Quyền bảo mật thông tin cá nhân của người tham gia đa cấp

Trong kỷ nguyên số hóa, thông tin cá nhân trở thành tài sản quý giá nhưng cũng dễ bị khai thác, xâm phạm nhất. Khi gia nhập các mạng lưới kinh doanh đa cấp, người tham gia bắt buộc phải cung cấp hàng loạt dữ liệu nhạy cảm từ căn cước công dân, số điện thoại, tài khoản ngân hàng cho đến sơ đồ mối quan hệ gia đình. Việc các doanh nghiệp quản lý lỏng lẻo, cố tình mua bán hoặc làm rò rỉ dữ liệu này không chỉ gây phiền toái mà còn đẩy người dân vào nguy cơ bị lừa đảo công nghệ cao. Nhằm bảo vệ quyền riêng tư chính đáng, Công ty Luật ACC xin phân tích chuyên sâu về quyền bảo mật thông tin dưới góc độ pháp lý.

1. Cơ sở pháp lý về nghĩa vụ bảo mật dữ liệu trong hoạt động đa cấp

Nghĩa vụ bảo vệ dữ liệu của người tham gia bán hàng đa cấp không chỉ dừng lại ở góc độ đạo đức kinh doanh mà đã được cụ hóa thành các chế tài bắt buộc. Văn bản pháp lý tối cao điều chỉnh trực tiếp các quy chuẩn vận hành và trách nhiệm lưu trữ thông tin này là Nghị định số 137/2026/NĐ-CP (ban hành ngày 07/4/2026, có hiệu lực từ 01/7/2026) về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp.

Theo quy định tại Nghị định số 137/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp bán hàng đa cấp khi vận hành hệ thống công nghệ thông tin quản lý mạng lưới phải có các biện pháp kỹ thuật và tổ chức để bảo mật thông tin cá nhân của người tham gia. Doanh nghiệp chỉ được phép thu thập, sử dụng các dữ liệu này vào mục đích quản lý nội bộ, chi trả hoa hồng và báo cáo cơ quan nhà nước theo đúng quy định. Mọi hành vi tự ý chuyển giao thông tin cho bên thứ ba khi chưa được sự đồng ý của chủ thể dữ liệu đều là hành vi vi phạm pháp luật.

2. Các hành vi xâm phạm quyền bảo mật thông tin phổ biến trong hệ thống

Thực tế cho thấy, nhiều tổ chức đa cấp biến tướng thường xem nhẹ quyền riêng tư hoặc cố tình lợi dụng dữ liệu thành viên để trục lợi bất chính thông qua nhiều phương thức tinh vi.

• Chia sẻ sơ đồ cây thư mục thành viên trái phép: Tuyến trên hoặc nhân viên công ty tự ý xuất dữ liệu mạng lưới, thông tin liên lạc của các nhánh cấp dưới để mua bán, chuyển nhượng cho các tổ chức tài chính hoặc các dự án đa cấp khác khi hệ thống cũ có dấu hiệu bão hòa.
• Sử dụng thông tin cá nhân để mở mã số ảo: Nhiều doanh nghiệp mượn thông tin từ căn cước công dân của người tham gia cũ để tự ý ký kết hợp đồng, lập tài khoản ảo nhằm mục đích khai khống chi phí, luân chuyển dòng tiền bất chính hoặc lách luật trốn thuế.
• Công khai thu nhập, danh tính để quảng cáo khi chưa được phép: Hành vi tự ý đăng tải hình ảnh, số tiền hoa hồng, số tài khoản ngân hàng của nhà phân phối lên các hội nhóm mạng xã hội nhằm mục đích mồi chài người mới tham gia mà không có văn bản thỏa thuận đồng ý từ chính chủ.

>>> Xem thêm bài viết: Cách xử lý khẩn cấp khi bị mất vốn vào đa cấp tại đây.

3. Hệ quả pháp lý và chế tài nghiêm khắc đối với hành vi làm lộ dữ liệu

Hành vi buông lỏng quản lý hoặc cố tình xâm phạm quyền bảo mật thông tin cá nhân của người tham gia sẽ bị cơ quan chức năng xử lý nghiêm khắc dựa trên các quy định về an ninh mạng và luật cạnh tranh.

• Hình phạt hành chính và tước quyền hoạt động: Doanh nghiệp đa cấp vi phạm quy định về bảo mật dữ liệu, để xảy ra tình trạng rò rỉ thông tin hoặc sử dụng thông tin sai mục đích sẽ bị xử phạt hành chính với mức phạt tiền rất cao. Ngoài ra, doanh nghiệp có thể bị đình chỉ vận hành hệ thống mạng hoặc bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp.
• Trách nhiệm hình sự cá nhân: Các cá nhân là nhân viên quản trị dữ liệu hoặc các thủ lĩnh hệ thống cố tình đánh cắp, mua bán thông tin cá nhân của người tham gia đa cấp để thu lợi bất chính với số lượng lớn, gây hậu quả nghiêm trọng, sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông theo quy định của Bộ luật Hình sự.

>>> Xem thêm bài viết: Giải pháp phòng ngừa rủi ro thanh tra đa cấp tại đây.

4. Các giải pháp kiểm soát và tự bảo vệ thông tin của người tham gia

Để quyền riêng tư và an toàn tài chính của mình không bị đe dọa, người tham gia đa cấp cần chủ động thực hiện các giải pháp tự sàng lọc và kiểm soát thông tin sau:

• Kiểm tra kỹ điều khoản bảo mật khi ký hợp đồng: Trước khi ký hợp đồng tham gia, hãy yêu cầu làm rõ điều khoản về quyền hạn sử dụng thông tin cá nhân. Hãy chắc chắn rằng có điều khoản cam kết doanh nghiệp không được chia sẻ thông tin của bạn cho bất kỳ đối tác thương mại nào khác.
• Giới hạn quyền truy cập tài khoản hệ thống: Tuyệt đối không cung cấp mật khẩu tài khoản quản lý cây thư mục cá nhân (mã ID) cho người bảo trợ hoặc tuyến trên đăng nhập hộ, tránh việc bị thay đổi thông tin tài khoản ngân hàng nhận hoa hồng hoặc bị đánh cắp dữ liệu nhánh dưới.
• Yêu cầu hủy và xóa dữ liệu khi rút lui: Khi thực hiện thủ tục chấm dứt hợp đồng bán hàng đa cấp, người tham gia cần yêu cầu doanh nghiệp ra văn bản xác nhận đã khóa tài khoản và tiến hành xóa bỏ hoặc lưu trữ bảo mật toàn bộ dữ liệu nhân thân của bạn, không được tiếp tục lưu hành trong hệ thống nội bộ.

Việc khiếu nại và đòi bồi thường thiệt hại khi bị xâm phạm quyền bảo mật thông tin cá nhân trong môi trường mạng lưới đa cấp luôn phức tạp, do người dân khó tự mình chứng minh được nguồn gốc rò rỉ dữ liệu. Nếu quý khách hàng phát hiện thông tin cá nhân của mình bị các tổ chức đa cấp sử dụng sai mục đích, mua bán trái phép hoặc cần tư vấn các rủi ro pháp lý liên quan, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để nhận được sự hỗ trợ chuyên sâu và kịp thời nhất.