro phát sinh do chậm trễ thời hiệu. Trong bối cảnh đó, Công ty Luật ACC luôn sẵn sàng đồng hành với tư cách là đơn vị tư vấn uy tín, hỗ trợ khách hàng tháo gỡ mọi vướng mắc thủ tục một cách chuyên nghiệp.

1. Tổng quan về tầm quan trọng của quy trình thi hành án dân sự

Thi hành án dân sự là giai đoạn có vai trò quyết định trong việc bảo đảm tính nghiêm minh của bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật. Nếu quy trình này không được thực hiện chuẩn xác, các quyền lợi về tài sản hoặc nghĩa vụ nhân thân được tuyên trên văn bản sẽ có nguy cơ bị trì hoãn vô thời hạn, gây tổn thất trực tiếp đến đương sự. Sự ra đời của Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 đã đánh dấu một bước ngoặt lớn, siết chặt kỷ cương quản lý, đồng thời bảo vệ tối đa lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và cá nhân. Việc nhận diện đúng điểm khởi đầu của quy trình là chìa khóa giúp các bên nắm bắt thời cơ vàng để thu hồi hoặc xử lý tài sản một cách tối ưu.

2. Bước khởi đầu trong quy trình thi hành án dân sự mới nhất

Theo các quy định hiện hành, một quy trình thi hành án dân sự chuẩn xác không bắt đầu một cách ngẫu nhiên mà được kích hoạt dựa trên tính chất nghĩa vụ của bản án. Cụ thể, bước đầu tiên của quy trình này được chia thành hai trường hợp độc lập:

• Trường hợp 1: Thủ trưởng cơ quan thi hành án chủ động ra quyết định thi hành án

Đối với các khoản thu bắt buộc liên quan đến ngân sách hoặc lợi ích công cộng, cơ quan chức năng sẽ tự động vận hành quy trình mà không cần đương sự phải nộp đơn. Các khoản này bao gồm án phí, lệ phí Tòa án, hình phạt tiền, tịch thu tài sản, truy thu tiền hoặc tài sản thu lợi bất chính đã được tuyên rõ.

• Trường hợp 2: Ra quyết định thi hành án dựa trên đơn yêu cầu của đương sự

Đối với các phần nghĩa vụ dân sự, kinh doanh thương mại, hôn nhân gia đình hoặc lao động thông thường, quy trình chỉ có thể bắt đầu khi người được thi hành án hoặc người phải thi hành án nộp đơn yêu cầu. Thời hiệu để đương sự thực hiện quyền yêu cầu này là 05 năm kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật. Đơn yêu cầu có thể nộp trực tiếp, gửi qua bưu chính hoặc thực hiện trên môi trường số. Sau khi tiếp nhận và kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ, người có thẩm quyền sẽ ra quyết định thi hành án trong thời hạn 05 ngày làm việc, đây chính là điểm xuất phát chính thức của vụ việc.

>>> Xem thêm bài viết: Dịch vụ tư vấn khiếu nại quyết định cưỡng chế thi hành án tại đây.

3. Quy trình tiếp theo trong quy trình thi hành án dân sự

Sau khi bước 1: ra quyết định thi hành án – được hoàn thành, toàn bộ tiến trình xử lý vụ việc sẽ được triển khai theo một chuỗi các bước nghiêm ngặt sau đây:

• Bước 2: Thông báo thi hành án: 

Văn bản quyết định phải được tống đạt, thông báo hợp lệ cho người phải thi hành án, người được thi hành án và các bên liên quan trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày ban hành.

• Bước 3: Tự nguyện thi hành án: 

Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 dành cho người phải thi hành án một khoảng thời gian là 10 ngày để tự giác hoàn thành nghĩa vụ của mình, tính từ ngày nhận được thông báo hợp lệ.

• Bước 4: Xác minh điều kiện thi hành án: 

Khi hết thời hạn tự nguyện mà bên có nghĩa vụ không chấp hành, trong vòng 09 ngày, Chấp hành viên hoặc Thừa hành viên bắt buộc phải tiến hành xác minh thực trạng tài sản, tài khoản và thu nhập của người đó trên thực tế hoặc qua cơ sở dữ liệu số.

• Bước 5: Áp dụng biện pháp bảo đảm và cưỡng chế: 

Nếu kết quả xác minh cho thấy người phải thi hành án có điều kiện nhưng cố tình trốn tránh, cơ quan thẩm quyền sẽ tiến hành phong tỏa tài khoản, tạm dừng giao dịch, sau đó thực hiện kê biên, đấu giá tài sản để thanh lý tiền thi hành án.

>>> Xem thêm bài viết: Giải pháp yêu cầu hủy bỏ biện pháp phong tỏa tài sản trong thi hành án tại đây.

4. Những rủi ro thực tế khi đương sự tự thực hiện thủ tục thi hành án

Nhiều cá nhân và doanh nghiệp khi gặp vướng mắc thường tự mình thực hiện các bước nộp đơn hay xác minh tài sản. Tuy nhiên, việc thiếu kiến thức chuyên môn sâu rộng về các văn bản luật dễ dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng:

• Mất quyền lợi do hết thời hiệu: Việc không am hiểu cách tính thời hạn bóc tách các trường hợp trở ngại khách quan, sự kiện bất khả kháng có thể khiến đương sự nộp đơn quá hạn 05 năm, dẫn đến việc bị từ chối thụ lý vĩnh viễn.
• Hồ sơ bị trả lại nhiều lần: Soạn thảo đơn yêu cầu sai quy biểu, thiếu thông tin tài khoản, số định danh hoặc không cung cấp đủ tài liệu kèm theo từ phía Tòa án làm kéo dài thời gian chờ đợi.
• Không thể tìm ra tài sản ẩn giấu: Người phải thi hành án thường có tâm lý tẩu tán, chuyển nhượng hoặc ký gửi tài sản cho người thân đứng tên. Nếu không có nghiệp vụ rà soát chuyên sâu, đương sự rất khó cung cấp chứng cứ chính xác, khiến vụ việc bị xếp vào nhóm chưa có điều kiện thi hành án.
• Bế tắc trước các hành vi cản trở: Khi đối phương có hành vi chống đối, trì hoãn hoặc tài sản xuất hiện tranh chấp với bên thứ ba, đương sự thường lúng túng trong việc thực hiện khiếu nại hoặc nộp đơn yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch vô hiệu.

Bằng sự chuyên nghiệp và nhạy bén trước các quy định mới về số hóa, đội ngũ chuyên gia của chúng tôi luôn chủ động rà soát, phòng ngừa rủi ro pháp lý và thúc đẩy tiến trình giải quyết vụ việc đạt hiệu quả cao. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến quy trình hoặc cần đại diện xử lý các vụ việc thi hành án phức tạp, quý khách hàng hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để nhận được sự tư vấn chuyên sâu và toàn diện.